Къэбар нэпцIхэм шъуямыдэIу

КоронавирусыкIэу илъэситIу хъугъэу дунаир зезыдзэрэр къызежьагъэм къыщыублагъэу ащ фэгъэхьыгъэ къэбар нэпцIыбэ къекIокIы. Апэрэ уахътэхэм ахэр ежь вирусым фэгъэхьыгъагъэх, джы нахьыбэу ащ пэшIуекIорэ вакцинэр ары зигугъу ашIырэр.

Ащ фэдэ къэбар нэпцIым екIодылIагъ социальнэ интернет нэкIубгъохэмрэ СМИ-мрэ джырэблагъэ зигугъу бэрэ ашIыгъэ бзылъфыгъэ ныбжьыкIэр. Ко­ро­навирусыр къыоуалIэу, хьылъэ уимышIэу птекIымэ, антите­лахэр уиIэ хъунышъ, укъаухъу­мэщтэу зыIохэрэр бэу щыIэх. Бзылъфыгъэм ар зызэхехым, ипшъэшъэ­гъоу сымаджэм къыпа­хын фаеу ыIуи сабыйхэр зыдищэхи ыдэжь хьакIакIо кIуагъэ.

Арэущтэу ынэ къаплъэзэ вирусыр иунагъо къызэрэрихьа­гъэм кIэух тхьамыкIагъо фэ­хъугъ. Ишъхьэгъусэрэ пшъэшъэжъыитIум язырэмрэ унэм исхэу агъэ­хъужьыгъэх, ау ятIонэрэ пшъа­шъэмрэ ежь бзылъфыгъэмрэ реанимацием ифагъэх, ащ фэдиз тхьамыкIагъор къэзыхьыгъэ ным врачхэр IэпыIэгъу фэхъужьышъу­гъэхэп.

COVID-19-м пэшIуекIорэ вакцинэр ышIынэуи мы унагъор зэремыгупшысэщтыгъэр нафэ. Ари социальнэ интернет нэкIубгъохэм ащызэрагъэшIагъэхэм ащыщ. «Мы шъуивакцинэу ушэтынхэр икъоу зымыкIугъэхэр зыхябгъэлъхьаным ыпэ зыбгъэсымаджэу птекIымэ нахь ухъума­гъэ ухъущт» аIозэ бэмэ къатхы. Ахэм ямыджэрэ щыIэпын фай. Бзылъфыгъэу зигугъу къэтшIыгъэри яджи «зыкъыухъумагъ».

Прививкэм пэуцужьырэ ны-тыхэм ащыщхэм ясабыйхэм яиммунитет къаIэтэу аIозэ, нэмыкI кIэлэцIыкIоу, гущыIэм пае, шъорэкI хъугъэм е зэпахырэ уз горэ къызэолIагъэм кIэлъырысынхэу ыдэжь агъакIох. IэкIыб къэралыгъохэр пштэмэ, прививкэм пэуцужьэу арысхэм зэпахырэ узэу къежьагъэр зэпа­хыжьынышъ, иммунитетыр агъэ­пытэнэу пчыхьэзэхахьэхэр зы­ща­шIыхэрэр ахэтых. Мары мы COVID мэхъаджэм дунаир зызэ­лъекIум, США-м а хабзэм зыщиушъомбгъугъ. НыбжьыкIэу а зэхахьэхэм ахэтыгъэхэм ащыщы­бэ коронавирусым екIодылIагъ.

Тикъэралыгъо ащ фэдэ хабзэ тхыгъэу илъэп. ЦIыфым зэрэсымаджэр ышIэзэ зэпахырэ узэу къеолIагъэр нэмыкI горэм риты­мэ, уголовнэ пшъэдэкIыжь ыхьыщт. Шъыпкъэ, ар ВИЧ-р ары зыфэгъэхьыгъэр, ау… КоронавирусыкIэм зызэриушъомбгъурэм къыхэкIэу, санитарнэ-эпидемиологическэ шапхъэхэр зыукъохэрэм пшъэдэкIыжьэу ахьыщтыр блэкIыгъэ илъэсым агъэпхъэшагъ. Уголовнэ кодексым ия 236-рэ статья зэритхагъэмкIэ, зэпахырэ уз зиIэр фэмысакъэу нэмыкI горэм ар пигъахьэмэ тазыр рагъэтыщт, сымаджэ хъугъэр ыгъалIэмэ, илъэси 5 — 7 хьапс тыралъхьащт.

Гухэлъ гъэнэфагъэ уиIэу ащ фэдэ уз къызэолIагъэм дэжь укIонымрэ усымаджэу общественнэ транспортым уитIысхьанымрэ сыда зэрэзэтекIыхэрэр? АпэрэмкIэ, ар къычIэщымэ, пшъэдэкIыжь пхьыщт, адрэмкIэ зы­пари къыуаIощтэп… Общественнэ транспортым вирусыр къащыпыпхыным ищынагъуи макIэп, ау узыр къызэолIэгъэ цIыф благъэу ащ къыщыомыкIуа­лIэмэ, зыми иягъэ къыомыкIыгъэу укъикIыжьыщт. ЦIыфэу сы­маджэр зэрыс унэу зэфэшIыгъэм уихьэмэ, инфекци­ер къызэрипхыщтым Iо хэлъы­жьэп.

Коронавирусыр жьым хэтэу (воздушно-капельнэу) къыонэсын ылъэкIыщт. Джащ фэдэу сымаджэр къепсыгъэмэ е къэпскагъэмэ, Iупсэу къыIукIыгъэм хэтэу «къыпфэкIонкIи» щынагъо. Ковидыр къызэолIагъэм нахьыбэрэ укIэлъырыс къэс узыр къыонэсыным ищынагъуи нахь ин мэхъу. Ары зы унагъом щыщэу нэбгырэ зытIущ ащ екIодылIэныр къызхэкIырэр. Унэ зэфэшIыгъэу, жьызэпео зимыIэм вирусыр нахьыбэрэ щэпсэу, ау жьым ухэтмэ, ащ фэдэу щынэгъо­жьэп. Арышъ, медицинэ шIэныгъэ зимыIэу, къышIошIырэр къэбаркIэ зытIупщыхэрэм уямыдэIоу, врачэу, шIэныгъэлэжьэу псауны­гъэм икъэухъумэн фэла­жьэхэрэм къаIорэм тетэу вирусым зыщыуухъумэмэ нахьышIу. Узыр къэ­кIогъахэу бгъэхъужьыным нахьи къэмыкIоным пае узфэсакъы­жьыныр нахь IэшIэх.

ХЪУТ Нэфсэт.