Iалъмэкъхэр къэтэжъугъэштэжьых

Росприроднадзорым ипащэу Светлана Радионовар я 8-рэ тхылъ фестивалэу «Красная площадь» зыфиIорэм къыщыгущыIэзэ, чIышъхьашъоу тызщыпсэурэр къабзэу къызэрэзэтедгъэнэшъущт шIыкIэу ылъытэрэр къыIуагъ.

Ащ пае тыкъэзыуцухьэрэ дунаим фыщытыкIэу фытиIэр зэблэтхъун фае. Бэп ащ ищыкIагъэр. С. Радионовам зэри­лъытэрэмкIэ, мафэ къэс дгъэфедэрэ полиэтиленыр сеткэ хъагъэхэу IалъмэкъкIэ тызаджэщтыгъэхэмкIэ зэблэтхъумэ лъэ­шэу ишIуагъэ къэкIощт. Советскэ щыIакIэр загъэпсыгъэм къыщегъэжьагъэу ахэр цIыфхэм агъэфедэщтыгъэх. Iалъмэкъхэр Iэрыфэгъугъэх, псынкIагъэх, зыбгыкIыхэкIэ псынкIэу чъэп­хъыжьыщтыгъэх. Шхынхэр, пкъыгъо зэфэшъхьафхэр арызэрахьэщтыгъэх.

Ащыгъум чIышъхьашъор зэраушIоирэм цIыфхэр егупшысэщтыгъэхэп. Iалъмэкъ хъагъэхэм арылъхэу тхылъыпIэхэмрэ ащ хэшIыкIыгъэхэмрэ, апч бэшэрэбхэр, банкэхэр зыщаIахырэ чIыпIэхэм ахьыщтыгъэх. Шапхъэ хъугъэ зекIуакIэр зэкIэми агъэ­цакIэщтыгъ, чIышъхьашъор пыдзафэхэмкIэ аушIоищтыгъэп.

«ХэкIитэкъупIэхэр гъэ­кIодыгъэнхэм хабзэм ахъщэшхо тырегъэ­кIуадэ, ау ащ ишIуагъэ къакIоу плъытэныр тэрэзэп. Бгъэкъабзэрэр арэп къабзэр, умыушIоеу узыфэсакъырэр ары, — еIо С. Радионовам. — Полиэтиленэу дгъэфе­дэрэм ыуж тижъугъэ­кIи Iалъмэкъхэм къафэтэжъугъэгъэзэжь. Ахэр джырэ уахътэм трендэу алъытэх, ятеплъэкIэ зэфэмыдэхэу къезыхьакIыхэрэр щыIэх».

КIэлэцIыкIухэр чIышъхьашъом игъэкъэбзэн лъыплъэнхэм пае ыкIи ащкIэ IэпыIэгъу афэхъущт шIыкIэхэр къыхахыным фэшI экологическэ гъэсэныгъэ ягъэгъотыгъэн фаеу ащ елъытэ. Ар къагурыIоным пае Росприроднадзорым Дунэе шIухьафтынэу «Экологиер зэкIэми зэдытиIоф» зыфиIорэр ыгъэнэфагъ.

Урысыем ыкIи IэкIыб къэралыгъо 14-мэ ащыпсэурэ кIэлэцIыкIу миних фэдизым Росприроднадзорым зыкъыфагъэзагъ, экологиер къызэрэзэтебгъэнэщтым еплъыкIэу фыряIэр къыраIотыкIыгъ. Псы къабзэ ешъохэ зэрашIоигъор, жьы къабзэ къа­щэнэу зэрэфаехэр ахэм къатхы.

Илъэс къэс хэгъэгум щызэ­хэхъорэ пыдзэфэ пытэхэр бгъэ­кощынхэм пае «Титаник» мин фэдиз ищыкIэгъэщт. Тыда ахэр зыдэпщэщтыр? Бгъэкощыгъэхэми, хэкIыр, пыдзафэхэр чIы­шъхьашъом къытенэжьых.

Тидунай къэбзэным фэшI хэти фэлъэкIыщтыр ымышIэмэ, ащ зэхъокIыныгъэ фэхъущтэп.

Шъаукъо Аслъангуащ.