Экономикэм ылъэныкъокIэ хэхъоныгъэхэр

Сыд фэдэрэ шъолъыр пштагъэми, ащ зыпкъитыныгъэ иIэнымкIэ, ыпэкIэ лъыкIотэнымкIэ анахь мэхьанэшхо зиIэр экономикэр ары. Мы лъэныкъомкIэ Адыгэ Республикэм хэхъоныгъэшIухэр, гъэхъэгъэшIухэр иIэх.

Лъэпкъ проектхэм, къэралыгъо ыкIи республикэ программэхэм яшIуагъэкIэ мы аужырэ илъэсхэм Адыгеир къэгъэлъэгъон дэгъухэм къафэкIон ылъэ­кIыгъ, ащкIэ пэрытныгъэ зы­Iыгъ субъектхэм пытэу ахэуцуагъ. УФ-м и Президентэу Владимир Путиным, Урысыем и Правительствэ яIэпыIэгъукIэ шъолъы­рым гухэлъэу иIэхэр, пшъэры­лъэу зыфигъэуцужьы­хэрэр щыIэныгъэм щыпхырыщыгъэхэ мэхъу. АщкIэ Iофышхо егъэцакIэ Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат зипэщэ командэм.

Урысые Федерацием и Президентэу Владимир Путиным видеоконференцие шIыкIэм тетэу Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат зэIукIэгъоу дыриIагъэм ащ фэдэ зэфэхьысыжьхэр уегъэшIых. Мы аужырэ илъэси 5-м Адыгеим социальнэ-экономикэ хэхъоныгъэмкIэ гъэхъагъэу иIэхэм ыкIи лъэпкъ проектхэм, федеральнэ, шъолъыр программэхэм ягъэцэкIэнкIэ пшъэрылъэу щытхэм ахэр атегущыIагъэх.

Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, зэхэубытэгъэ продуктэу къахьы­жьырэм ихэхъоныгъэ ипсынкIагъэ проценти 116-рэ хъугъэ, промышленностым къыдигъэкIырэм ииндекс — проценти 125-рэ. Илъэси 5-м къыкIоцI хахъо­хэр фэди 1,5-кIэ нахьыбэ хъугъэх. Федеральнэ гупчэм къи­кIырэ ахъщэ IэпыIэгъур процент 15-м нэсэу къеIыхыгъ. Респуб­ликэм къэралыгъо чIыфэу те­лъыр процент 22-кIэ нахь макIэ хъугъэ ыкIи ежь ихахъохэм ялъытыгъэу процент 21-м джырэкIэ тет. Инвестициехэр сомэ миллиарди 173-м нэсыгъэх. Илъэси 5-м къыкIоцI цIыфхэр зычIэсыщт унэу агъэпсыгъэхэр квадрат миллион 1,5-м нэсыгъ. Квадрат мин 300-м ехъу непэ ехъулIэу агъэпсыгъах. Илъэсым ыкIэм ехъулIэу къибдзэн хъумэ, зы нэбгырэм телъытагъэу ар зэрэхъущтыр зы квадрат метр.

Социальнэ лъэныкъомкIэ псэуалъэу ашIыхэрэм афэгъэ­хьыгъэу къэIогъэн фае аужырэ илъэситфым къыкIоцI еджэпIи 5, кIэлэцIыкIу IыгъыпIэ 18, сы­мэ­джэщи 4, поликлиники 4, фельдшер-мамыку IэзапIэу 30 зэрашIыгъэр, культурэм иучреждениехэу къуаджэхэм ащагъэпсыгъэр 4, псауныгъэм игъэ­пытэн тегъэпсыхьагъэр псэ­олъэ 14.

Адыгеим и ЛIышъхьэ къыхигъэщыгъ Президентым иIэпыIэгъу хэмылъэу, джащ фэдэу хэгъэгум и Правительствэ ишIуагъэ къымыгъакIоу ащ фэдиз хэхъоныгъэ зэрамышIы­шъущтгъагъэр.
«Адыгэ Республикэм щыпсэурэ пстэуми ацIэкIэ ренэу уишIуа­гъэ къызэрэтэбгъэкIырэм пае тызэрэпфэразэр къэсIонэу сыфай. Илъэсэу икIыгъэхэм Адыгеим бэдэд щызэшIуахыгъэр. Ау тапэкIи ащ нахьи нахьыбэжь къэралыгъо программэхэм, лъэпкъ проект­хэм ыкIи инвестиционнэ проектхэм япхыгъэу итхъухьагъэр. А IофшIэныр тапэкIи лъыдгъэкIотэным тыфэхьазыр», — къыIуагъ АР-м и ЛIышъхьэ.

Урысыем и Президент Адыгеим хэхъоныгъэу ышIырэм осэшIу къыфишIыгъ, инвестициехэр нахьыбэу къаIэкIэхьанхэм тегъэпсыхьэгъэ IофшIэныр агъэ­лъэшынэу, джащ фэдэу цIыфхэм IофшIэн ягъэгъотыгъэным анаIэ нахь тырагъэтынэу пшъэрылъ къафигъэуцугъ.

Адыгеим ЛIышъхьэ къызэриIуагъэмкIэ, непэкIэ респуб­ликэм инвестиционнэ проект 25-рэ щагъэцакIэ, ахэр сомэ миллиард 77-м телъытагъэу щытых. Проектышхохэм япхыгъэ IофшIэныр макIо. ГущыIэм пае, зыгъэпсэфыпIэу «Лэгъонакъэрэ» промышленнэ паркымрэ яшIын епхыгъэхэр. ИнвестициехэмкIэ, IофшIэпIэ чIыпIакIэхэр щыIэ хъунхэмкIэ а пстэуми яшIуагъэ къэкIощт.

«Бэ къыжъудэхъугъэр: зэхэубытэгъэ продуктэу къэ­шъухьы­жьырэр нахьыбэ хъугъэ, промышленностым къыдигъэкIырэм хэхъуагъ ыкIи нэмыкIхэр, — къыхигъэщыгъ Владимир Путиным. — Зэхэубытагъэу къэпIон хъумэ, хэхъоныгъэхэр шъушIыхэзэ шъулъэкIуатэ».

Республикэм ипащэ зэрилъы­тэрэмкIэ, шъолъырхэм ащыIэ гъэIорышIэкIо командэхэм пшъэ­рылъ шъхьаIэу яIэр непэкIэ Iофхэм язытет елъытыгъэу эко­номикэм хэхъоныгъэ ышIыным анаIэ тырагъэтыныр ары.

— Республикэм ихэбзэ къулыкъухэм, обществэм ыкIи бизнесым яIо зэхэлъэу зэрэзэдэлажьэхэрэм мыщ фэдэ зэфэхьысыжь дэгъухэр къы­кIэлъыкIуагъэх. Федеральнэ гупчэр IэпыIэгъу къытфэ­хъузэ, пшъэрылъэу зыфэдгъэуцужьыгъэхэр тэгъэцакIэх, — къыIуагъ Адыгеим и ЛIышъхьэ.

УФ-м и Правительствэ ишIуа­гъэкIэ Адыгеим Iофыгъуабэ щызэшIохыгъэ зэрэхъурэр рес­публикэм ипащэ къыхигъэщыгъ. УФ-м и Премьер-министрэу Михаил Мишустиныр блэкIыгъэ илъэсым республикэм къызэ­кIом проектыбэхэм къадыригъэ­штагъ, ахэр щыIэныгъэм щыпхыращыгъэх.

Федеральнэ IэпыIэгъум ишIуа­гъэкIэ илъэс 14-кIэ узэкIэIэ­бэжьмэ рагъэжьэгъэгъэ проектэу магистральнэ псырыкIуапIэм ишIын фэгъэхьыгъэр лъагъэкIотагъ. Ащ сомэ миллиарди 4,5-рэ фэдиз халъхьагъ. Псэуалъэм республикэм икъэлэ шъхьаIэ ыкIи Мыекъопэ районым ащы­псэухэрэ нэбгырэ мин 220-рэ фэдизмэ псы къабзэр аIэкIигъэ­хьащт.

— Пандемием къыздихьыгъэ гумэкIыгъохэм ямылъыты­гъэу, лъэпкъ проектхэм ыкIи къэралыгъо программэхэм ягъэцэкIэн лъыдгъэкIотагъ. Мэхьанэшхо зиIэ нэмыкI проектыкIэхэр щыIэныгъэм щыпхырытэщых, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.

БлэкIыгъэ илъэсыр пштэмэ, мылъку шъхьаIэм инвестициеу къыхалъхьагъэр сомэ миллиард 33,5-рэ мэхъу. Адыгеим и ЛIышъ­хьэ зэрилъытэрэмкIэ, респуб­ликэм иэкономикэ хэхъоныгъэ ышIынымкIэ ыкIи ащ къыхалъхьэрэ мылъкур нахьыбэ хъунымкIэ зишIуагъэ къэкIощтыр инвестиционнэ проектышхохэу шъо­лъырым щагъэцэкIэщтхэр ары.

— Къэралыгъор IэпыIэгъу къа­зэрэфэхъун ылъэкIыщт амалхэр предпринимательхэм ыкIи инвесторхэм алъыдгъэIэсын фае. Типшъэрылъ шъхьаIэр экономикэм хэхъоныгъэ ышIыныр, ащ епхыгъэу цIыфхэм ящыIэкIэ-псэукIэ нахьышIу хъуным тыпылъыныр ары, — къыхегъэщы Къум­пIыл Мурат.

Республикэм ипащэхэм ягухэ­лъышIухэр къазэрэдэхъущтым щэч хэлъэп. Сыда пIомэ ахэм зэгурыIоныгъэ азыфагу илъэу Iоф зэдашIэ, федеральнэ гупчэми зэпхыныгъэ пытэ дыряI.

Зыгъэхьазырыгъэр ТХЬАРКЪОХЪО Адам.