«Хэгъэгур къэсыухъумэныр сищыIэныгъэ щыщ»

Непэ тичIыгогъу зэолIхэр хэушъхьафыкIыгъэ дзэ операцием щыIэхэу патриот шъыпкъэхэу къэралыгъор къаухъумэ. Нэбгырэ пэпчъ зэрэфэлъэкIэу иIахьышIу хилъхьэзэ, щынэгъончъагъэр агъэпытэ. Ахэм ясатыр илъэс фэдизрэ хэтыгъ ЛIыхъурэе Инвер.

ЛIыхъужъым щыIэныгъэ гъогу гъэшIэгъон къыкIугъ. ЕджапIэм ыуж ыныбжьыкIэ къытефэрэ дзэ къулыкъур ыхьыгъ. Хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ къулыкъухэм ахахьи илъэс 12-рэ Iоф ащишIагъ, гъогу-патруль къулыкъум, конвоим ахэтыгъ. Иунэгъо Iофыгъохэм апкъ къикIыкIэ ащ къыхэкIыжьи, спецназым ия 10-рэ хэушъхьафыкIыгъэ бригадэ хахьи, илъэсихрэ къулыкъур щихьыгъ. Инвер ыгукIи ыпсэкIи дзэ Iофым лъэшэу фэщагъ, нэмыкI лъыныкъо зыщилъэгъурэп. Илъэс зэкIэлъыкIохэм зэо-зэпэуцужь зэфэшъхьафэу Абхъазым, Чэчэным, Къыблэ Осетием ащыIагъэхэм ар гуфакIоу ахэлэжьагъ. ХэушъхьафыкIыгъэ дзэ операциер зырагъажьэм ар рэхьатэу щысыныр ыгу къыфидагъэп. ЫныбжьыкIэ мобилизацием къыхимыубытэу къыземыджэхэм, ежь-ежьырэу гуфакIохэм ахэтэу икIыгъэ илъэсым иIоныгъо мазэ мыщ кIуагъэ.

— Хэгъэгум IэпыIэгъу зэрищыкIагъэр, къэтыухъумэн зэрэфаер зэхэсхыгъэу рэхьатэу сыщысын слъэкIыгъэп, — къе­Iуатэ ЛIыхъурэе Инвер. — КIэлэ ныбжьыкIэхэр ащ зэрэщыIэхэр, къинэу алъэгъурэр, зэрэхэкIуадэхэрэр телевизорымкIэ нэрылъэгъу сфэхъугъ. Джащ дэжьым сегупшысагъ: «Ахэр мэзаох, хэкIуадэх, сыда тэщ фэдэу ныбжь зиIэу, зыгорэ зылъэгъугъэу, дзэ IофымкIэ IэпэIэсэныгъэ зыхэлъхэр зыкIэмыкIонхэ, къотэгъу зыкIафэмыхъунхэ фаер?». Тикъэралыгъо къэтыухъумэныр хэти ипшъэрылъ, тэрмырмэ хэта? ХэушъхьафыкIыгъэ дзэ операцием ары сыкIонэу зыкIисхъухьагъэр. Къэралыгъо тынхэр, ахъщэ къэсылэжьэнхэм паеп сызкIэкIуа­гъэр. ЫпшъэкIэ къызэрэщысIуагъэу дзэкIолI ныбжьыкIэхэм къотэгъу, IэпыIэгъу сафэхъуным фэшI.
Къыхэзгъэщымэ сшIоигъу, ЛIыхъурэе лIакъом щыщ хъулъфыгъэхэр дзэ къулыкъум зэрэфэщагъэхэр. ТигущыIэгъу къы­зэриIуагъэмкIэ, ышнахьыжъхэу Мэджыдэ (БадихьэкIэ еджэх) Афган заом, Заур — Абхъаз заом ахэтыгъэх. Хэгъэгур къаухъумэным зэшхэр сыдигъуи фэхьазырых.

Инвер илъэс фэдизрэ дзэ операцием хэлэжьэнэу хъугъэ. Ащ къыкIоцI тIо къа­уIагъ. Апэрэм ыуж медикхэм ипсауныгъэ зыпкъ рагъэуцожьын алъэкIыгъ ыкIи ыгъэзэжьи къулыкъум пидзэжьыгъ. Ау мы илъэсым ишышъхьэIу мазэ отрядыр зыхэфэгъэ зэпэуцужьым дзэкIолIыбэхэм зэрарышхо къафихьыгъ. ТигущыIэгъуи ахэм ахэфагъ, гухэкI нахь мышIэми, я 2-рэ купым хэхьэрэ сэкъатныгъэ иIэ хъуи, къагъэкIожьыгъ.

— Зы чIыпIэ исэу пфыщысын цIыфэп мыр, — гущыIэр лъегъэкIуатэ Инвер ишъхьэгъусэу Назрэт. — ХэушъхьафыкIыгъэ дзэ операцием апэ кIонэу зырехъухьэм сигъэшIагъэп. Пчэдыжь фэдэм ежьэщтэу «пшыпхъу дэжь кIори къэт» ыIуи сыригъэзи сигъэкIуагъ. ЗыдэкIощтым кIогъахэу къэбарыр къысиIуагъ. ЯтIонэрэми Iофыр ошIэ-дэмышIэу рихъухьи, итхьапэхэр псынкIэу ыгъэхьазырыгъэх. Ащ зи хэсIухьажьыгъэп. Сыда пIомэ, дзэ Iо­фыр ищыIэныгъэ щыщ шъыпкъ.

— Лъэпкъ зэфэшъхьафыбэмэ къахэкIыгъэхэм тызэготэу, зы пшъэрылъ зэрэдгъэцакIэрэр къыдгурыIоу тызэхэтыгъ. «Дядька» мыр сыдэущтэу тшIыщта? Мыр къытэгъэлъэгъуба?» аIозэ зыкъысфагъа­зэщтыгъ. Анахьыжъэу сызэрахэтыгъэм пае а цIэ тедзэр сиIагъ. ЗэкIэми теубытэгъэ пытэ ахэлъэу япшъэрылъхэр агъэцакIэх. Сызхэтыгъэ кIалэхэм сафэзэщы, — къыхигъэщыгъ Инвер.

«Дядькэ» къызэриIуагъэмкIэ, гъомылапхъэм ылъэныкъокIэ дзэкIолIхэр дэ­гъоу зэтегъэпсыхьагъэх. Блыпэ къэс ашхыщтыр къафащэщтыгъ: псы зэфэшъхьафхэр, щайуцхэр, колбасхэр, къуаехэр. Ары пакIошъ, уахътэ яIэ зыхъукIэ, пщэрыхьаным фэIэпэIасэхэу, зикIасэхэр ежь-ежьырэу окопым дэсхэу шхыныгъохэр ашIыхэу къыхэкIыщтыгъ. МэфэкI мафэхэри зыщамыгъэгъупшэхэу хагъэунэфыкIыщтыгъ: ТекIоныгъэм, адыгэ быракъым ямафэхэр, нэмыкIхэри.

Зэзэгъыныгъэ шIыкIэм тетэу къулыкъур пхьыныр зэрагъэлъапIэрэм дакIоу, ахъщэ тын гъэнэфагъэхэр ыкIи фэгъэ­кIотэн зэфэшъхьафхэр къыдыхэлъыта­гъэх. ЛIыхъурэе Инвер къызэриIуагъэмкIэ, ахъщэ тын пстэури, лэжьапкIэри игъом къаратыгъэх. Социальнэ фэгъэкIотэнхэм яшIуагъэкIэ япсауныгъэ зыпкъ рагъэуцожьын амал яI.

Iэшъынэ Сусан.
Сурэтыр: И. ЛIыхъураем ихъарзынэщ.