Хабзэм ыкIи лъапсэм яухъумакIох

Шъачэ ыкIи ТIопсэ районым ахэхьэрэ адыгэ къуаджэхэм лIэшIэгъубэм адыгэ лъэпкъ культурэм чIыпIэ шъхьаIэ щызыубытыщтыгъэ жъыгъом «иобщественнэ институт» закъыщеIэтыжьы.

Непэ нахьыжъхэм ящыIэныгъэ опытрэ шэн-хабзэхэм зэрафэшъыпкъэхэмрэ ягъо дэдэу щыт, арышъ, тыдэкIи ар щагъэ­лъапIэ.

Зыныбжь хэкIотэгъэ хъулъфыгъэ нэбгырипшI пчъагъэу хъурышъо пэIошхохэр зышъхьэ тесхэр зыплъэгъукIэ, чыжьэу IукIыгъэ уахътэм ухэхьагъэм фэд. ГушIуагъор блэкIыгъэр зэрэмыкIодыгъэр ары. ИжъыкIэ арэущтэу щытыгъ ыкIи сыд фэдиз зэхъокIыныгъэ щыIэныгъэм хэхъухьагъэми, ар къызэтенагъ. Лъэхъан зэфэшъхьафхэм Хасэу нахьыжъхэр зыхэлажьэщтыгъэхэм ащатырахыгъэгъэ сурэтхэм ар арыолъагъо. ГумэкIыгъо инхэр къызыщаIэтыщтыгъэхэ зэхахьэхэм нахьыжъхэу, щыIэныгъэ опыт зиIэу, акъылыгъэ зыхэлъхэр ары щызэхэгущыIэжьынхэу фитыныгъэ зиIэщтыгъэхэр. Ахэм ягущыIэ осэ ин ратыщтыгъ, унашъоу ашIырэр шIокI имыIэу гъэцэкIэгъэн фаещтыгъ. А купым узэрэщыщым итамыгъэу щытыгъ хъурышъо паIор.

Нахьыжъхэм я Советэу на­хьыпэкIэ щыIэщтыгъэхэр Шъачэ ыкIи ТIопсэ районым япсэупIэхэм апэу ащызэхащэжьынхэу зырагъэжьэгъагъэр блэкIыгъэ лIэшIэгъум ия 90-рэ илъэсхэм якъихьагъухэм хы ШIуцIэ Iушъо шапсыгъэхэм Адыгэ Хасэ яIэ зэхъур ары. Лъэхъаным дырагъа­штэкIэ арыгъэп. Советскэ Союзыр зыщызэхэзыжьыгъэ лъэ­хъанэу, шэн-хабзэу, зекIуакIэу щыIэхэр кIодыжьынхэу зыщежьагъэм нахьыжъхэм я Со­вет имэхьанэ къэлъэгъогъагъ.

Лъытэныгъэшхо зыфашIырэ нахьыжъхэу зиIуагъэ темыкIыгъэхэм хы ШIуцIэ Iушъо шапсыгъэхэр къызэтенэнхэмкIэ ыкIи уахътэм зэхъокIыныгъэшхоу къыздихьыгъэхэм ахэмыкIодэнхэмкIэ яшIогъэшхо къэкIуагъ. Акъылыгъэу, щыIэныгъэ шIэныгъэу яIэм имызакъоу, общественнэ Iофэу ашIэрэми ишIуа­гъэ къэкIуагъ. Ахэр къуаджэхэм ящыIакIэ хэлажьэщтыгъэх, ныб­жьыкIэхэм япIун-лэжьын яIахь халъхьэщтыгъ, Iофыгъо зэфэшъхьафхэмкIэ, лъэпкъ зэфы­щытыкIэхэми анэсыжьэу, ягущыIэ анахь шъхьаIэ хъугъагъэ.

Нахьыжъхэм ячаныгъэ ятIо­нэрэу къызылъэгъуагъэр Шъачэ Олимпиадэр зыщэкIор ары. Лъэпкъым зиушъомбгъунымкIэ ахэм мэхьанэшхоу яIэр джыри зэ къэзыушыхьатыгъэ хъугъэ— шIэгъэ инэу тарихъым къыхэ­нэжьыгъ хы ШIуцIэ Iушъом щыпсэурэ адыгэхэм язэфэсэу 2015-рэ илъэсым, жъоныгъуа­кIэм и 25-м поселкэу ПсышIуа­пэ щыкIуагъэр.

— Ащ фэдэу мэхьэнэ ин зиIэ форумышхор ошIэ-дэмышIэ Iоф­кIэ зэхэтщэгъагъэп, илъэсыбэрэ ыуж титыгъ, — къыIуагъ зэфэсым изэхэщакIоу, Адыгэ Хасэм итхьаматэу КIакIыхъу Мэджыдэ. — Зыпарэми щымытхыгъэхэу, ыпкIи арамытэу нахьыжъхэм ясоветхэм сыдигъокIи къуа­джэхэм Iоф ащашIэщтыгъ, ау джы статус гъэнэфагъэ ахэм ятыгъэн фэягъ. ЩыIэныгъэ опытышхоу ыкIи акъылыгъэу нахьыжъхэм яIэр непэ дышъэм нахьи нахь лъапI, арышъ, уфэсакъызэ, шIуагъэ къытэу нахьыбэу зэрэбгъэфедэщтым упы­лъын фае.

ИлъэсипшI пчъагъэхэм апэрэу зэхащэгъэ форумым заом ыкIи хэбзэухъумэкIо органхэм яветеранхэу, хъызмэтшIапIэхэм ыкIи организациехэм япащэхэу, предпринимательхэу, динлэжьхэу, общественнэ IофышIэхэу, кIэлэегъаджэхэу, мэкъумэщ хъызмэтым пылъхэу, культурэм, медицинэм яIофышIэхэу, творческэ интеллигенцием илIыкIохэу нэбгыришъэм ехъу къе­кIолIэгъагъ. Ныбжьым емылъытыгъэу, непэ къызнэсыгъэм чанэу общественнэ Iофым къы­хэлажьэхэрэр ахэм джыри ахэтых.

Нахьыжъхэм ясоветхэр Iоф­шIэн пае къанэхэрэп. Ахэр Шъачэ, ТIопсэ районым, Краснодар краим ясоциальнэ-экономическэ, общественнэ ыкIи культурнэ щыIакIэ хэлажьэх, лъэпкъхэм азыфагу мамырныгъэу илъыр къэухъумэгъэным, тишъолъыр зэгурыIоныгъэ илъы­ным яIахь халъхьэ, ныбжьыкIэхэр я Хэгъэгу шIу алъэгъоу, шэн-хабзэхэм шъхьэкIэфэныгъэ афашIэу апIух. КIэкIэу къэпIон зыхъукIэ, мэхьанэшхо зиIэ Iоф­хэр зэшIуахых.
— Акъылыгъэ хэлъэу, тызэгурыIоу, зы фронтэу Iоф зэдэтшIэн, ныбжьыкIэхэмкIэ щысэтехыпIэу тыщытын фае, — къы­Iуагъ Урысыем изаслуженнэ кIэлэегъаджэу, поселкэу Псы­шIуапэ щыщ Джарымэ Аюбэ. — Ащ игугъу ошIы къодыекIэ икъущтэп, ебгъэжьэн, упылъын фае. ГухэкIми, охътабэ блэттIупщыгъ. О пшъхьэ къызщебгъэжьэн фаери.

НЫБЭ Анзор.