Нахь макIэу зытыщтхэр

Тыгъэгъазэм и 1-м къыщыублагъэу псэупIэ-коммунальнэ фэIо-фашIэхэм ауасэ къыхэхъуагъ. Ащ фэшI, мы лъэныкъомкIэ фэгъэкIотэнхэр зиIэхэр джыри зэ шъугу къэдгъэкIыжьмэ тшIоигъу.

Зигъот макIэхэр

Федеральнэ шапхъэхэм къызэрадэлъытагъэмкIэ, цIыфым псэупIэ-коммунальнэ фэIо-фашIэхэм апае ахъщэу ытырэр гъотэу иIэм ипроцент 22-м шIокIынэу щытэп. УФ-м и Правительствэ субсидиехэм афэгъэхьыгъэ унашъоу 2005-рэ илъэсым ыштагъэм ар щыгъэнэфагъ.

Ащ къызэрэщиIорэмкIэ, цIыфым унэр ежь иунаеу щытми, бэджэндэу ыштагъэми, мазэм къыIэкIахьэрэм ипроцент 22-м ехъоу псэупIэ-коммунальнэ фэIо-фашIэхэм апкIэ етымэ, компенсациер ыгъэпсынэу фитыныгъэ иIэ мэхъу.

Шапхъэу пылъ закъор мы лъэныкъомкIэ чIыфэ темылъыныр ары. Субсидиеу къэкIощтыр мазэ къэс къалъытэжьы, унэ пэпчъ зэфэшъхьаф къытефэрэр, псэупIэ-коммунальнэ фэIо-фашIэхэмкIэ шъолъырым ишапхъэхэм ялъытыгъ. Ар чIыпIэ хэбзэ къулыкъухэр ары зыгъэнафэрэр.

Адыгеир пштэмэ, непэ шапхъэу щыIэхэр респуб­ликэм и Правительствэ иунашъоу 2022-рэ илъэсым ибэдзэ­огъу мазэ къыдэкIыгъэм итых. Къалэхэмрэ районхэмрэ ахэр ащызэфэшъхьафых, унэм нэбгырэ пчъагъэу итхагъэр, фабэр къэзытырэ системэр зэрэгъэпсыгъэр къыдалъытэх, илъэс къэс агъэкIэжьых. Тыгъэгъазэм и 1-м уасэхэр къэралыгъом къызэрэщаIэтыгъэхэм ыпкъ къикIэу, джыри зэхъокIыныгъэхэр афэхъущтых.

 

Сабыибэ зэрысхэр

Ащ фэдэ унагъохэм псэупIэ-коммунальнэ фэIо-фашIэхэм апэIуагъахьэрэм ычIыпIэ компенсациеу къатырэр УФ-м и Президент иунашъо къыдэлъытагъ.

Тарифэу щыIэхэм ипроцент 30-м нахь мымакIэу къафыщыгъэкIэгъэнэу ащ къыщеIо.

Ибэу къэнагъэхэр

Янэ, ятэ е нэмыкI лъыплъэн зимыIэжьэу къэнагъэу, общежитием чIэсым еджэфэкIэ комнатэу зэрысым ыпкIэ ытырэп.

Ащ фэгъэхьыгъэ унашъор 1992-рэ илъэсыр ары къызыдэкIыгъэр, непи кIуачIэ иI.

Сэкъатныгъэ зиIэхэр…

Сэкъатныгъэ зиIэхэм е сэкъатныгъэ зиIэ кIэлэцIыкIу зэрыс унагъохэм псэупIэ-коммунальнэ фэIо-фашIэхэм ауасэу атырэм ипроцент 50-м фэдиз компенсациеу къафэкIожьынэу федеральнэ хэбзэгъэуцугъэм къыдэлъытагъ.

Апэрэ е ятIонэрэ купхэм ахахьэрэ сэкъатныгъэ зиIэу фэтэрыбэу зэхэт унэ чIэсхэм «капремонтым» пае ахъщэу атырэм ызыныкъом фэдиз компенсацие къаратыжьынэуи ащ къыщеIо.

Заом иветеранхэр ыкIи зэпэуцужьхэм ахэлэжьа­гъэхэр

Хэгъэгу зэошхом хэлэжьагъэхэм, зэо-зэпэуцужьхэм яветеранхэм мы фэIо-фашIэхэм апае атырэм ипроцент 50-м къафырагъэгъэзэжьы. 1995-рэ илъэсым къыдэкIыгъэ федеральнэ хэбзэгъэуцугъэм ар итхагъ. Сэкъатныгъэ хэзыхыгъэхэми мы фэгъэкIотэнхэр анэсых.

Джащ фэдэу Хэгъэгу зэошхом е зэо-зэпэуцужьым хэкIодагъэм, сэкъатныгъэу хихыгъэм ыпкъ къикIэу нэужым дунаим ехыжьыгъэм иунагъо щыщэу, ипсауныгъэ пыч зэрэфэхъугъэм фэшI ежь зылъыплъэщтыгъэм псэупIэ-коммунальнэ фэIо-фашIэхэм апае ытырэм ипроцент 50-м къыгъэзэжьынэу ыгъэпсын ылъэ­кIыщт.

Ащ фэдиз компенсацие къафэкIо «Жителю блокадного Ленинграда», «Житель осажденного Севастополя» зыфиIорэ тамыгъэхэр къызэратыгъэхэм, Чернобыль къыщыхъугъэ тхьамыкIагъом ыпкъ къикIэу уз гъэнэфагъэ зиIэ хъугъэхэм.

Мобилизацием къыхиубытагъэхэр

ХэушъхьафыкIыгъэ дзэ операцием хэлэжьэнхэу мобилизацием къыхиубы­тагъэхэм къызагъэзэжькIэ зэо-зэпэу­цужьхэм ахэлэжьагъэхэм ахалъытэщтых ыкIи ащ ифэшъошэ фэгъэкIотэнхэр агъэфедэнхэ амал яIэ хъущт.

Джащ фэдэу мобилизацием къыхиубытагъэхэмрэ ахэм яунагъохэм арысхэмрэ псэупIэ-коммунальнэ фэIо-фашIэхэм апкIэ, фэтэрыбэу зэхэт унэхэм ачIэсхэм зэдагъэфедэхэрэм ягъэкIэжьын пае ахъщэр игъом е икъоу амытыгъэмэ, пене темыхъонэу законым къыщеIо.

ХэушъхьафыкIыгъэ дзэ операцием хэкIодагъэм е шъобжэу хихыгъэхэм апкъ къикIэу нэужым дунаим ехыжьыгъэм иунагъуи компенсациехэм къахеубытэ.

КIэлэегъаджэхэр, медицинэм иIофы­шIэхэр, лъы зыты­хэрэр

КIэлэегъаджэу, нэмыкIэу гъэсэныгъэм исис­темэ хэтэу, къуаджэм е «рабочэ поселкэкIэ» алъытэрэм щыпсэухэрэм яунэ агъэфэбэным, электроэнергиер агъэфедэным ыкIи псэупIэм ыпкIэ атыным пэIуагъэхьанэу сомэ 1200-рэ къэралыгъом къареты.

Медицинэм иIофышIэу, фармацевтэу къуаджэм Iоф щызышIэхэрэми, лъы зытыхэрэми ащ фэдэ ахъщэ тын къафэкIо.

ФэIо-фашIэхэм апкIэ зымытыхэрэр

СССР-м, УФ-м ялIыхъужъхэм ыкIи Щытхъум иорден къызфагъэшъошагъэхэм, ахэм яунагъо щыщэу къадэпсэухэрэм псэупIэ-коммунальнэ фэIо-фашIэхэм апкIэ атырэп. Ащ фэдэ купхэм ахахьэхэрэм ястатус фэгъэхьыгъэ федеральнэ хэбзэгъэуцугъэу 1993-рэ илъэсым къыдэкIыгъэм ар къыдэлъытагъ.

ЛIыхъужъыр, Щытхъум иорден къызэратыгъэр дунаим зыщехыжьыгъэм емылъытыгъэу, ащ ишъхьэгъусэ е янэ-ятэхэр щэIэфэхэкIи мы фэIо-фашIэхэм апкIэ амытынэу ащ итхагъ.
ЦIыфым коммунальнэ фэIо-фашIэхэмкIэ аужырэ илъэсищым чIыфэ телъэу къыхэкIыгъэмэ фэгъэкIотэнхэр фамыгъэпсынхэ алъэкIыщт. Ау ащ пае хьыкумыр Iофым хэплъагъэу, чIыфэр егъэзыгъэкIэ къыIахыжьынэу рихъухьэгъэн фае.

Зыгъэхьазырыгъэр ХЪУТ Нэфсэт.