Гъатхэр, тыгъэр, мамырныгъэр

Хэгъэгу зэошхом тидзэкIолIхэм ТекIоныгъэр къы­­зыщыдахыгъэр илъэс 77-рэ зэрэхъурэм фэ­гъэ­хьыгъэ шыгъачъэхэр Мыекъуапэ щыкIуагъэх.

Адыгэ Республикэм ишыгъэ­чъапIэ мэфэкIым диштэу нэ­рылъэгъу IэпыIэгъухэр дахэу щагъэпсыгъэх. 1941 — 1945-рэ илъэсхэм Хэгъэгу зэошхор зэ­рэщыIагъэм, ТекIоныгъэр тидзэ­кIолIхэм къызэрэдахыгъэм ехьы­лIагъэр плъыжьышъоу щыт. Ащ ыпашъхьэ уцухэзэ нэбгырабэмэ нэпэеплъ сурэтхэр атырахыгъэх.

IэпэIасэхэм якъэгъэлъэгъонхэр

ШыгъэчъапIэм узэрэдахьэу, джабгъу лъэныкъом къыщызэIуа­хыгъэ къэгъэлъэгъонхэм гур зыфащэ, уагъэгупшысэ. Нэплъэ­гъум къифэрэ IэшIагъэхэм нахь куоу защыбгъэгъуазэ пшIоигъоу цIыфхэм къаIорэм уедэIу.

«УмышIэрэмэ, зышIэрэм еуп­чIыжь» адыгэмэ аIо. Лъэпкъ IэпэIасэхэу Гумэ Ларисэ, Цурмыт Рузанэ адыгэ шъуашэм ехьылIэгъэ къэбар гъэшIэгъонхэр къаIуатэх. Шыум ишъхьарыхъон, цыем, нэмыкIхэм къа­кIэупчIэрэ хъулъфыгъэм Цурмыт Рузанэ зэгъэфагъэу джэуа­пыр ритыжьыгъ. Шъхьарыхъоныр хэушъхьафыкIыгъэу шIу­хьафтын адыгэмэ зэрашIырэм уедэIункIэ гъэшIэгъоныгъэ.

Гумэ Ларисэрэ ащ ышыпхъоу Азэрэ лъэпкъ тхыпхъэхэм, шъуа­шэхэм, нэмыкIхэм ятеплъэхэр зэрэдахэм дакIоу, зэрэпшIыщтхэм, фэшъхьафхэм IупкIэу къа­тегущыIагъэх.

Нэгэрэкъо Казбек Шэуджэн районым къикIыгъ, гъусэхэр иIэх. Адыгэ быракъым, лIэкъо тамыгъэхэм, нэмыкIхэм яхьы­лIагъэу къагъэлъагъорэр пшIы пчъагъэ мэхъух. Бгъэфедэн плъэ­кIырэ искусствэм къыпкъы­рыкIыхэзэ шIухьафтын пкъы­гъохэр къэгъэлъэгъоным къырахьылIагъэх.

Нэгэрэкъо Казбек ансамблэм хэт, лъэпкъ музыкальнэ Iэмэ­-псымэхэр «къегъэгущыIэх». Шы­кIэпщынэм ибзэпсхэр, пхъэ­кIычыр, нэмыкIхэри игунэсых. «ШыкIэпщынэр, ижъырэ адыгэ орэдхэр сшIогъэшIэгъоных», — къытиIуагъ Нэгэрэкъо Казбек.

ЛIэужхэр зэрапхы

Лъэпкъ искусствэр гукIэ къа­гъэлъагъоу плъытэ хъущт зыцIэ къетIощтхэм. Цэй Зульфие, Цэй Фаризэт, Цэй Фатимэ бгъэфе­дэн плъэкIыщт искусствэм нахь дехьыхых. ТIэшъу Нурбыйрэ Гостэкъо Руслъанрэ пхъэм ха­шIыкIыгъэ пкъыгъохэр дунэе шапхъэхэм адиштэхэу тэлъытэх. Адыгэ музыкальнэ Iэмэ-псымэхэр, унагъом ищыкIэгъэ пкъыгъохэр, адыгэ Iанэр, фэшъхьаф­хэри гум рихьыхэу ашIыгъэх.

Ащ фэдэ къэгъэлъэгъоным уеплъыгъэу шыгъачъэм узыкIо­кIэ, зэхэщакIохэм «тхьашъуе­гъэпсэу» япIо пшIоигъу.

ШхапIэхэри къызэIуахыгъэх, пщэрыхьапIэхэр зэтегъэпсыхьагъэх. СатыушIхэм яIоф дэгъоу зэрагъэцакIэрэр олъэгъу.

Шыгъачъэхэр

ШыгъэчъапIэм щызэIукIагъэх ти ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат, АР-м и Къэралыгъо Совет — Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр, АР-м и Апшъэрэ Хьыкум и Тхьаматэу Шумэн Байзэт, Мыекъуапэ иадминистрацие ипащэу Геннадий Митрофановыр, Правительствэм, Парламентым якъулыкъушIэхэр, ветеранхэр, спортым иIофы­шIэхэр, нэмыкIхэри. Шы спортым зыкъызэриIэтырэр зэдэгущыIэгъухэм ащызэхэтхыгъ.

ТекIоныгъэм и Мафэ фэгъэ­хьыгъэ шIухьафтыным икъыдэ­­хынкIэ зэнэкъокъур, спорт зэ­Iу­кIэгъухэр аублагъэх. Метрэ миныр шыухэм къызачъым, апэ­рэ чIыпIэр тренерэу Э. Гарбузовым ыгъэсэрэ шэу Бене къыдихыгъ. Тренерэу А. Дзыбэр зипэщэ шэу Замрат ятIонэрэ хъугъэ.

Адыгэ Республикэм иветеранхэм я Совет итхьаматэу Къоджэ Аслъан хагъэунэфы­кIырэ чIыпIэхэр къыдэзыхыгъэ шыухэм афэгушIуагъ, шIухьафтынхэр аритыжьыгъэх.
Республикэм и Къэралыгъо Совет — Хасэм ишIухьафтын икъыдэхын шыухэр метрэ мин хъурэ гъогум щызэнэкъо­къугъэх.

Тренерэу А. Быщтэкъом ыгъэ­сэрэ шэу Королева Бурий апэрэ чIыпIэр ыхьыгъ, шыур А. Щыгъущэ. ЯтIонэрэ чIыпIэр Лик Зевса къыдихыгъ, тренерыр А. Михайлов. Тренерэу А. Быщтэкъом ыгъэсэрэ шэу Парфие ящэнэрэ хъугъэ.

Республикэм и Парламент и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр хагъэунэфыкIырэ чIыпIэхэр къыдэзыхыгъэхэм гущыIэгъу афэхъугъ, афэгушIуагъ. Сомэ мини 100 хъурэ шIухьафтыныр аритыжьыгъ.

ЛIышъхьэм ишIухьафтын

Республикэм ипащэу КъумпIыл Мурат зэнэкъокъум шIо­гъэшIэгъонэу еплъыгъ. ЛIышъхьэм ишIухьафтын (сомэ мин 500) икъыдэхын метрэ 1800-рэ хъурэ гъогум шыухэр щызэнэ­къокъугъэх. Те­кIоныгъэр зы­хьыщтыр язэрэ­мыгъашIэу апэрэ къекIокIыгъор аухыгъ. КIэу­хым шы чъэрэу Алустон апэ ишъыгъ.

Шыоу Юрий Кулинич къыти­Iуагъ зэнэкъокъум дэгъоу зыфигъэхьазырыным зэрэпылъыгъэр. ЯтIонэрэ къекIокIыгъом Алустон нахь къащыхэщыгъ.

Тренерэу А. Быщтэкъом ыгъэ­сэрэ шэу Фэдэдэд ятIонэрэу къэсыжьыгъ. Принц Метеорыр ящэнэрэ хъугъэ, тренерыр А. Руденко. УФ-м и Къэралыгъо Думэ идепутатэу Хьасанэкъо Мурат шIухьафтынхэр аритыжьыгъэх.

Адыгэ шъуашэр ащыгъэу

Урысыем IофшIэнымкIэ и ЛIыхъужъэу, Адыгэ Республи­кэм, Къэбэртэе-Бэлъкъарым, Къэрэщэе-Щэрджэсым янароднэ тхакIоу МэщбэшIэ Исхьакъ ыцIэкIэ агъэнэфэгъэ шIухьафтынхэм якъыдэхын уеплъынкIэ зымыуасэ щыIагъэп. А уахътэм ощхыр нахь лъэшы хъугъэми, жьыбгъэри къилъыгъэми шыу­хэм IэпэIэсэныгъэ ин къагъэлъэ­гъуагъ. ЗэкIэ шыухэр адыгэ шъуашэкIэ фэпагъэх. Шыгъэ­чъапIэр ощхым тIэкIу ыгъэу­шъэбыгъ. Шыухэм ар къыда­лъытэзэ, яIэпэIэсэныгъэ зэрагъэфедэщтым пылъыгъэх.

ЯтIонэрэ къекIокIыгъом икIэух шыухэр нахь зэбгыры­дзыгъэхэ хъугъэх, текIоныгъэм нахь пэблагъэр къэшIэгъуаеу щытыгъ. Тренерэу Р. Цековым ыгъэсэрэ шэу Щагъдый апэ ишъыгъ, С. Шъынахъом ишэу Громыр ятIонэрэ хъугъэ.

АР-м физкультурэмкIэ ыкIи спортымкIэ и Комитет итхьаматэу Дэгужъые Мурат тренер­хэм, спортсменхэм шIухьафтынхэр аритыжьыгъ.

Адыгэ Республикэм и Прави­тельствэ, Хэгъэгу зэошхом ыкIи IофшIэным яветеранхэм ацIэкIэ агъэнэфэгъэ шIухьафтынхэр аратыжьыгъэх, Мыекъуапэ фашистхэр щызэха­къутэхи шъхьафит зэра­шIыжьы­гъэм фэгъэхьыгъэ зэнэ­къокъу­хэр, нэмыкIхэри зэхащагъэх.

Орэдыр ягъус

Республикэм ителерадиокомпаниеу «Адыгеим» ижурналис­тэу Ахэджэго Рузанэрэ артис­тэу Мэкъулэ Руслъанрэ зэращэгъэ концертым адыгабзэкIи, урысыбзэкIи орэдхэр къыща­Iуагъэх, къыщышъуагъэх. ОрэдыIо цIэрыIоу, шы спортым чанэу хэлэжьэрэ Дзыбэ Мы­хьамэт, артистхэу ЛъэпцIэрышэ Щамил, Сергей Трутневым, Аванес Погосян, АР-м искусст­вэхэмкIэ иколледж иансамблэ, фэшъхьафхэм тигуапэу тядэIугъ. Дунаим щызэлъашIэрэ къэшъо­кIо купэу «Мыекъуапэ инэфы­лъэхэр», фэшъхьафхэри щыу­джыгъэх.

Шыухэр пэрыохъухэм ялъагъэх, шы спортым икъэгъэлъэгъонхэр гум рихьэу зэхащагъэх. Пшъэшъэ ныбжьыкIэу Лидия Фадеевар шым тесэу къэчъагъ, шым дэгущыIэзэ гимнастикэм хэхьэрэ къэгъэлъэгъонхэр къыригъэшIыгъэх.

Къэралыгъо гъэпсыкIэ иIэу Адыгеир зыпсэурэр илъэси 100 зэрэхъурэм, гъатхэм, тыгъэм, мамырныгъэм афэгъэхьыгъэ усэ­хэр, орэдхэр щыжъынчыгъэх.

Мамырэу тэпсэу

Культурэм и Унэу «Гигантым» гъатхэм идэхэгъу ехьы­лIэгъэ зэхахьэу щыкIуагъэм кIэлэцIыкIу ансамблэхэр, орэдыIохэр щызэIукIагъэх. ЗыгъэсапIэу «Радугэм», ансамблэу «Мыекъуапэ инэфылъэхэм», нэмыкIхэм яIэпэIэсэныгъэ къы­щагъэлъэгъуагъ. Гъатхэм, мамырныгъэм игъэпытэн орэд къафаIуагъ, дахэу уджыгъэх.

Мыекъуапэ иурам шъхьаIэу Краснооктябрьскэм IэпэIасэхэм, творчествэм афэгъэхьыгъэ къэгъэлъэгъонхэр гъэшIэ­гъонэу щыкIуагъэх. МэфэкI Iоф­тхьа­бзэ­хэр шIукIэ гум къи­нэжьыщтых.

ЕмтIылъ Нурбый.