МашIом фэмысакъырэм тхьамыкIагъо хехы

МашIор цIыфым анахь ищыкIэгъэ дэдэмэ ащыщ. ШIуагъэу ащ къытырэм фэдиз зэрари къехьы. Арышъ, унаIэ темыгъэплъэхъукIэу уфэсакъын фае.

УФ-м ошIэ-дэмышIэ IофхэмкIэ и Министерствэ и ГъэIорышIапIэу АР-м щыIэм гумэкIыгъо зыпылъ зэфэхьысыжьхэр мы мафэхэм къышIыгъэх. Мы илъэсым джыри мазэ пыкIы­гъэп нахь мышIэми, республикэм машIом гъогогъуи 170-рэ зыкъы­щиштагъэу агъэунэфыгъ. Ащ щыщэу хъугъэ-шIэгъи 124-р чIыопсым епхыгъэх. Нахьыбэ­рэмкIэ цIыфым изекIуакIэ къы­хэкIэу машIор къэхъу.

ГъэIорышIапIэм къызэритыгъэмкIэ, машIор къызэкIэнэным лъапсэ фэхъурэр ащ зэрэфэмысакъыхэрэр, хьакухэмкIэ ыкIи фабэр къэзытырэ пкъыгъохэмкIэ унэр агъэплъы хъумэ шапхъэу пылъхэр зэраукъохэрэр, электрорыкIуапIэхэр зэрэзэщыкъуагъэхэр, джащ фэдэу электричествэмкIэ Iоф зышIэрэ пкъыгъохэр агъэфедэ хъумэ сакъыныгъэ къызэрэзхамыгъа­фэрэр ары.

Мы гумэкIыгъом ынаIэ тыридзагъ АР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат. ТапэкIи машIохэм япхыгъэ тхьамыкIагъоу къэхъу­хэрэм япчъагъэ нахьыбэ мы­хъуным фэшI цIыфхэм ыкIи мэкъумэщ предприятиехэм, джащ фэдэу организациехэм япащэхэм зафигъэзагъ игъом ячIыгу Iахьхэр агъэкъэбзэнхэу ыкIи уц гъугъэхэр агъэсты хъумэ шапхъэхэр амыукъонхэу.

— Муниципалитетхэм япащэхэм зафэсэгъазэ чIыгу Iахьхэр зэрагъэфедэхэрэм ренэу гъунэ лъафынэу, уц гъугъэр ыкIи хэкIхэр агъэсты хъумэ щынэгъончъэу щыт чIыпIэхэр къыхахынхэу. Анахьэу ты­наIэ зытедгъэтын фаер садоводческэ товариществэхэм къызэлъаубытырэ чIыгу Iахьхэр ары. СичIыпIэгъухэм зэкIэми сыкъяджэ, яакъыл зэхашIэ къэущынэу ыкIи машIом зыщаухъу­мэнэу, ащ пылъ шапхъэ­хэр амыукъонхэу, — къы­щи­тхыгъ КъумпIыл Мурат ителеграм нэкIубгъо.

БлэкIыгъэ 2022-рэ илъэсым машIом епхыгъэ хъугъэ-шIагъэу тиреспубликэ щагъэунэфыгъэм изэфэхьысыжьхэм тащыкIэуп­чIагъ УФ-м ошIэ-дэмышIэ Iоф­хэмкIэ и Министерствэ и ГъэIоры­шIапIэу АР-м щыIэм. Ащ ип­ресс-къулыкъу къызэриты­гъэмкIэ, блэкIыгъэ илъэсым гъо­гогъу 1244-рэ Адыгеим машIор къыщыхъугъэу агъэунэфыгъ. Ащ щыщэу 692-р чIыопсым епхыгъэх. МашIом ыпкъ къикIэу ахэм нэбгырэ 17 ахэкIодагъ, нэбгыри 4-мэ шъобжхэр атещагъэ хъугъэ. Нэбгырэ 94-рэ къа­гъэнэжьыгъ, 263-рэ агъэкощыгъэх, сомэ миллион 365-рэ мин 740-рэ зыосэ унэгъо хьапщып­хэр къа­гъэнэжьыгъэх.

УФ-м ошIэ-дэмышIэ IофхэмкIэ и Министерствэ и ГъэIорышIапIэу АР-м щыIэм икъулыкъушIэхэм пэшIорыгъэшъ Iоф­тхьабзэхэр зэхащэхэзэ машIор къэмыгъэхъугъэным ыкIи ар щынэгъончъэу щытыным епхыгъэ уплъэкIун 272-рэ зэхащагъ. АхэмкIэ хэукъоныгъи 137-рэ къыхагъэщыгъ, нэбгырэ 571-мэ административнэ пшъэдэкIыжь атыралъхьагъ.

МашIор къэмыгъэхъугъэным фэшI ГъэIорышIапIэм иунашъо­кIэ АР-м межведомственнэ IофшIэкIо куп щызэхащагъ. Республикэм имуниципальнэ районхэм пэшIорыгъэшъэу Iоф зышIэщт межведомственнэ купи 9 ащызэхащагъ, ахэр зэкIэмкIи нэбгырэ 27-рэ мэхъух. ЯIофшIэн хахьэу чIыпIэхэм язытет зэрагъэшIэнэу дэкIыгъо 896-рэ, ошIэ-дэмышIэ Iоф къэхъумэ цIыфхэм ягъэкощын фэгъэхьыгъэу Iофтхьэбзэ 243-рэ зэрахьагъэх. КIэлэеджэкIо 7177-рэ зыхэлэжьэгъэхэ зэIухыгъэ уро­ки 159-рэ еджапIэхэм ащырагъэкIокIыгъ.

Ащ нэмыкIэу режимэу агъэ­уцугъэм тегъэпсыхьагъэу цIыф­хэр нахь макIэу мэзхэм ахэ­хьан­хэм, ащ машIо щамышIыным, уц гъугъэмрэ хэкIымрэ амыгъэстынхэм япхыгъэ Iоф­тхьабзэхэр зэшIуахых.

МашIом ыпкъ къикIыкIэ тхьамыкIагъоу къэхъухэрэм япчъагъэ къегъэIыхыгъэным фэшI ведомствэм икъулыкъушIэхэм пэшIорыгъэшъ Iофтхьабзэхэр зэхащэх. Анахьэу сабыибэ зэрыс унэе псэупIэхэм ыкIи зизакъоу псэурэ нэжъ-Iужъхэм анаIэ атырагъэты. Ведомствэм епхыгъэу Iоф зышIэрэ къулыкъухэр мыщ къыхагъэлажьэх.

ТхьамыкIагъор къызыхэкIэу къулыкъушIэхэм къыхагъэщырэр цIыфхэр зэрэмысакъхэрэр, машIом зыкъимыштэнымкIэ шапхъэхэр зэрамыгъэцакIэхэрэр ары. Ащ дакIоу мэкъумэщ мэхьанэ зиIэ чIыгухэм ягубгъо нэзхэр зэрэгуамыжъукIыгъэхэми ар епхыгъ. Гъэмафэр ары анахь гумэкIыгъор сыда пIомэ а уахъ­тэм электричествэр цIыфхэм афикъурэп. Мэзхэм защызыгъэ­псэфыхэрэм мэшIо цIыкIоу ашIыгъэхэр агъэкIосэжьыхэрэп. Ащ икъун тхьамыкIагъо къызыдехьы.

ГъэIорышIапIэм къызэрэщаIуа­гъэмкIэ, гъэрекIо мэкъуогъум и 8-м къыщегъэжьагъэу машIор щынэгъончъэным пылъ шапхъэ­хэр зыукъохэрэм арагъэтыщт административнэ тазырхэр къы­зэраIэтыгъэм епхыгъэ унашъом кIуачIэ иIэ хъугъэ. ЦIыфхэм анахь тазыр инэу атыщтыр сомэ мин 20, IэнатIэ зыIыгъхэм сомэ мини 100, организациехэм сомэ миллион фэдиз.

МашIор къэмыхъуным лъыплъэрэ къулыкъоу республикэм щыIэм цIыфхэм закъыфегъазэ сакъыныгъэ къызыхагъэфэнэу, машIор щынэгъончъэу щытынымкIэ шапхъэхэр амыукъонхэу, фабэр къэзытырэ Iэмэ-псымэ къутагъэхэр амыгъэфедэнхэу, унэр къабгынэ хъумэ ар къэзыгъэфэбэрэ пкъыгъохэр ыкIи утыр пачынхэу. Зэрэпщэры­хьэхэрэ хьакум узэрэдэзекIощт шIыкIэр икъоу ны-тыхэм якIэлэцIыкIухэм агурагъэIон фае. МашIом пылъ шапхъэхэр зышъу­укъохэкIэ ащ тхьамыкIагъо къыздихьын зэрилъэкIыщтыр зыщышъумыгъэгъупш.

ТхьамыкIагъо къэмыхъуным пае кIэлэцIыкIухэм сырнычыр къамыштэным шъунаIэ тежъугъэт. ЭлектричествэмкIэ Iоф зышIэрэ пкъыгъохэм яшъумыгъаIэх, хьакум машIо пэлъэу, телевизорым Iоф ышIэу, электричествэмкIэ лэжьэрэ нэмыкI пкъыгъохэр пыгъэнагъэхэу язакъоу сабыйхэр унэм къишъу­мынэх.

Нахьыжъхэр, кIэлэцIыкIухэмкIэ щысэтехыпIэу шъузэрэщытыр зыщышъумыгъэгъупш, ахэм апашъхьэ тутын шъущемышъу, тутын стафэр ишъумытэкъухь, унэ шIункIым игъэнэфынкIэ тхылъыпIэр хэшъумыгъан. Зэщыкъогъэ, Iоф зымышIэжьрэ электрическэ пкъыгъо зэфэшъхьафхэр унэм ишъумыгъэлъых. Зыщышъумыгъэгъупш: сакъыныгъэм мэхьанэшхо иI, арэущтэу шъумызекIомэ, тхьамыкIэгъошхо къышъуфыкъокIын ылъэкIыщт.

Iо хэлъэп, машIом зыкъыштэн зэрилъэкIыщтым епхыгъэ гурыгъэIон зэдэгущыIэгъухэр нахь агъэлъэшынхэ, къоджэ псэупIэ­хэм яадминистрациехэмрэ цIыф жъугъэхэмрэ ащкIэ зэдеIэжьынхэ зэрэфаем. МэшIошIыныр хэбзэ Iофэу щыт, административнэ пшъэдэкIыжьэу тазырхэри атыралъхьэх. Ау а къэбарыр икъоу зэхядгъэшIыкIын фае шапхъэхэр зыукъохэрэм. ТхьамыкIагъом, шъобжым цIыфхэр щыухъумэгъэнхэмкIэ ащ ишIуагъэ къэкIощт.

КIАРЭ Фатим.