Тарихъ шъыпкъагъэр афыраIотыкIы

ШэкIогъум и 18-м АР-м и Лъэпкъ тхылъеджапIэ шIэжь зэхахьэу «Без срока дав­но­сти» зыфаIуагъэр щыкIуагъ.

Iофтхьабзэр Лъэпкъ тхылъеджапIэмрэ Хэгъэгур къаухъу­мэзэ фэхыгъэхэм яшIэжь гъэпытэгъэнымкIэ Урысые общественнэ организациеу «Уры­сыем илъыхъокIо движение» («Поисковое движение России») зыфиIорэмрэ зэдагъэ­хьазырыгъ. Нацист къумалхэм Нюрнбергскэ, Токийскэ ыкIи Хабаровскэ трибуналхэр зэра­дэзекIуагъэхэм афэгъэхьы­гъагъ.

ШIэжь зэхахьэм пшъэрылъэу иIагъэр Хэгъэгу зэошхом итарихъ шъыпкъагъэ ухъумэгъэныр, къыткIэхъухьэрэ ныбжьыкIэхэм яхэгъэгу итарихъ ягъэшIэгъэныр, тицIыфхэр фашизмэм зэрэте­кIуагъэхэмкIэ гушхоныгъэ ахэлъхьэгъэныр ары. Iофтхьабзэм хэлэжьагъэх Урысые общественнэ организациеу «Урысыем илъыхъокIо движение» и Шъо­лъыр къутамэ исовет итхьаматэу И. Н. Портноир, АР-м культурэмкIэ и Министерствэ илIыкIоу Теуцожь Нуриет, ныбжьыкIэ патриотическэ купхэм ахэтхэр, Адыгэ кIэлэегъэджэ колледжэу Андырхъое Хъусен ыцIэ зыхьырэм щеджэхэрэр, тхылъеджапIэм иIофышIэхэр ыкIи СМИ-хэм ялIыкIохэр.

И. Н. Портноим игущыIэ ана­хьэу зыфэгъэхьыгъагъэр «Урысыем илъыхъокIо движение» зыфиIорэм Хэгъэгу зэошхом хэкIодагъэхэм яшIэжь гъэпытэгъэнымкIэ Iофэу ышIэрэр ары. Анахь къыхигъэщыгъэр Токийскэ трибуналым Iофэу зэшIуихыгъэр, икъоу бэмэ амышIэрэр игъэкIотыгъэу къигъэлъэ­гъукIыгъэн зэрэфаер, ащ елъы­тыгъэмэ, Нюрнбергскэ хъугъэ­-шIагъэм цIыфхэр нахь зэрэфэ­нэIуасэхэр ары.

Зэхахьэм хэлажьэхэрэр виртуальнэ къэгъэлъэгъонхэм яархив документ гъэшIэгъонхэу «Без срока давности. Суды истории» зыфиIохэрэм ара­гъэплъыгъэх, ахэр шыхьат фэ­хъух нацист Германиер Советскэ Союзым къызытебанэм гухэлъ бзаджэхэр зэрэзыдиIыгъыгъэм: хэгъэгур лъэпсэич шIыгъэныр, ицIыфхэр зепхъо­гъэнхэр, гъэры шIыгъэнхэр ыкIи тикъэралыгъо ибаиныгъэхэр зыIэкIэубытэгъэнхэр.

ШIэжь зэхахьэм къекIолIагъэ­хэр мы Iофым фэгъэхьыгъэ тхылъ къэгъэлъэгъонэу Адыгэ Республикэм и Лъэпкъ тхылъеджапIэ ифонд къыхэхыгъэхэ тхылъ зэфэшъхьафыбэ зыхэ­лъым рагъэплъыгъэх, ахэм фа­шистхэм къумалыгъэу зэрахьагъэр, Нюрнбергскэ, Токийскэ, Хабаровскэ трибуналхэм нацист-фашистхэм яхьакIэ-къо­кIагъэ зынэсыщтыгъэр къащы­Iотагъ. Проектэу «Без срока дав­ности» зыфиIорэм ипрограммэ къызэрэщыдэлъытагъэу, хьа­кIэхэр фильмэу Нюрнбергскэ процессым фэгъэхьыгъэм рагъэплъыгъэх.

Iофтхьабзэм къыщыгущыIагъ Урысыем и Либеральнэ-демократическэ партие АдыгеимкIэ ишъолъыр къутамэ хэтэу Р. А. Несмеяновыр. Ащ Украинэм мы уахътэм щыхъурэ-щышIэхэрэр Германием Гитлер тетыгъор зы­щиштэгъэгъэ нэуж зыфэдэ хъу­гъагъэр угу къагъэкIэу ылъы­тагъ. Фашизмэм имурад бза­джэхэм лъэпкъхэр хьадэгъум зэрэфащэхэрэр, нэмыцхэр нэмыкI цIыф лъэпкъ пстэумэ ежьхэр алъыкIэ (ядэгъугъэкIэ) анахь ашъхьащыщхэу зыкъызщыхъужьхэу зэрэщытыгъэхэр къы­Iуагъ, къончэгъэ-цIыфыгъэн­чъагъэм нахь напэ ямыIэми. А зэкIэми я III-рэ рейхым иIэ­шъхьэтетыгъэхэр хьыкум пхъэн­тIэкIум къызэрэфищагъэхэр, Нюрнбергскэ процессым зэриумысыгъэхэр кIигъэтхъыгъ.

ШIэжь зэхахьэм ыкIэм ащ хэлэжьагъэхэм, Лъэпкъ тхылъеджапIэу мыщ фэдэ IофшIэнышхор зэхэзыщагъэу, дахэу зыгъэ­зекIуагъэм, тхылъ къэгъэлъэгъон инэу «Без срока давности» къэзыгъэхьазырыгъэхэм яIэдэб, яIофшIакIэ паекIэ «Тхьашъуе­гъэпсэу!» араIуагъ.

Мамырыкъо Нуриет.
Сурэтхэр зэхахьэм щытыра­хыгъэх.