Тыгъэр къышъомыгооным иамалхэр

Мыгъэрэ гъэмафэр тыгъэм илъэкI зэрэлъэшыр къыгъэнафэзэ лъэкIуатэ. Ащ ыкIэм зыфигъэзагъэми, мафэхэр жъоркъых, фабэр градус 35 — 39-м нэсы (тыгъэм ухэтмэ нахьыб). Ар цIыфхэмкIи, псэушъхьэхэмкIи, къэкIыхэрэмкIи гуао.

Адыгэ Республикэм цIыфхэм япсауныгъэ къызэтегъэнэгъэным щыпылъ специалистхэм зафэдгъэзагъ, фэбэшхоу щыIэм зызэрэщыуухъумэщтымкIэ шIыкIэ— амалэу щыIэхэр къядгъэIотагъ.

Сихъу Ахьмэд: «ТфэлъэкIыщтыр тэшIэ»

Сихъу Ахьмэд Адыгэ Рес­публикэм IэпыIэгъу псын­кIэм ыкIи ошIэ-дэмышIэ тхьамыкIагъо­хэмкIэ и Гуп-чэ иврач шъхьаI. Аужырэ тхьама­фэ­хэм яIофшIэн зэ­ра­гъэ­псы­рэм ащ тыщигъэгъозагъ:

— Тимаши­нэ­хэр Адыгеим ит псэупIэ­хэм зэкIэми (ахэр 38-рэ мэхъух) тэгъа­кIох, тиIофы­шIэхэм къэсы­мэджагъэхэм апэрэ IэпыIэгъур арагъэгъоты. Мафэ къэс дэкIыгъо 400 фэ­диз тшIыщтыгъэмэ, мэфэ жъоркъэу тызхэтхэм ахэр 450-м нэсых. Тимашинэхэр кIэх, зэтегъэпсыхьагъэх, сымаджэр сымэджэщым нагъэсыфэкIэ агъэфедэн алъэкIыщт оборудованиер, кондиционерхэр арытых.

— Фабэм ригъэзырэ цIыфхэр сыда анахьэу зыгъэгумэкIхэрэр?

— Фабэр зэкIэми къякIурэп. Анахьэу зыфэмыщэчыхэрэр гу-лъынтфэ ыкIи нервэ узхэр зиIэхэр ары. Лъэу цIыфым кIэтыр нахь Iужъу мэхъу, ар нахь пIуа­кIэ зэрэхъужьыщтым упылъын фае.

Ахьмэд къыIотагъ цIыфхэр мэфэ фабэхэм псым зыщагъэучъыIэтэныр, псыхъохэм, бассейнхэм ахэхьанхэр, мэфэ реным нэпкъхэм аIусынхэр зэрякIасэр. Ахэм шъон пытэхэр къыздэзыхьыхэрэри ахэтых. Фабэмрэ шъонымрэ зызэхахьэхэкIэ, цIыфхэр зыфэсакъыжьынхэ алъэкIырэп, псым къыхэмыкIыжьыхэхэуи мэхъу.

Станцием щылажьэхэрэм мы лъэхъан мыпсынкIэм сыхьат пчъагъэу Iоф зэрашIэрэм хэхъо. Ар къызхэкIырэр IофшIакIохэм ащыщхэм языгъэпсэфыгъо уахътэ къэси зэрэIукIыгъэхэр ары.
— «IэпыIэгъу псынкI» зытетхэгъэ машинэхэми анэмыкIэу, гузэжъогъу Iоф къызыкъокIыкIэ, санавиациер тэгъэфедэ, — еIо Ахьмэд. — БэмышIэу Рыфабгъорэ Дахъорэ азыфагу щыIэ къушъхьалъэхэм ащыщ Адыгеим зыщигъэпсэфынэу къэкIогъэ бзылъфыгъэр щыфыкъуагъ. Ар зыдэщыIэ чIыпIэм машинэкIи, нэ­мыкI техникэкIи уекIолIэн плъэкIыщтыгъэп. Санитарнэ самолетыр тиIэпыIэгъоу зекIор къэдгъотыжьи, къыдэтхыжьыгъ, псынкIэу сымэджэщым нэдгъэсыгъ.

Ахьмэд къызэриIорэмкIэ, сыд фэдэ ушъхьагъуи лъымыхъухэу, гъэмэфэ фэбэшхом, адырэ мафэхэми афэдэу, хэт къафытеуагъэми, «IэпыIэгъу псынкIэр» афагъэкIоным фэхьазырых. Япшъэрылъхэр икъоу агъэцакIэх.

Чэужъ Нателла: «ХэкIыпIэ зимыIэ щыIэп»

Адыгэ респуб­ликэ клиническэ сымэджэщым иврач шъхьаIэу Чэужъ Нателлэ медицинэ шIэныгъэм къыIорэ шIы­кIэ-амалхэм афэшъхьафэу фэбэшхо хъумэ зыбгъэу­чъыIэтэ­ным пае зишIуагъэ къэкIощт зе­кIуакIэхэу ежь ышъхьэкIэ ыуп­лъэ­кIугъэхэри къы­тиIуагъэх.

— ЗэкIэмэ анахьышIур ты­гъэм ухэмыхьаныр ары. Гузэ­жъогъу Iоф уиIэ­мэ, щыгъын IэшъхьэкIыхьэ, гъончэдж е джэнэ кIыхьэ зыщыплъэмэ, пкIышъо тыгъэр нахь макIэу зэхишIэщт, — еIо ащ. — Мэфэ реным зэпымыоу бэу псы уешъон фае. Унэм уекIымэ, псы бэшэрэб цIыкIу нахь мыхъу­ми зыдэпштэнэу щыт. Псыр пкъышъолым хэхьэшъ, къыхэкIыжьы, къегъэкъабзэ ыкIи къегъэучъыIатэ.

Мафэр фабэмэ, сыхьатыр 11-м къыщегъэжьагъэу пчыхьэм сыхьатыр 4 — 5-м нэс тыгъэм шъухэмыхь, а уахътэм тыгъэм ультрафиолетовэ нэбзыеу псауныгъэм зэрар езыхырэр бэу къетIупщы.

Унэм уисымэ, псы зыпыбгъэчъымэ, уигъэрэхьа­тыщт. Щагум уикIымэ, гъогум утетымэ гъэмэфэ паIо пщыгъымэ, жьыф е щэтырэ пIыгъымэ, къыпшъхьапэщтых. Щыгъын фыжь зыщыплъэмэ нахьышIу.

Псы къабзэу литри 2 — 2,5-рэ мафэм узэрешъон фаер зыщышъумыгъэгъупш.

Гъогум шъутехьэмэ жьау чIыпIэхэр къыхэшъухых. Ахэр бгъэцэкIэнхэр къинэп. Тыгъэми, уфэсакъымэ, изэрар къыуигъэкIыщтэп.

Псэунэ Анжел: «Узфэсакъыжьыныр анахьышIу»

Анжелэ кардиолог-терапевт, ап­шъэрэ категорие зиIэ врач, Адыгэ республикэ клиническэ сымэджэщым сымаджэхэр апэу зэращэлIэ­хэрэ отделением иIофышI.

— Анжела, мы гъэмэфэ мафэхэу тыгъэр зыщылъэшым къышъуфащэхэрэм сыд фэдэ Iэпы­Iэгъуа апэжъугъохырэр?

— ТызэIэзэрэ пстэуми афэдэу ахэми тапэгъокIы. ЗэкIэмэ апэ цIыфыр зыгъэгумэкIырэр къетэгъаIо, теплъы, анализхэр етэгъэтых, электрокардиограммэ тетэхы, ахэм къагъэлъэгъуагъэр зэфэтэхьысыжьы. ЦIыфыр мысымаджэу, узым ымыгъэгумэкIырэмэ, тэтIупщыжьы. Сымэджэщым чIэтымыгъэгъуалъхьэу зыщыпсэурэ чIыпIэм амбулаторнэ шIыкIэм тетэу къы­щеIэзэнхэу тэгъакIо.

— ЦIыфым ыпкъышъол градус 36 — 37-рэ ыIыгъмэ, ар шапхъэу щыт. Ау гу-лъынтфэ, нервэ узхэр зиIэхэр фабэм хэтыгъэхэу, ар афэмыщэчыгъэмэ «тепловой удар» зыфаIорэр яIэ мэхъу. Ащ фэдэхэр тэгъэгъолъых, чъыIэтагъэм зыщагъэпсэфы, зыгупсэфыжьхэкIэ, ашIэн фаер къафэтэIуатэ.

— Сыда тыгъэм изэрар къыомыкIыным фэшI пшIэнэу щытыр?

— Пчэдыжьым тыгъэр къызщыдэкIуаерэм къыщегъэжьагъэу пчыхьэм ар мэупэбжьэжьыфэ унэм укъи­мыкIымэ нахьышIу. ЦIыфым ищыкIагъэр рэхьатныгъ, ау ащ къикIырэп мэфэ реным ущылъынэу. Лъыдэ­кIуае зиIэхэм врачхэм къафыратхыкIыгъэ Iэзэгъу уцхэм зэпымыоу пчэдыжьми пчыхьэми яшъонхэ фае.

Джы цIыфыбэмэ кондиционерхэр, жьыфхэр яIэх, унэм е кабинетым жьы фабэу итыр къагъэучъыIы. ЧъыIэр градус 16-м тебгъэуцоу, нэужым щагу фабэм узыдахьэкIэ, лъыр пкъышъолым къызэрэщекIокIырэм псынкIэу зызэблехъу. Жьыр зыгъэучъыIырэ системэр градус 20-м ехъоу тебгъэуцомэ нахьышIу. Кондиционерым ыкIоцI шIэхэу вирусхэр ехъох, ары къэс ар бгъэкъэбзэнэу щыт.

Сабыйхэм афэгъэхьыгъэу къасIо сшIоигъор тыгъэм хэтхэу мороженэ чъыIэр амышхымэ зэрэнахьышIур ары.

Ини цIыкIуи тыгъэр къохьажьыфэ нахьыбэрэ псы ешъохэмэ ишIуагъэ къэкIощт, пкIантIэр къыохы зыхъу­кIэ, мэкIэ-макIэу пкъышъолым фабэр къыхэкIы.

Шъаукъо Аслъангуащ.