МэфэкIым щалъэгъущтыр ашIогъэшIэгъон

Сирием щыпсэухэрэ Теуцожь зэшъхьэгъусэхэу Сугелрэ Ливенрэ Адыгэ Республикэм къызэкIохэм гущыIэгъу тафэхъугъ.

— Iофэу дгъэцакIэрэм къыпкъырыкIэу Урысыем пчъагъэрэ тыкъэкIуагъ. Москва, Шъачэ, нэмыкI къалэхэм, Казахстан тащыIагъ. Мыекъуапэ ятIонэрэу тыкъыдэхьагъ, — къеIуатэ Теуцожь Сугел. — Урысыер хэгъэгу дах, лъэпкъыбэ щэпсэу. ЗэгурыIоныгъэ ахэлъэу зэдыщыIэх. Сирием дгъэзэжьмэ, дгъэфедэн тлъэкIыщт шэн-хэ­бзэшIухэр тэлъэгъух.

— Адыгеим щышъулъэгъугъэхэм сыда анахьэу шъугу рихьыгъэр?

— Тыгу римыхьын тлъэгъугъэп. (С. Теуцожьыр мэщхы, ишъхьэгъусэу Ливен ащ къеплъы, зэфэнэгушIох).

Ливен ышнахьыжъэу Шорэ Мыхьамэт Сирием къикIыжьыгъэу Адыгеим зыщыпсэурэр илъэс 30 хъугъэ. Тизэдэгущы­Iэгъу ар къыхэлажьэ. Зэшъхьэгъусэхэм адыгабзэр дэгъоу ашIэрэп. Мыхьамэт ишIуагъэкIэ хьакIэхэм ягулъытэхэм защыдгъэгъозэн тэлъэкIы.

Культурэм, спортым яхьылIэгъэ Iофыгъохэм хьакIэхэр ахэлажьэхэ ашIоигъу. Музейхэм ащыIэщтых, нэрылъэгъу IэпыIэгъухэм яплъыщтых.

— Адыгеим имэфэкI ма­фэхэр шIэхэу хэдгъэунэфыкIыщтых.

— Ащ тыщыгъуаз, — къаIуатэ зэшъхьэгъусэхэм. — Къэралыгъо гъэпсыкIэ иIэу Адыгеир зыпсэурэр илъэси I00 зэрэ­хъугъэм фэгъэхьыгъэ зэха­хьэ­хэм тахэлэжьэн тимурадэу Мые­къуапэ тыщыI. Адыгеим имэфэкI адыгэу дунаим тетхэм ямэфэкIэу тэлъытэ.

— Ливен, IэнэтIэ инхэм уаIутэу къулыкъур зэ­рэб­гъэцакIэрэр къысфа­Iотагъ, сагъэгушIуагъ.

Апэрэ депутат

— Сирием и Апшъэрэ Хьыкум дзэ IофхэмкIэ ипалатэ ихьыкумышIэу Iоф сэшIэ. ЦIыфыбэмэ саIокIэ. Сисэнэхьат сшIогъэшIэгъон.

— Сирием инароднэ депутатэу узэрэщытыгъэри гъэзетеджэхэм къа­фэIуатэба.

— Адыгэ бзылъфыгъэхэмкIэ Сирием инароднэ депутатэу сэры апэу хадзыгъагъэр. Псэ зыпыт зэIукIэгъухэм сахэлэжьэныр шэнышIу сфэхъугъ.

ШIэныгъэлэжь

— Сугел, шIэныгъэлэ­жьэу ущыт. Сыда ана­хьэу узыфэгъэзагъэр?

— Юридическэ шIэныгъэхэмкIэ сыдоктор, профессорыцIэри сиI. Хэбзэ шапхъэхэр цIыфхэм зэрагъэфедэщтхэм афэ­гъэхьыгъэ IофыгъохэмкIэ уп­чIэжьэгъу сашIы. Дунэе хэбзэ унашъохэм ащысэгъэгъуазэх.

Заом тигъэрэхьатыщтэп

— Сирием ищыIакIэ ­къытфэшъуIуатэмэ тигопэщт.

— Зэо-банэхэм тиунагъокIэ тахэтэп. Заом имашIо зыщыкIагъэстырэ шъолъырхэр къытпэчыжьэх, Дамаскэ тыщэпсэу, — еIо С. Теуцожьым.

Урысыем фэразэх

— Заор зыщыкIогъэ чIыпIэхэм сыда къяпIолIэщтыр?

— Сирием ис цIыфхэр Урысыем лъэшэу фэразэх. Мамыр щыIакIэм игъогу тыте­хьа­жьыным фэшI Урысыем къытфишIагъэр тщыгъупшэщтэп. Заом цIыф хыябэ хэ­кIуадэ. Унагъохэм ящыIакIэ зэщегъакъо. Мылъкоу чIанэрэм, тхьамыкIагъоу къафихьырэм укъатегущыIэныр къин.

— Сугел, къэпIотагъэм джыри къыхэбгъахъо пшIоигъуа?

— Ары. Урысыем и Пре­зидентэу Владимир Путиным «тхьауегъэпсэу» етIожьы тшIоигъу. Заом фэмые цIыфхэм агу ихъыкIырэм тигъэрэхьатырэп.

— Сирием жъугъэзэ­жьмэ тилъэпкъэгъухэм къафэшъуIотэщтым непэ шъуегупшысэба?

— Тлъэгъурэр, зэхэтхырэр тшIогъэшIэгъоных. МэфэкI Iоф­тхьабзэхэр нахь къахэдгъэ­щыщтых.

Тизэхахьэхэр

— Адыгэ шъуашэм и Маф, лъэпкъ культурэм имэфэкI зэхахьэхэр, шыгъачъэхэр, Дунэе зэнэ­къокъоу адыгэ пшъа­шъэм фэгъэхьыгъэр, фэшъхьафхэр гъэшIэгъонэу кIощтых.

— Уахътэ къыхэдгъэкIи Мые­къуапэ тыкъызэрэкIуагъэм ­тигъэгушIожьыщтэу тэлъытэ. Адыгэ шъуашэр дунаим шIукIэ щашIэ. Тызэрыгушхоу тиIэр бэ.

— Адыгэ быракъыр мамырэу республикэм зэрэщыбыбатэрэр шъулъэ­гъугъэба?

— Дунаим тет адыгэхэр адыгэ быракъым зэфещэх. Сирием адыгэ быракъыр щашIэ. Адыгэ Республикэм иIоф­шIапIэхэм ячIэхьапIэхэм Урысыемрэ Адыгеимрэ ябыракъхэр ащэбыбатэх. Мэшэлахь. Тыгу къэзыIэтэу, тызыгъэгушIоу Адыге­им щытлъэгъугъэр бэ.

— ШъуигухэлъышIухэр къыжъудэхъунхэу, дэ­гъоу республикэм зыщы­жъугъэпсэфынэу шъуфэтэIо.

— Тхьауегъэпсэу.

Сурэтым итхэр: Теуцожьхэу Сугелрэ Ливенрэ.