Шапхъэхэм ашIокIырэп

ЗэкIэми тэшIэ пэтхъу-Iутхъум ыкIи нэмыкI зэпахырэ узхэм бжыхьэм на­хьыбэу зыкъызэраIэтырэр.

Мы лъэхъаным пкъышъолыр джыри отIы-псытIым ыкIи жьыбгъэ чъыIэм ямысагъэу зэрэщытым къыхэкIыкIэ, инфекцие зэфэшъхьафхэр къыубытынхэм ищынагъо къэуцу. Ащ дакIоу цIыфхэм яIофшIэкIэ амалхэр, ячэфыгъэ ыкIи яиммунитет къеIыхых, уз зэфэшъхьафхэр къяутэкIых.

Сыдэущтэу пэтхъу-Iутхъум ыкIи нэмыкI зэпахырэ узхэм защытыухъумэн тлъэкIыщта?

Ащ пае цIыфым ышхырэ гъомылапхъэм шIуагъэ къэзытырэ микроэлементхэр зыхэлъ шхыныгъохэр нахьыбэу хигъэ­хьанхэу щыт. Бжыхьэм пкъы­шъолъыр анахьэу «омега-3-м» икислотэхэм ащэкIэ. Ар бэу зыхэлъыр пцэжъыер ыкIи «морепродуктхэр» зыфаIохэрэр ары.

Джащ фэдэу цIыфым къы­теорэ бжыхьэ нэшхъэягъор зэ­кIифэн елъэкIы серотониным. АщкIэ IэпыIэгъу къышъу­фэхъущт шоколадыр. Фторым, фосфорым, магнием, кальцием, железэм зыфэпIощтхэм шъхьэкуцIым иIофшIэн, иммунитетыр агъэпытэ. «Чэфыгъо гормоныр» къэзыIэтыхэрэм ба­наныр ащыщ, мыщ бэу железэр, кальциер, магниер ыкIи натриер хэлъых.

Тщыгъупшэ мыхъущтхэм ащыщ пчэдыжьышхэ тшIыныр ыкIи глюкозэм пкъышъолыр щытымыгъэкIэныр. Ащ пае ка­шэхэр, йогуртхэр, щэ хэкIхэр, хэтэрыкIхэр нахьыбэу тшхырэ гъомылапхъэхэм ахэдгъэхьанхэ фае.

Зэрэшъулъэгъоу, бжыхьэм ты­мысымэджэнымкIэ тшIэн фае­хэр IэшIэхых.

Мы зэпстэуми адакIоу, зэпа­хырэ узхэм тащызыухъумэрэр вакцинациер ары. Бжыхьэм икъежьэгъум а Iофтхьабзэм ты­хэлажьэмэ нахьышIоу медикхэм алъытэ, сыда пIомэ прививкэ ужым иммунитетыр пытэным уахътэ ищыкIагъ.

Адыгэ Республикэм псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ иминистрэу Мэрэтыкъо Рустем къы­зэриIуагъэмкIэ, гриппым ыкIи коронавирусым апэуцу­жьырэ вакцинитIури зэдябгъэшIымэ хъущт, нахь пасэ къэс нахь дэгъу иммунитетыр игъом пытэнымкIэ. Зэпахырэ узитIумкIи «коллективнэ иммунитетым» республикэр къыфэкIоным мэхьанэшхо зэриIэр ащ къыхигъэщыгъ.

ЩэфакIохэм яфитыныгъэхэр ыкIи цIыфым игупсэфыныгъэ къэухъумэгъэнхэмкIэ Феде­ральнэ къулыкъум и ГъэIоры­шIапIэу Адыгэ Республикэм щыIэм къызэритыгъэмкIэ, 2022-рэ илъэсым ия 42-рэ тхьамафэу икIыгъэм пэтхъу-Iутхъур (ОРВИ) къяузыгъэу нэбгырэ 1035-рэ агъэунэфыгъ. А пчъагъэм къызэригъэлъэгъуагъэмкIэ, нэбгырэ мини 10-м телъыта­гъэу сымэджагъэр процент 22,4-рэ, тхьамафэм къыкIоцI эпидемием ишапхъэу агъэнэфагъэм ар процент 28,4-кIэ нахь макI.

Ведомствэм къызэрэщаIуа­гъэмкIэ, къалэу Мыекъуапэ пэтхъу­-Iутхъур къызэузыгъэу н­бгырэ 430-рэ щатхыгъ (нэбгырэ мини 10-м телъытагъэу ар про­цент 26,1-рэ), эпидемием ишапхъэу агъэнэфагъэм проценти 10-кIэ нахь макI.

Шъугу къэдгъэкIыжьын, мы илъэсым гриппым пэуцужьырэ вакцинэр нэбгырэ мин 280-мэ ахалъхьанэу агъэнэфагъ. Адыгеим ныбжь зиIэхэми, кIэлэ­цIыкIухэми апае зэхэтэу вакцинэ зэхэлъхьэгъу мини 105-м ехъу къэкIуагъ. Ахэр Урысыем къыщашIыгъэ препаратхэу «Совигрипп» (зэхэлъхьэгъу 58730-рэ) ыкIи «Ультрикс Квадри» (46280-рэ) зыфиIохэрэр ары. Республикэм ит IэзэпIэ учреж­дениехэм ахэр къащышъухалъхьанхэ амал щыI.

Джащ фэдэу COVID-19-мкIэ пандемиер джыри тыухыгъэп, ащ дакIоу тишъолъыркIэ къэсымаджэхэрэм япчъагъэ бжыхьэм нахь хахъоу фежьагъ. Адыгеим псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ и Министерствэ къызэритыгъэм­кIэ, чъэпыогъум и 25-м ехъулIэу нэбгырэ 54093-м ар къяу­зы­гъэу агъэунэфыгъ. Чэщ-зымафэм нэ­бгырэ 200-м ехъу къэсымаджэ. Мы уахътэм ехъу­лIэу IэзапIэм нэбгырэ 34-мэ, унэм исхэу нэбгырэ 298-мэ ащяIазэх. Коронавирусым пэуцужьырэ вакцинэр нэбгырэ 242529-мэ ахалъхьагъ.

Зэпахырэ узхэм алъэныкъо­кIэ республикэм эпидемиологие Iофхэм язытет шапхъэхэм ашIо­кIырэп.

Iэшъынэ Сусан.