ЛIыхъужъхэр гъашIэм тищысэх

Хэгъэгу зэошхом советскэ народымрэ ащ и УIэшыгъэ КIуачIэхэмрэ ТекIоныгъэр къызыщыдахыгъэр илъэс 77-рэ зэрэхъугъэм фэгъэхьыгъэ мэфэкI зэхахьэхэр Адыгэ Республикэм игъэкIотыгъэу щыкIуагъэх.ЖъоныгъуакIэм и 9-м Гупчэ мемориалэу Мыекъуапэ дэтым щызэхащэгъэ Iофтхьабзэм Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат, АР-м и Къэралыгъо Совет — Хасм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр, федеральнэ инспектор шъхьаIэу Адыгэ Республикэм щыIэ Сергей Дрокиныр, Правительствэмрэ Парламентымрэ якъулыкъушIэхэр, ветеранхэр, ныбжьыкIэ патриотическэ купхэр, республикэм щыщхэр, хьакIэхэр хэлэжьагъэх.
МэфэкI зэхахьэр «ЕгъэшIэрэ машIом» ыпашъхьэ щырагъэ­жьагъ. Мыекъопэ гарнизонымрэ хэбзэухъумэкIо къулыкъушIэ­хэмрэ пчэгум къырыкIуагъэх.
Тиреспубликэ и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат ветеранхэм, мэфэкI маршым хэлажьэхэрэм, Адыгеим щыпсэухэрэм зафи­гъазэзэ, зэхахьэм къыщыгущы­Iагъ.
Хэгъэгу зэошхом иилъэсхэр гъашIэм инэкIубгъохэм зэрахэмыкIуакIэхэрэр, советскэ народымрэ ащ и УIэшыгъэ КIуа­чIэхэмрэ лIыхъужъныгъэу зэрахьагъэр, мамыр щыIакIэр къызэраухъумагъэр КъумпIыл Мурат хигъэунэфыкIыгъэх.

— Адыгеим щыщ нэбгырэ мин 80 Хэгъэгу зэошхом хэлэжьагъ. Заом ыкIыб щыIэхэу мин пчъа­гъэмэ фронтым пае Iоф ашIэзэ, ТекIоныгъэр къагъэблэгъагъ. ТичIыпIэгъухэм лIыгъэу зэрахьагъэм тырэгу­шхо. Заом ыуж хэгъэгум ищы­IакIэ зыпкъ игъэуцожьыгъэным, къэралыгъо гъэ­псыкIэр гъэпытэгъэным хэлэжьагъэхэм тарэгушхо. ТекIоныгъэр къыдэзыхыгъэ ветеранхэм шъхьащэ афэтэшIы, — къыIуагъ Къум­пIыл Мурат.
ТекIоныгъэр заом къыщыдэзыхыгъэхэм лIыхъужъныгъэу зэрахьагъэр зэрэдгъэлъапIэрэр, ветеранхэм щысэ зэратетхырэр ти ЛIышъхьэ хигъэунэфыкIыгъэх. Мы мафэхэм Урысыем идзэхэм хэушъхьафыкIыгъэ операциер Донецкэ ыкIи Луганскэ народнэ республикэхэм зэрэщагъэцакIэ­рэм мэхьэнэ ин иIэу ЛIышъхьэм ылъытагъ.
Зэхахьэм хэлажьэхэрэр Хэгъэгу зэошхом щыфэхыгъэ ти­дзэкIолIхэм зы такъикъэ афэшъы­гъуагъэх. Къэгъагъэхэр «ЕгъэшIэрэ машIом» кIэралъхьагъэх.
Мыекъуапэ ипчэгу шъхьаIэу В. И. Лениным ыцIэ зыхьырэм дэжь патриотическэ Iофтхьабзэу «МыкIодыжьыщт полк» зыфи­Iорэм хэлажьэхэрэр щызэIукIагъэх. Къалэр мэфэкIым диштэу агъэкIэрэкIагъ. Хэгъэгу зэошхом лIыхъужъныгъэ щызезыхьэгъэ тидзэкIолIхэм афэгъэхьыгъэ нэрылъэгъу IэпыIэгъухэр лъэс­рыкIо урамхэм абгъухэмкIэ щытых. Мамыр щыIакIэр къы­зэраухъумагъэр, хэгъэгум ис лъэпкъ­хэр зэкъоуцохи, пыир зэрэ­зэхакъутагъэр тхыгъэхэм къаIуатэ.
Урамэу Краснооктябрьскэм нэбгырабэ щытэлъэгъу. Оркестрэм хэт артистхэр апэ итых. ТекIоныгъэм и Быракъ убгъу­гъэу къулыкъушIэхэм аIыгъ. АдыгеимкIэ Советскэ Союзым и ЛIыхъужъхэм, Щытхъум иорден къызыфагъэшъошагъэхэм ясурэт­хэр кIэлэеджакIохэм аIыгъых. Андрыхъое Хъусен исурэт Виолетта Мышлановам ыIыгъ. Спорт унагъом щапIугъэ Полина Куцеваловам Нэхэе Даутэ исурэт лъагэу ыIэтыгъ. Мария Тюгашкинам Лаврентий Журавлевым исурэт ыIыгъэу зэхахьэм хэлажьэ.
— ЛIыхъужъхэм ясурэт 58-рэ кIэлэеджакIохэм аIыгъ. «МыкIодыжьыщт полкым» тиныбжьыкIэхэр зэрэщызэIу­кIагъэхэр ащыгъупшэжьыщтэп. ШIэжь яIэу тикIэлэеджакIохэр алъэ пытэу теуцонхэм тыпылъ, — къыти­Iуагъ Мыекъуапэ иадминистрацие культурэмкIэ и ГъэIорышапIэ ипащэу Цэй Розэ.
«МыкIодыжьыщт полкым» фэгъэхьыгъэ орэдыр пчэгум щыжъынчызэ къалэм иурам шъхьаIэ рыкIохэрэм тяплъы. Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат заом хэлэжьэгъэ ятэжъэу Хьамидэ исурэт ыIыгъ. «МыкIодыжьыщт полкым» хэтых АР-м и Парламент и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр, Адыгеим и Премьер-министрэ ипшъэрылъхэр зыгъэцэкIэрэ КIэрэщэ Анзаур, Мыекъуапэ иадминистрацие ипащэу Генна-
дий Митрофановыр, Мыекъуапэ инароднэ депутатхэм я Совет и Тхьаматэу Джарымэкъо Азмэт, Парламентым, Правительствэм, Мыекъопэ гарнизоным якъулыкъушIэхэр, IофшIапIэхэм аIутхэр, культурэм, спортым апыщагъэ­хэр, кIэлэеджакIохэр, нэмыкIхэри зэхэтхэу урамхэу Краснооктябрьскэм, А. С. Пушкиным ыцIэ зыхьырэм арэкIох. ЯIахьылхэу Хэгъэгу зэошхом хэлэжьагъэхэм ясурэтхэр зыIыгъхэр бэ мэ­хъух, япчъагъэ тлъытэрэп. Къыхэд­гъэщы тшIоигъор фашист теха­кIохэм пхъашэу апэуцужьыгъэ тидзэкIолIхэм лIыгъэу зэрахьагъэр гъашIэм зэрэхэмыкIуакIэрэр ары.
— Сятэжъэу Ерэджыбэ исурэт сIыгъэу Iофтхьабзэм сыхэлажьэ, — къытиIуагъ Адыгеим щыпсэурэ къэндзалхэм культурэмкIэ язэхахьэ ипащэу Алим Ильясовым.
— Сятэу Михаил заом хэ­тыгъ, щэрыоу (снайперэу) щытыгъ, — зэдэгущыIэгъур лъегъэкIуатэ Вячеслав Плюсниным. — Прибалтикэм щызэуагъ.
— Сятэжъ ятэу Семен Лесуненкэр Хэгъэгу зэошхом зэрэ­хэлэжьагъэм ехьылIэгъэ къэбархэр сэугъоих, сэ сыкIэлэегъадж, — къытиIуагъ бзылъфыгъэ ныбжьыкIэ ищыгъэу Викторие.
ХъорэлI Теуцожь майор шъуа­шэр щыгъ. «Ар сятэжъ. Исурэт сеплъызэ щыIэныгъэ гъогоу къыкIугъэр нахьышIоу зэзгъашIэ сшIоигъу. «МыкIодыжьыщт полкым» цIыфыбэ зэрэхэлажьэрэм сегъэгушIо, — къытиIуагъ Замирэ. — Сабыеу слъэгъурэр бэ, ащи мэхьэнэ ин есэты».
— Сятэжъэу Александр Фильченковыр Ленинград къыухъумэзэ лIыхъужъэу фэхыгъэ. Исурэт сянэ къырихьакIэу, нэплъэгъу фабэкIэ еплъэу пчъагъэрэ сырихьылIагъ. Сятэжъ исурэт сэри сэгъэлъапIэ, — къеIуатэ Кусовым.
— ЦIыкIушъо Къарбэч сятэжъ, — еIо Урысые Федерацием изаслуженнэ врачэу, медицинэ къулыкъум иполковникэу отставкэм щыIэ ЦIыкIушъо Аслъан. — Сятэжъ Польшэм щыфэхыгъ. Мамырэу псэу зэрэшIоигъуагъэр сиIахьылхэм къаIотэжьэу зэп зэрэзэхэсхыгъэр.
Сабыйхэр гъыхэрэп
Къулэ Мурадин, Къулэ Руслъан, нэмыкI ныбжьыкIэхэу «МыкIодыжьыщт полкым» щытлъэгъугъэхэм ягупшысэхэр гурыIогъошIух. Курэжъыехэм арыс сабыйхэр пшIы пчъагъэ хъущтыгъэх. Сигуапэу сынаIэ зытесыдзагъэр ымакъэ Iэтыгъэу гъыхэу зы нэбгыри къазэрахэмыкIыгъэр ары. МэфэкIым гупшысэ шъхьа­Iэу хэлъым икъоу щымыгъуазэх нахь мышIэми, алъэгъурэм, зэхахырэм гукIэ алъыIэсыхэу тлъытагъэ.
Медицинэ IофшIэным иветеранэу ЦIыкIу МулиIэт иIахьылхэм ясурэтхэр лъэгъупхъэу ыIыгъых. ЦIыкIу Шыхьам Хэгъэгу зэошхом лIыхъужъэу хэлэжьагъ. ТекIоныгъэр къыдэзыхыгъэхэм ащыщэу ядэжь къызегъэзэжьым, кIэлэегъаджэу Теуцожь районым щы­лэжьагъ.
Адыгэ Республикэм и Апшъэ­рэ Хьыкум и Тхьаматэу илъэсыбэрэ Iоф зышIэгъэ Трахъо Аслъан ятэу Исмахьилэ изэо гъогухэр Австрием нэсыгъэх. Петр Купиным ятэу Федор Советскэ Союзым и ЛIыхъужъ. А. Трахъомрэ П. Купинымрэ мэфэкIым хэлажьэхэзэ ягукъэ­кIыжьхэм ныбджэгъухэр аща­гъэгъозагъэх.
ДзэкIолI пщэрыхьапIэр
Къэлэ зыгъэпсэфыпIэ паркым «ДзэкIолIхэм япщэрыхьапI» зыфиIорэ шхапIэр къыщызэIуахыгъ. ШэнышIу зэрэхъугъэу, дзэкIолI пIастэр Iанэхэм атетэу зэхахьэм хэлажьэхэрэм къэбар гъэшIэ­гъонхэр къаIотагъ, яIахьылхэм лIыгъэу зэрахьагъэм тегущыIагъэх.
ЗыгъэпсэфыпIэхэр
Ахэр бэ хъущтыгъэх. Къэлэ паркым къыщызэIуахыгъэхэм концертхэр ащызэхащагъэх. Ансамблэхэу «Ащэмэзыр», «Мые­къуапэ инэфылъэхэр», «Радугэр», «Синдикэр», «Ошъа­дэм», республикэ филармонием яорэдыIохэу Хъурэнэ Азэ, Сергей Трутневыр, нэмыкIхэр мэфэкI зэхахьэм хэлэжьагъэх.
Концерт шъхьаIэр
В. И. Лениным ыцIэ зыхьырэ пчэгум мэфэкI концертышхоу щыкIуагъэм цIыфыбэ еплъыгъ. Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо академическэ къэшъокIо ансамблэу «Налмэсым» лъэпкъ къашъохэр, театрализованнэ едзыгъохэр къыгъэлъэгъуагъэх. Адыгеим иорэдыIо-къэшъокIо ансамблэу «Ислъамыем» адыгэ лъэпкъым, адыгабзэм мэхьэнэ инэу иIэм, патриотическэ пIуны­гъэм, фэшъхьафхэм афэгъэхьыгъэ орэдхэр къыIуагъэх. УрысыбзэкIэ къыхидзэгъэ зэлъашIэрэ орэдхэм концертыр къагъэбаигъ.
Ансамблэхэу «Ошъутенэм», «Казачатэм», «Радугэм», «Синдикэм», фэшъхьафхэм мэфэкIым ехьылIэгъэ пычыгъохэр къагъэлъэгъуагъэх. Артистхэу Анастасия Истамуловам, Хъурэнэ Азэ, Сергей Трутневым, нэмыкIхэм орэдхэр къаIуагъэх. Ахэджэго Рузанэрэ ОелI Адамрэ зэращэгъэ пчыхьэзэхахьэр мэфэкI мэшIоустхъукIэ аухыгъ. Пчыхьэм сыхьатыр 7-м зэхахьэр зырагъа­жьэм, Хэгъэгу зэошхом лIы­хъужъ­ныгъэ щызезыхьагъэхэу Родинэм зыпсэ фэзытыгъэхэм зы такъикъэ афэшъыгъуагъэх. Пчыхьэм сыхьатыр 9-м концертыр заухым, Мыекъуапэ ип­чэгу шъхьаIэ мэшIоустхъухэм къа­гъэнэфыгъ. Ошъогум шъо зэфэшъхьафхэр дахэу къыщышIэтыгъэх, нэбгыри 100 пчъагъэ ашIо­гъэшIэгъонэу яплъыгъ.
Орэкъабзэ мамыр огур, тыгъэр дахэу къыщерэпс! Къэрэмыхъужь ащ фэдэ зао. Зыгъэ­псэфыпIэ паркым, гупчэ мемориалым кIэлэцIыкIухэм апае къащызэIуахыгъэ къэгъэлъэгъон­хэр гъэшIэгъоныгъэх. ДзэкIолIхэм ямашинэхэр, топхэр, нэмыкI Iашэхэр кIэлэцIыкIухэм зэрагъэ­лъэгъугъэх, джэгупIэхэр афызэхащагъэх. Заом тэ тызэрэфэмыер, тикъэралыгъо къэзыухъу­магъэхэр зэрэдгъэлъапIэхэрэр мэфэкI зэхахьэм къыхэщыгъэх. Iофтхьабзэу «МыкIодыжьыщт полкыр» Мыекъуапэ зэрэщы­кIуагъэр шIукIэ тыгу илъыщт, ащ нэбгырэ мин 36-м нахьыбэ хэлэжьагъ.

ЕмтIылъ Нурбый.
Сурэтхэр А. Гусевым тырихыгъэх.