Яфитыныгъэхэр зэтырагъэуцожьых

Уголовнэ, гражданскэ, арбитражнэ ыкIи административнэ Iоф анахь инхэу Адыгэ Республикэм ихьыкумхэм зэхафыгъэхэм афэгъэхьыгъэ брифинг джырэблагъэ Адыгэ Республикэм и Прокуратурэ щыкIуагъ.

Iофтхьабзэм хэлэжьагъэх прокуратурэм иуголовнэ-хьыкум отдел ипрокурорэу Карина Казаковар, гражданскэ ыкIи арбитражнэ Iофхэм язэхэфынкIэ прокурорым иIэпыIэгъоу Александр Яриджановыр, журналистхэр.

К. Казаковам къызэриIуагъэм­кIэ, уголовнэ Iофхэм язэхэфынкIэ республикэ хьыкумышI­хэм ашIыгъэ зэфэхьысыжьхэм прокурорхэм адырагъэштагъ. БзэджэшIагъэ зезыхьэгъэ нэбгырэ 1198-м алъэныкъокIэ Iоф 1100-мэ ахэплъагъэх. Къэралыгъо гъэпщынакIохэм япшъэры­лъыр лажьэ зиIэхэм пшъэ­дэкIыжь арагъэхьыныр ыкIи уголовнэ хьыкум зэхэфыным хэлажьэхэрэм яконституционнэ фитыныгъэхэр амыукъонхэр ары. АщкIэ прокурорым щысэхэр къыхьыгъэх.

ГущыIэм пае, АР-м и Апшъэрэ хьыкум Краснодар щыпсэурэ хъулъфыгъэм ылъэныкъокIэ уголовнэ Iоф къызэIуихыгъ. БзэджэшIэ куп зэхищагъэу, ахэм пэщэныгъэ адызэрихьэзэ бзэ­джэшIагъэ зэрэзэрихьагъэм фэшI хъулъфыгъэр агъэмысэ. Хьыкумым зэригъэунэфыгъэмкIэ, 1980-рэ илъэсхэм Краснодар щыпсэурэ хъулъфыгъэр бзэджэшIэ купхэм язэхахьэу Москва щыкIуагъэм хэлэжьагъ. А зэха­хьэм «вор в законе» цIэр къыщыфаусыгъ. Илъэс 38-м ехъурэ Краснодар краим ыкIи Адыгэ Республикэм ащыIэ бзэджэшIэ купхэм япэщагъ, ахэм ахэтхэм яIыгъын пае ахъщэ къаригъэугъоищтыгъ, криминалым хэт цIыфхэр къыгъэгъунэщтыгъэх. Къэралыгъо гъэпщынакIохэм ашIыгъэ зэфэхьысыжьхэм хьыку­мым адыригъэштагъ ыкIи бзэ­джашIэм ыпэкIэ хьапс зэрэтелъы­гъэр къыдилъыти, ащ илъэсрэ мэзихрэ хьапс тырилъхьагъ.

Шэуджэн район хьыкумым мыщ щыпсэурэ илъэс 33-рэ зыныбжь хъулъфыгъэм уголовнэ Iоф къыфызэIуихыгъ. ГъэпцIагъэ зыхэлъ бзэджэшIэгъэ ин зэрэзэрихьагъэм фэшI ар агъэмысэ. Хьыкумым зэригъэунэфыгъэмкIэ, 2020-рэ илъэсым бэдзэогъум лажьэ зиIэр щэфын-щэжьыным пылъэу мэкъумэщ продукцие къыдэзыгъэкIырэмрэ унэе предпринимателымрэ азыфагу дахьи, ышIэзэ ифедэ хэлъэу ыгъэделагъэх. Коцым къыкIэкIыгъэ сомэ миллиони 2-рэ мин 300-м ехъу­рэр къызIэкIигъахьи, зигъэбы­лъыжьыгъ. Ежь зэрэфаеу ахъщэр ыгъэфедагъ. Хьыкумым иуна­шъокIэ гъэпцIакIом илъэсищ хьапс тыралъхьагъ.

А. Яриджановым къызэриIуа­гъэмкIэ, цIыфхэм яфитыныгъэхэр зэтегъэуцожьыгъэнхэм япхыгъэ Iофыгъохэр прокуратурэм инэплъэгъу ригъэкIыхэрэп. 2022-рэ илъэсым имэзи 10-у пыкIыгъэм прокурорхэм ядэо тхылъ 1000-м ехъумэ республикэм ихьыкумышIхэр ахэплъагъэх. Ахэм янахьыбэр зыфэгъэхьыгъэр цIыфхэм япсэупIэ фитыныгъэхэр, зыныбжь имыкъугъэхэм яфедэ­хэр къэухъумэгъэнхэр, социальнэу мыухъумэгъэ цIыфхэм яфи­тыныгъэхэр зэтегъэуцожьыгъэнхэр ары.

ГущыIэм пае, къэралыгъо ыкIи муниципальнэ мылъку зиIэхэм ягражданскэ- правовой фитыныгъэхэр прокурорхэм зэтырагъэу­цожьыгъэх. Ахэр зэкIэмкIи квадратнэ метрэ 450-рэ хъурэ псэупIи 3, миллиони 3 аосэ квадратнэ метрэ 6259-рэ хъурэ чIыгу Iахьи 4.

Нэбгырэ 25-мэ яIофшIэн фитыныгъэхэр зэтырагъэуцожьыгъэх, агъэгужъогъэ лэжьапкIэу сомэ миллиони 2-м ехъур къарагъэтыжьыгъ. Прокурорхэм къапкъырыкIэу хьыкумхэм дэо тхылъи 8 аIэкIагъэхьагъ, нэбгырэ 22-мэ яфитыныгъэхэр зэтегъэуцожьыгъэнхэм, къащэфыгъэ Iэзэгъу уцхэм атефэгъэ ахъщэм щыщ Iахь афызэкIэгъэкIожьыгъэ­ным епхыгъэу псауныгъэр къэу­хъумэгъэным иучреждениехэм зафагъэзагъ. Мы Iофхэм зэкIэми хьыкумхэр ахэплъагъэх ыкIи адырагъэштагъ, цIыфхэм сомэ мин 734-рэ къаратыжьыгъ.

ЦIыфхэм япсэупIэ фитыныгъэ­хэр зэтегъэуцожьыгъэнхэмкIэ тхылъ 67-мэ, ясоциальнэ фитыныгъэхэр мыукъогъэнхэмкIэ Iофи 120-мэ, зыныбжь имыкъугъэхэм яфитыныгъэхэм япхыгъэу Iоф 349-мэ хьыкумхэр ахэплъагъэх ыкIи агъэцэкIагъэх. Iоф 930-мкIэ прокурорхэм унашъохэр ашIыгъэх.

КIАРЭ Фатим.