НасыпышIоу зелъытэжьы

СиIофшIэн щыIэныгъэ гъогу дахэ къэзыкIугъэ цIыф акъылышIо, цIыф губзыгъабэмэ нэIуасэ сафишIыгъ. Ахэм ащыщ зигугъу къэсшIымэ сшIоигъо ТIэшъу Аминэт.

Илъэс 55-м ехъугъ ар гъэсэныгъэм исистемэ зыщылажьэрэр, хэзыгъэ имыIэу, а зэкIэри кIэлэпIу сэнэхьатым ритыгъ. ЗиIофшIэн шIу дэдэ зылъэгъоу, ыгуи, ыпси хилъхьэзэ, фэшъыпкъэу зыгъэцакIэхэрэм ащыщ тIоми лъэшэу къэIуагъэ хъущтэп. ЗыIудгъакIи, гущыIэгъу тызыфэхъум ар дэгъоу къыдгуры­Iуагъ.

Икъоджэ гупсэу Джамбэчые дэт еджа­пIэм ыуж зычIэхьэгъэгъэ Адыгэ кIэлэегъэджэ училищыр къызиухыгъэм къыщыублагъэу джы къызнэсыгъэм ащ Iоф ешIэ. Адыгэ хэку еджэпIэ-интернатыщтыгъэм, джы гимназием, кIэлэпIоу щыригъэжьэгъагъ. Iоф ышIэзэ Адыгэ кIэлэегъэджэ институтым апшъэрэ гъэсэныгъэр щызэригъэгъотыгъ. Илъэс пчъагъэхэм зыпарэкIи зэблимыхъугъэу кIэлэпIу сэнэхьатым рэлажьэ.

Аминэт къызэрэтфиIотагъэмкIэ, джыри пшъэшъэжъые Iэтэхъуагъ кIэлэегъэ­джэ сэнэхьатыр къызыхехым. Иапэрэ кIэлэегъэджагъэу Къанэкъо Нин Бакир ыпхъур ары ащкIэ щысэтехыпIэ фэхъугъэр. Яенэрэ классыр къызеухым зычIэхьащтыр теубытагъэ хэлъэу ышIэщтыгъ. Ятфэнэрэ классым къыщегъэжьагъэу урысыбзэмкIэ езгъэджагъэхэ Пщыкъаныкъо Джантыгъэ Аминэт «Тэрэзэу гъогур къыхэпхыгъ, кIэлэегъэджэ дэгъу ухъущт» къызыреIом нахьи нахь гу тырыригъэшIыхьэгъагъ.

— Ащ фэдэу сикIэлэегъаджэ цыхьэ къызэрэсфишIырэр къэзгъэшъыпкъэжьыным лъэшэу сыпылъыгъ. Сегугъузэ зыз­гъэхьазыри еджапIэм сычIэхьэгъагъ, джащ тетэу сегугъузи седжагъ. Илъэс пчъагъэхэм а гущыIэхэр сщыгъупшагъэхэп, — еIо Аминэт.

Еджэным екIолIакIэу фыриIагъэр иIофшIэнкIи непэ къызнэсыгъэм пхырещы. Зыфэгъэзагъэр теурыкIуагъэ хэмылъэу, гуетыныгъэ фыриIэу ыгъэцэкIэныр ежьыркIэ шIокI зимыIэ Iоф. Шъыпкъэр пIощтмэ, ащ фэдэ «принцип» имыIэуи ипшъэрылъхэр ыгъэцэкIэнхэ ылъэкIыщтэп. ЕтIани, сэ сишIошIкIэ, кIэлэпIу, кIэлэегъэджэ сэнэхьатхэр сыдми IофшIапIэ узэрэIутыщтым пае бгъэцэкIэн умылъэкIыщтхэм ащыщых. Ахэр къыбдэ­хъугъэнхэ фае.

Аминэт тызыIокIэм бэрэ тыгущыIагъ. «УедэIугъэ зэпыткIи уезэщыщтэп» зыфаIорэм ар фэд. Ежь зэмызэщырэр гимназием щеджагъэу ежь зикIэлэпIугъэхэм къатегущыIэныр ары. ЗэкIэми, хэзыгъэ имыIэу, ацIэхэри, алъэкъуацIэхэри, къыздэкIыгъэхэри къешIэжьых. Лъэшэу бгъэшIэгъонэу щытыр, апэрэ мафэу иIофшIэн зыщыригъэжьагъэм къыщыублагъэу кIэлэеджакIохэм открыткэ цIыкIоу къыратыгъагъэхэр, сурэтэу, стенгазетэу ашIыгъагъэхэр, еджапIэм чIэкIыгъэхэм къатхыгъэ письмэхэр джы къызнэсыгъэм зэриIыгъхэр ары. Усэ фызэхэзылъхьагъэхэри ыпIугъэхэм ахэтых. Ахэм ежь ащэгушIукIы, арэгушхо, бэ ыгу къагъэкIыжьырэр.

Сабыймэ ахэр ары къыратышъущтыр. Ежь кIуачIэу, уахътэу, шIулъэгъоу, гукIэгъоу ахилъхьагъэр зышIэрэр ежь закъор ары. Аминэт сабыитIу унэм къыщежэщтыгъ. Арэу щытми, цыхьэ къыфашIи зыфагъэзэгъэ кIэлэцIыкIухэм апашъхьэ пшъэрылъэу щыриIэхэр ымыгъэцакIэхэу унэм кIожьыныр зыфидэжьыщтыгъэп. Зяни, зяти зимыгъусэ сабыйхэм ыгу зэрягъурэри къытекIощтыгъ. Пчыхьэ кIасэу, ары пакIошъ, чэщыр хэкIотагъэу, ахэм ахэкIыжьэу унэм кIожьэу, ежь иехэр чъыежьыгъэхэу ахэхьажьэу зэп, тIоп къызэрэхэкIыгъэр. Ау щытми, ежь ипшъашъэрэ ишъаорэ зыми щигъэкIагъэ­хэп, ишIулъэгъуи, игукIэгъуи, иIэшIугъи зэкIэ къыщыгугъырэ сабыйхэм атыригощэшъугъ. Шъыпкъэ, ишъхьэгъусэу Юрэ къыдемыIэщтыгъэмэ, ар къин къызэрэфэхъущтыгъэр къыкIегъэтхъы.

— Ар къыздемыIэщтыгъэмэ, аущтэу IофшIэныри, унагъори сфызэдахьыщтыгъэхэп, — къыхегъэщы Аминэт.

Адыгэ хэку еджэпIэ-интернатэу иIоф­шIэн зыщыригъэжьэгъагъэр гимназие зашIыжьым Аминэт кIэлэпIоу Iутыгъ. Апэрэ классым къыщегъэжьагъэу еджапIэр къаухыфэкIэ зыхэтыгъэ классыр зычIэкIым нэмыкI куп ыштагъ. Къэралыгъом зэхъокIыныгъэшхоу къыщыхъугъэхэм апкъ къикIыкIэ, статусэу интернатым иIэр зэблахъугъ. А уахътэм ар къызэрыкIуагъэп. Ащ къыпыкIыгъэ Iоф­шIэнышхоми Аминэт къыхиубытагъ. Гимназием илъэсыбэрэ ипэщэгъэ Быжь Сыхьатбый пIуныгъэ IофымкIэ игуадзэу ыгъэнэфэнэу къызыреIом, кIэлэцIыкIоу къыщыгугъыхэрэм къахэкIыжьыныр къин къызэрэщыхъугъагъэр, иIэнатIэ нахь лъагэ зэрэхъущтыми зэрэкIэмыгушIугъа­гъэр ыгу къэкIыжьы.

Илъэс 18-рэ ТIэшъу Аминэт респуб­ликэ гимназием ипащэ игодзагъ. ЗэкIэмкIи ащ зэрэIутыгъэр илъэс 39-рэ. Мы уахътэм искусствэхэмкIэ Адыгэ республикэ колледжэу У.Хь. Тхьабысымэм ыцIэ зыхьырэм щэлажьэ, ащ иотделениеу «Искусство танца» зыфиIорэм икIэлэпIу. 2005-рэ илъэсым гимназием къыIукIыжьи ащ кIожьыгъагъ.

Мы отделением щеджэхэрэр къоджэ псэупIэхэм къаращыгъэх. ИлъэситIу къэс я 8 — 9-рэ классхэм арысхэм къэшъо­нымкIэ сэнаущыгъэ зыхэлъхэр къаха­хыхэшъ мыщ къащэх. Ахэр мэфэныкъом Адыгэ республикэ гимназием щеджэх, етIанэ колледжым щагъасэх. Ахэм Аминэт кIэлэпIоу ахэт.

Непэрэ ныбжьыкIэхэр интернатым зыщыIутыгъэ лъэхъаным зикIэлэпIугъэ­хэм зэрафэмыдэхэр ежьыри къеIо. Лъэхъанэу къызхиубытагъэхэр зэрэнэмыкIыр ары анахьэу къызхэкIырэр. Зихэхъогъу ныбжьыми сыдигъокIи шъэф горэ хэлъ. Аминэт ар къычIигъэщын елъэкIы, ныбжьыкIэхэм жабзэ къадегъо­тышъу, агурэIошъу, ежьыри зэхешIыкIых, кIэлэгъэ-делагъэу къахафэрэр ыIапэ рищэкIырэп, бырсыр къапигъэкIырэп, нэбгырэ пэпчъ ишэн елъытыгъэу, екIолIакIэ къыфегъоты. Ары сабыйхэм шIу зыкIалъэгъурэр, еджапIэр къаухыгъэми ащызымыгъэгъупшэрэр. ИкIэлэпIугъэхэм илъэс пчъагъэкIэ узэкIэIэбэжьмэ еджапIэр къаухыгъ нахь мышIэми, къыфатхэх, къыфытеох, мэфэкI мафэхэм ащыгъупшэрэп, къыфэгушIох, шIухьафтынхэр къыфашIых.

— Ар зымыуасэ щыIэп, — еIо Аминэт.

Гъэсэныгъэм исистемэ хэхъоныгъэ ышIыным иIахьэу хилъхьагъэр тын зэфэшъхьафхэмкIэ къыхагъэщыгъ. Аминэт IофшIэным иветеран, «Отличник народного образования РФ», «Почетный работник общего образования РФ» зыфи­Iорэ щытхъуцIэхэр къыфагъэшъошагъэх, АР-м гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэм­рэкIэ, культурэмкIэ яминистерствэхэм щытхъу тхылъхэмкIэ пчъагъэрэ къыхагъэщыгъ.

Аминэт ныбжьым зэримыхъокIыгъэу, илъэсхэм яягъэ зэрамыгъэкIыгъэ бзылъфыгъэхэм ащыщ. Ар къызхэкIыгъэ лIакъом, янэ-ятэхэм яшIушIэу елъытэ. Непэ генетикэм мэхьэнэшхо иIэу аIошъ, ащ шъыпкъэ горэ хэлъынкIи хъун, ау «сыпшъыгъ, сезэщыгъ» зыфэпIощт гущыIэхэм ищыIэныгъэ чIыпIэ зэрэщырямыIэм, нэщх-гущх зэпытэу, сэмэркъэур къебэкIэу, дэим ыпэ дэгъур къызэригъа­кIоу, къинхэм къызэрамыгъащтэрэм ишIогъэшхо зэрэхэлъыр нафэ.

— СиIофшIэн, сызыхэт ныбжьыкIэхэр, сипхъорэлъф-къо­рэлъф цIыкIухэр ары кIуачIэ къы­сэзытырэр, — еIо ежь.

ГухэкI нахь мышIэми, Аминэт ишъхьэ­гъусэу Юрэ дунаим ехыжьыгъ. ЫкIэлъэ­ныкъо гозыгъэм зэрэфэдэр къеIо, ау ащ нахьыбэ игугъу къышIынэу фаеп. Ипхъорэлъфхэмрэ икъорэлъфхэмрэ а къиныр зэрэтырагъэурэр нафэ. Ахэм ащыгушIукIэу якъэбархэр, еджэным, спортым гъэхъагъэу щыряIэхэр къеIуатэ. Юрэрэ Аминэтрэ япшъашъэу Марыет Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым Iоф щешIэ, унагъо ис, пшъэшъитIу иI. ЯкIалэу Марат бизнесым пылъ, шъэуитIу иI.

— СынасыпышIу, — ыIуагъ Аминэт. — Бзылъфыгъэр насыпышIо зышIырэ пстэур Тхьэм къыситыгъ.

Ащ фэдэу насыпышIоу, псауныгъэ пытэ иIэу, джыри бэрэ игупсэхэм ашъхьагъ итынэу тыфэлъаIо Аминэт.

ХЪУТ Нэфсэт.