Сабыйхэм ядунай

Зауррэ Заремэрэ

Зауррэ Заремэрэ зэш-зэ­шыпхъу цIыкIух, къызэтехъу­хьагъэх, зымышIэрэм зэтIуазэ шIошIых, аIапэ зэрэмыIыгъэу, зэпэзырызэу къыхэкIырэп. Лъэ­шэу зэфэщагъэх — Iулъхьэ цIыкIу зэфэдитIу амышIэу рагъэхырэп. Мэшэлахьэу сабый дышъэх, Iуи, шIи апылъэп, ежь­ежьырэу заIыгъыжьы.


Заур — нахьыжъ, шъырыт, къэчъыхьэлэ джэгулэп, хъоршэр нэкIапкIэп, Iупытэ зыпкъ ит дэд. Заремэ илъэскIэ на­хьыкI, гушIубзыу, уцуи тIыси иIэп, джэгул. Ялэгъу сабыйхэми псынкIэу ахэкIуакIэ, кIэлэцIыкIу IыгъыпIэми зыхэт купми агупчэ шъыпкъ — орэдкъэIон, зыкъэшIын, къэшъон — зыхэмызагъэрэ щыIэп, пстэуми ре­нэу афэкIэщыгъу, пэрытныгъэр икIас.

Шъэожъыер — Заур цIыф цIыкIу гъэшIэгъон — гъэтIы­лъыгъэ-гупсэф, гущыIэ лые ышIырэп, Iуш-Iушэу хэуцо, ыIитIу ыпчанэ регъэуцо, иныгъэу цIыкIу хъужьыгъэм фэдэу, мо­кIэ-мыкIэ тезекIухьэ. Ынэ шIуцIэ дахэхэр нэпцэ зэхэкIэ-кIэщыгъэмэ хьалэлэу, IорышIэу къахэплъых. Мары щэджэ­гъуашхэр зышIыгъэ кIэлэцIыкIухэр Iанэм къыпэтэджыкIы­жьых. Заремэ ыш цIыкIу зыкIи ынэ теплъэхъукIырэп. Щай стэ­чан ныкъоишъоу къытыри­нагъэм дэжь щылъ печенитIур къепхъуатэ, иным фэдэу, мэкъэ IэтыгъэкIэ еIо:

— А Заур, мы уиIахь сыда къызкIэбгъанэрэр, уинасып нэ­мыкIмэ ябгъэшхынэу ара? —Янэжъ бэрэ къариIоу хъурэр ыгу риубытагъ.

Зэхэзыхыгъэ кIэлэпIу бзылъфыгъэр къыщиутагъ.

ЗыплъыхьакIо ащэщт сабый­хэр зэгуагъэуцох. Заремэ епIо­жьынэу щымытэу Заур ыIапэ ыIыгъэу пстэуми апэдэдэ къеуцо. Бый-плыжь такъыр къетIыргу, Заремэ цIыкIум нэплъэгъу чъыIэ пытэкIэ къыфыригъашIэу ар зэкIефэ, пшъэшъэжъые чан, щтэр ышIэрэп. Заур гумэкI Iоф иIэп, зыгъапи щыIэп; ащ фэдэ шыпхъу цIыкIу дэгъу уигъусэмэ, Лаби зи емыгъаIоу уисыкIынба?!

КIэлэхъур джыри сабыйми, ины хъугъахэм фэд: игъэпсыкIэ­шIыкIэкIэ, ишэн-зэтеткIэ анахь зэдештэ.

Еджэн-къэIотэн IофхэмкIэ, игулъытэкIэ ыпшъэ кIогъуае — сыд фэдэрэ упчIи иджэуап ешIэ. Ар шъошIа ащ фэдизэу зыкIэIуш дэдэр? ДэIоныр ыкIи упчIэныр инэрыгъышъ ары, нэнэжърэ тэтэжърэ акIэры­гъэси, зыфае щыIэп. Ащ зы пшы­сэхэр ешIэшъ, хэти ымышIэу, ахэр ащ къызэриIуатэрэр! Зэ­хэзыхырэм ыгъэшIагъо екъу! Зэхэлъхьан-зэхэхынкIи Iазэ, на­хьыби нахь макIи, хэкIыгъи хэхъуагъи хэмыукъоу къыредзэ нэрэ-Iэрэм; урыс гущыIэхэри бэу къыIотэкъу. Джащ пае кIэлэцIыкIу IыгъыпIэм Iутхэм шъэо­жъыем «профессор цIыкIу» раIо. Ышыпхъу цIыкIу щэджэгъо чъые ужым зифэпэжь зыхъукIэ, шынахьыжъыр инышхом фэдэу лъэплъэ, пшъэшъэжъые псынкIэм щыгъупшэгъэ носкихэр, иплатыку е ипшъэдэлъ къыфегъотыжьых, фехьыжьых. Хъазынэба зэш-зэшыпхъоу, зэлэ­гъу-зэныбджэгъоу ущытыныр — зэфэгумэкIыжьых, шIу зэрэ­лъэгъух.

Зы мафэ, ИлъэсыкIэ мэфэкI концертым хъупхъэ дэдэу хэлэжьэгъэ Заремэ шIухьафтынэу джэголъэ шъэбэ дахэ къыщыратыгъ. Ау ышнахьыжъ цIыкIоу Заури ащ фэдэ къыратымэ зэрэшIоигъор, армырмэ, зэра­Iимыхыщтыр ариIуагъ. Зэ­хэ­щакIохэр макIэу Iущхып­цIыкIыгъэх ыкIи шъэожъыеми джэ­голъэ дахэ — мышъэшхо къыраригъэтыгъ. ГушIом зэ­лъиштагъэу усэ цIыкIу Заур къыIуагъ, зэхэзыхыгъэ кIэлэпIум «Заур усакIо хъугъэ, Заремэ артисткэу къэхъугъ», — ыIуи гушIуагъэ.

* * *

Ощхышхо къещхы, ыцыпэ уубытымэ удэкIоенэу. КIэлэцIыкIухэр зэтеубытагъэу унэм исых. Зэрэмызэщынхэу хырыхыхьэ ешIэх; Заур хэт тефэрэри къеIо, къешIэ, Iуш дэд. Заремэ дунаир фикъужьырэп: «Сэ сшынахьыжъ Заури, спсэ цIыкIу!» — ыIозэ, емышIэ-шIумышIэу зырещэкIы, зэпебэухьэ. Адрэр лIы закI, ыIэ ыпчанэ ит, макIэу IогушIу­кIы. Уяплъ зэпытыгъэкIи уязэщыщтэп.

Зэш-зэшыпхъу цIыкIуитIур, Тхьэм къегъэхъух, лъэшэу зэ­фэщагъэх, цIыф дэхэ дэдэу къэтэджых. Тхъагъоба ны­къылъфыгъэ уиIэныр!

Плъэхэмэ, шъхьангъупчъэм ос фыжьыбзэ Iабгъухэр къыре­тэкъулIэх. КIымафэм зэригъэжагъэхэп, ини цIыкIуи осым лъэшэу ыгъэгушIуагъэх.

Мамырыкъо Нуриет.