АмалышIухэр къытыщтых

Хэгъэгум къыщашIырэ космическэ аппаратхэу чIышъхьа­шъом ыкIыIу километрэ мини 2-м шIомыкIэу зыщызыIэтын зылъэкIыщтхэр къызыфагъэфедэхэзэ сотовэ хъытыухэм къызэлъамыубытырэ чIыпIэхэм видеозэпхыныгъэ щызэдыряIэным пае УрысыемкIэ апэрэ ушэтынэу щытыгъэр Адыгеим икъушъхьэлъэ чIыпIэ щашIыгъ.

Сурэтыр: М. Гордышов.

ПшъэдэкIыжьэу ыхьырэмкIэ гъунэпкъэ гъэнэфагъэ зиIэ обществэу «Бюро 1440» зыфиIорэм быбынхэм ягъэIорышIэнкIэ и Гупчэу Москва щыIэмрэ Адыгэ Республикэм икъу­шъхьэу Фыщтрэ зэпхы­ныгъэ азыфагу илъыным епхыгъэу а ушэтыныр щы­тыгъ. Къалэу Москва иабонентхэмрэ къушъхьэу Фыщт ылъапсэкIэ щыIэгъэ абонентхэмрэ азыфагу апэрэу видеоконференцие щызэхащэным иамал ащ къытыгъ.

Урысыем и Правительствэ и Тхьаматэ игуадзэу Дмитрий Чернышенкэмрэ Адыгэ Республикэм цифрэ хэхъоныгъэмкIэ, къэбар ыкIи телекоммуникационнэ технологиехэмкIэ иминистрэу Шыу Заурбэчрэ а шIыкIэм тетэу зэдэгущы­Iэнхэ алъэкIыгъ. Адыгэ Рес­публикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат пшъэрылъ зэрэфишIыгъэм тетэу министрэм къыIотагъ цIыф псэупIэхэм цифрэ технологиехэм алъэныкъокIэ язэфэмыдэныгъэ щыгъэзыегъэнымкIэ Адыгеим щызэрахьэрэ Iофтхьабзэ­хэм афэгъэхьыгъэу. Мы Iофыгъом хэлэжьагъ Кавказ къэралыгъо чIыопс биосфернэ заповедникэу Х. Г. Шапошниковым ыцIэ­кIэ щытым ипащэу Сергей Шевелевыр.

Шъугу къэтэгъэкIыжьы: мэкъуогъум ыкIэхэм адэжь космодромэу «Восточнэм» обществэу «Бюро 1440» зыфиIорэм къыгъэхьазырыгъэ «Рассвет-1-м» фэдэу космическэ аппаратищ щатIупщыгъагъ. 2025-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу илъэс къэс ракети 10 — 12 фэдиз орбитэм атIупщызэ ашIынэу агъэнафэ. Ракетэ пэпчъ спутник 15 фэдиз ифэщт. 2035-рэ илъэсым ехъулIэу хэгъэгум къыщыдагъэкIыгъэ зигугъу къэтшIыгъэ спутникхэм афэдэу 900-м ехъу атIупщынэу ары. Мыщ фэдэ косми­ческэ аппаратхэм ягъэфе­дэн амал къытыщт узы­нэсынкIэ къинэу щыт чIыпIэ пэIудзыгъэхэм къэбарыр алъыгъэIэсыгъэнымкIэ ыкIи зэпхыныгъэм иамалыкIэхэм яхэхъоныгъэкIи ишIуагъэ къэкIощт.

«Ащ фэдэ аппаратхэм якъыхэхын ишIуагъэкIэ 2030-рэ илъэсым ехъулIэу Урысыем чIыпIэу зэлъиубытырэр зэкIэ, Арктикэри, КъокIыпIэ Чыжьэри зэрахэтхэу, зэпхыныгъэмкIэ джырэ уахътэм диштэрэ амалхэмкIэ зэтегъэпсы­хьагъэ хъущтых. ПэIудзыгъэ чIыпIэхэм хэхъоныгъэ ашIы­нымкIэ шъолъырхэм яэкономикэ нахь зыкъыIэтынымкIэ ащ ишIуагъэ къэкIощт. ГущыIэм пае, непэ Адыгееу зэпхыныгъэ зыдэтшIыгъэм илъэс псаум къыкIоцI зэпыу имыIэу Iоф зышIэн зылъэкIыщт зыгъэ­псэфыпIэу «Лэгъонакъэ» щашIыщт. Ащ номер 700 фэдиз хэтыщт, илъэс къэс нэбгырэ мин 500 фэдиз зекIоу къэкIон амал щы­Iэщт. ЗекIохэм языгъэпсэфыгъо щынэгъончъэнымкIэ ыкIи зыпкъ итэу зэп­хыныгъэ щыIэнымкIэ ахэм яшIуагъэ къэкIощт. ТапэкIэ дунаим инэмыкI хэгъэгу­хэми зэпхыныгъэ адыря­IэнымкIэ фэIо-фашIэхэр тэрэзэу зэшIуахынхэ алъэ­кIыным анаIэ тырагъэ­тыщт», — къыIуагъ Дмит­рий Чернышенкэм.

Цифрэ технологиехэм алъэныкъокIэ Адыгеим ичIыпIэхэр зэрэзэфэмыдэхэм, ахэм амалэу яIэхэр зэрэзэтекIхэрэм идэгъэзыжьын къытегущыIэзэ Шыу Заурбэч къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, джырэ зэпхыныгъэр республикэм ичIыпIэ пстэуми ащагъэфедэным мэхьанэшхо иIэу щыт ыкIи зытегущыIэхэрэ проектым хэлажьэхэрэм яапэрэ сатыр хэтыным Адыгеир зэрэфэхьазырыр къыхигъэщыгъ, арэу хъуным пае промышленнэ шIыкIэм тетэу Iофыгъоу къэуцухэрэр зэшIохыгъэнхэ фае.

Республикэм и ЛIышъхьэ къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, шъолъырым цифрэ технологиехэр нахь игъэ­кIотыгъэу щыгъэфедэгъэнхэм пае амалэу щыIэр зэкIэ къызфигъэфедэным Адыгеир фэхьазыр. Спутник зэпхыныгъэхэм ясистемэхэу амалышIухэр къэ­зытыхэрэри къызфи­гъэфедэнхэм епхыгъэ Iоф­тхьабзэхэми ахэлэжьэным ар фэхьазыр. ЗекIоным зызщиушъомбгъурэ лъэ­хъаным къушъхьэлъэ чIыпIэхэр нахь къызфагъэфедэхэу зыщырагъэжьэщтым зыгъэпсэфыпIэу «Лэ­гъонакъэ» игъэпсынкIэ а Iофтхьабзэхэу ыпшъэкIэ зигугъу къэтшIыгъэхэр игъо шъыпкъэу щытых.

«АдыгеимкIэ амалышIу­хэр къэзытыщт зэпхыныгъэхэмкIэ спутникхэм ягъэфедэн республикэм икъушъхьэлъэ чIыпIэхэм фэIо-фэшIэ гъэнэфагъэхэр ащызэшIохыгъэнхэмкIэ ишIогъэшхо къэкIощт, зекIохэри щынэгъончъэу ягъогу техьанхэ алъэ­кIыщт», — къыIуагъ ­Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат.

АР-м и ЛIышъхьэ ипресс-къулыкъу