Саугъэт фагъэуцугъ

Адыгеим ия 100-рэ илъэс къыдыхэлъытагъэу Адыгэ хэку комитетым иапэрэ секретарыгъэу, Адыгэ автоном хэкум иуцун зиIахьышхо хэзышIыхьэгъэ Хьахъурэтэ Шыхьанчэрый Умар ыкъом тыгъуасэ Мыекъуапэ саугъэт къыщыфызэIуахыгъ. Адыгэ автоном хэкум иапэрэ пащэ исаугъэтэу джэрзым хэшIыкIыгъэр, метри 3,2-рэ зилъэгагъэр Мыекъуапэ ивокзал Iупэ щагъэуцугъ.

Саугъэтым икъызэIухын тегъэпсыхьэгъэ Iофтхьабзэм хэлэжьагъэх Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат, АР-м и Къэралыгъо Совет — Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр, федеральнэ инспектор шъхьаIэу Сергей Дрокиныр, АР-м икъэралыгъо упчIэжьэгъоу ТхьакIущынэ Аслъан, Урысыем IофшIэнымкIэ и ЛIыхъу­жъэу, УФ-м и Общественнэ палатэ хэтэу МэщбэшIэ Исхьакъ, хэбзэ къулыкъухэм, общественнэ организациехэм, ныбжьыкIэ объединениехэм ялIыкIохэр, республикэм исхэм ащыщхэмрэ ащ ихьакIэхэмрэ. Джащ фэдэу саугъэтыр зышIыгъэу, УФ-м изаслуженнэ сурэтышIэу, КъБР-м инароднэ сурэтышIэу Шъэокъуй Хьамиди Iофтхьабзэм хэлэжьагъ.

Iофтхьабзэм къекIолIагъэхэм зафигъа­зэзэ Адыгеим и ЛIышъхьэ зэрэхигъэунэфыкIыгъэмкIэ, Хьахъурэтэ Шыхьанчэрые Адыгэ автоном хэкум иуцуни, хэхъоныгъэ егъэшIыгъэными иIахьышхо ахишIы­хьагъ.

«АкъылышIоу, пэщэ дэгъоу щытыгъэ, пшъэдэкIыжьышхо зэрихьырэр къызыгурыIощтыгъэ Хьахъурэтэ Шы­хьанчэрые Адыгейми Пшызэ шъолъыри лъэшэу ащалъытэ. Ар сыдигъуи Iофэу ыгъэцакIэрэм фэшъыпкъагъ. Анахь шъхьаIэр — Адыгеимрэ ащ исхэмрэ шIу зэрилъэгъущтыгъэхэр, щыIэныгъэу хэкум илъыр нахьышIу хъунымкIэ фэлъэкIыщтыр зэкIэ зэри­шIэщтыгъэр ары», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.

Республикэм ипащэ джащ фэдэу къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, Хьахъурэтэ Шыхьанчэрые идунай зехъожь нэуж имылажьэу агъэ­мысэгъагъ, нэужым зэфагъэр зыпкъ рагъэуцожьыгъагъ.

«ТичIыпIэгъу цIэрыIом ичIы­фэу ттелъыгъэр зытетэгъэ­кIыжьы: Адыгей гупсэм зищыIэныгъэ фэзытыгъэ цIыф шIагъом иапэрэ саугъэт Мые­къуапэ къыщыфызэIутэхы. Республикэм исхэм саугъэтым игъэуцун къыдырагъэштагъ. ЦIыфхэми, общественнэ IофышIэхэми ар игъоу алъэгъугъагъ», — къы­Iуагъ КъумпIыл Мурат.

АР-м и Къэралыгъо Совет — Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэри УФ-м и Общественнэ палатэ хэтэу МэщбэшIэ Исхьакъи къызэгущыIэхэм джы­дэ­дэм республикэм исхэми къыткIэхъухьащт лIэужхэми а саугъэтыр лъэшэу зэрагъэлъэпIэщтыр къаIуагъ.

Саугъэтыр зышIыгъэ Шъэ­окъуй Хьамидэ а проектышхом хэлэжьэнэу амал зэриIагъэмкIэ зэрафэразэр, Адыгеим исхэм хэкум ицIыф цIэрыIохэр зэращымыгъупшэхэрэр зэригуапэр къыIуагъ.
Шъугу къэтэгъэкIыжьы Хьахъу­рэтэ Шыхьанчэрые 1883-рэ илъэсым къуаджэу Хьащтыку дэсыгъэ мэкъумэщышIэ унагъом къызэрихъухьагъэр. Зы класс хъурэ Шапсыгъэ училищыр, Екатеринодарскэ дзэ-фельдшер еджапIэр ащ къыухыгъэх. Революционнэ движением чанэу хэлэжьагъ, РККА-м къулыкъу щихьыгъ, граждан заом хэлэ­жьагъ. 1922-рэ илъэсым Адыгэ автоном хэкоу зэхащагъэм ихэку исполком иапэрэ тхьаматэу хадзыгъ. 1932-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу 1935-м нэс ВКП(б)-м и Адыгэ хэку комитет иапэрэ секретарэу щытыгъ. Быракъ Плъыжьым иорден къы­фагъэшъошагъ.

ЭкономикэмкIи, культурэмкIи Iофтхьабзэу Адыгеим щызэрахьагъэхэм Хьахъуратэм иIахьышхо ахишIыхьагъ. Ащ пэщэныгъэ зыщызэрихьэгъэ илъэсхэм кIэлэегъэджэ техникумыр къызэIуа­хыгъ, цIыфхэм тхэкIэ-еджэкIэ амалыр аIэ къырагъэхьанымкIэ Iофышхо ышIагъ. Промышленностым, мэкъу-мэщым, гъэсэныгъэм, медицинэм япсэолъабэ агъэпсыгъ, кадрэхэм якъэгъэхьазырынкIэ Iофышхо ашIагъ.

Хьахъурэтэ Шыхьанчэрые идунай зехъожь нэуж, 1937-рэ илъэсым, имылажьэу буржуазнэ националистическэ Iофхэр зэрихьагъэхэу палъхьэгъагъ, я 50-рэ илъэсхэм агузэгу аухыижьыгъагъ. 1967-рэ илъэсым ишэкIогъу къуаджэу Афыпсыпэ ащ исаугъэт щагъэуцугъ. Нэужым Мыекъуапэрэ Краснодаррэ яурам­хэм ащ ыцIэ афаусыгъ, мемориальнэ мыжъобгъухэр щагъэуцугъэх.
АР-м и ЛIышъхьэ ипресс-къулыкъу