Илъэсым иврач анахь дэгъу

Зэрэдунаеу гумэкIыгъо хэзыдзэгъэ зэпахырэ узэу коро­на­вирусыр зылъымыIэсыгъэ унагъо щыIэп. Къин зылъэгъу­гъэу зыIотэжьыгъи, узым ыпкъ къикIыкIэ зидунай зыхъо­жьыгъи къыхэкIыгъ. Пандемием иапэрэ мафэхэм къащегъэ­жьагъэу лIыхъужъныгъэ зэрахьэзэ медицинэм иIофы­шIэхэр ащ пэуцужьых.

Ахэм къинэу алъэгъурэр пстэуми къагурыIорэп. Ау яшIэныгъэрэ яIэпэIэсэныгъэрэ яшIуагъэкIэ нэбгырабэмэ ящыIэныгъэ къызэрэзэтырагъэнагъэр нэрылъэгъу къытфэхъугъ ыкIи ахэм ящытхъу тIоныр къалэжьыгъ.

«Адыгэ Республикэм псауныгъэр къэухъумэгъэнымкIэ изаслуженнэ IофышI» зыфиIорэ щытхъуцIэр 2020-рэ илъэсым къызфагъэшъошагъэу, респуб­ликэ зэнэкъокъоу «2021-рэ илъэсымкIэ анахь врач дэгъум» текIоныгъэ къыщыдэзыхыгъэу ВэкъэшIэ Рустем гущыIэгъу тыфэхъугъ. Ар Мыекъопэ къэлэ клиническэ сымэджэщым реанимациемрэ анестезиологиемрэкIэ иотделение ипащ.

ТигущыIэгъу иIофшIэн 2001-рэ илъэсым сымэджэщым щыригъэжьагъ. Пшызэ къэралыгъо медицинэ институтым иинтернатурэ «кардиолог» сэнэхьатымкIэ къызеухым, кардиореанимацием ар Iухьагъ.

— Зэхэт реанимацием ыкIи анестезиологие къулыкъум Iоф щысшIэнэу езгъажьи, охътэ гъэнэфагъэ тешIагъэу гухахъо зэрэхэзгъуатэрэр къызгуры­Iуагъ, — еIо ащ. — Анестезиологым ипшъэрылъ шъхьаIэхэм ащыщ сымаджэр зэрыфэрэ чIыпIэ гузэжъогъум къырищыжьыныр.

Мы сымэджэщыр госпиталь зашIыгъэм къыщегъэжьагъэу врачым иIофшIэн бэкIэ нахь хьылъэ хъугъэ. Къэралыгъом имедик нэбгырэ мин пчъагъэхэм афэдэу, Рустем иIофшIэгъу куп игъусэу коронавирусыр къызэузырэ сымаджэхэм апэрэ мафэхэм къащыублагъэу ящыIэныгъэ чэщи мафи фэбанэ.

КъыхэкIыгъ уахътэ, мыгъэрэ гъэмафэм, узыр нахь зэкIакIуи госпитальхэр зыщызэфашIыжьыгъагъэр. Ащ дэ­жьым Рустеми, зыхэт иIофшIэгъухэм ащыщхэри «зонэ плъыжьым» къикIыжьхи, зыухъумэхэрэ шъуашэхэри зыща­хыжьхи къалэжьыгъэ зыгъэпсэфыгъо уахътэм кIогъагъэх. Ащ бэрэ щыгушIу­кIынхэу хъугъэп. Бжыхьэм коронавирусым иштаммыкIэхэр къызежьэм, сыма­джэхэм япчъагъэ хэхъожьэу ыублагъ, ти­гущыIэгъуи иIофшIэн хьылъэ Iууцо­жьыгъ.

— Тэ тиоделение Iоф щыпшIэныр къэзыгъэхьылъэхэрэм ащыщ кадрэхэр зэрэтфэмакIэр, — къеIуатэ ВэкъэшIэ Рустем. — Тишъолъыр изакъоп, къэралыгъоми, дунайми а Iофыгъор ащыI. Сымаджэу къычIафэхэрэм яакъыл къамышIэу къызэрэхэкIырэм фэшI, тишIуа­гъэу якIырэр икъоу зэхашIыкIырэп. Арышъ, реаниматолог сэнэхьатыр «жьаум» чIэт фэдэ мэхъу.

Врач сэнэхьатым имэхьанэ зэрэиныр джыри зэ коронавирусым къыгъэшъыпкъэжьыгъ. ЯщыIэныгъэ шъхьамысыжьхэу зикъэбар икъоу амышIэрэ зэпахырэ узым ахэр пэуцужьыгъэх. Социальнэ хъытыухэм узахаплъэкIэ, шъошэ Iужъоу ащыгъхэр зызыщахыжьхэкIэ медикхэм акIышъо лъэужэу къытенэхэрэм угу цIы­кIу ашIы. Чэщ-зымафэм ахэр сыхьати 3 — 4 ныIэп зэрэчъыехэрэр. Ащыщыбэм коронавирусыр къяузыгъэу, плъыр-стырым ыжъэхэу, Iоф зышIэн зэрэщымыIэм къыхэкIыкIэ мытIысхэу бэрэ мэхъу. ГухэкI нахь мышIэми, медицинэм иIофышIабэми ядунай ахъо­жьыгъ. COVID-19-м илъэхъан врачыбэмэ яIофшIэн зэблахъугъ. Хирургхэри, травматологхэри, гинекологхэри уз мэхъа­джэм пэуцужьых. Мэзэ пчъагъэм ягу­псэ­хэм апэчыжьэхэу хьакIэщхэм, сымэ­джэщхэм ащыпсэугъэх. Ащ фэдэ къинэу непэ алъэгъурэр цIыфхэм зэхашIыкIы-
нэу, уасэ фашIынэу щыт.

Рустем иIофшIагъэ непэ къэралыгъом осэшIу къыфишIыгъ. Ау ежь ар изакъоу къылэжьыгъэу ылъытэрэп.

— «Адыгэ Республикэм изаслуженнэ врач» зыфиIорэ щытхъуцIэри, 2021-рэ илъэсымкIэ врач анахь дэгъу сызэрэ­хъугъэри сэ сизакъоу къэсылэжьыгъэп, реанимацием Iоф щызышIэрэ санитаркэхэм къащегъэжьагъэу врачхэм анэсыжьэу яIахьышIу хэлъ мыр къызэрэсфагъэшъошагъэм, — къыхигъэщыгъ ащ. — Сэ сшъхьэ игугъу къэсшIымэ, пшъэ­дэкIыжьэу схьырэм нахь хигъэхъуагъ, нахь лъэшэу Iоф сшIэным сыфигъэ­блыгъ.

Къыхэзгъэщымэ сшIоигъу ВэкъашIэхэм яунагъо исхэм врач сэнэхьатыр къызэ­рэхахыгъэр. Рустем ятэу Аслъан зэлъа­шIэрэ неврологэу щытыгъ, илъэс пчъагъэхэм республикэ сымэджэщым неврологиемкIэ иотделение пэщэ IэнатIэр дызэрихьагъ (бэмышIэу идунай ыхъо­жьыгъ, Тхьэм джэнэт къырет). Ышы­пхъоу Саидэ джы ар лъигъэкIотагъ. Янэ терапевт, ишъхьэгъусэу Рузанэ кардиолог.

— Тиунагъо исхэм зэкIэми тызфэгъэ­загъэр зэфэшъхьафы, ау анестезиологие-реаниматологиер пстэуми япхыгъ. IофышIэм тыкъикIыжьыгъэми, Iэзэным ылъэныкъокIэ хъугъэ-шIэгъэ гъэшIэгъон­хэм ыкIи къинхэм уатемыгущыIэнэу хъурэп, тызэупчIыжьэу бэрэ къыхэкIы, — хигъэунэфыкIыгъ ВэкъашIэм.

Сыд фэдэ къиныгъо IофшIэным щызэпичыщтми, IэпыIэгъу унагъор къызэ­рэфэхъурэр Рустем къыхигъэхъожьыгъ. Джащ фэдэу ащ гухахъо зыхигъуатэхэрэм ащыщ зыхэт IофышIэ купым зэгурыIоныгъэ дыриIэу, аIэ зэкIэдзагъэу зэ­рэзэдэлажьэхэрэр.

Зэрэдунаеу врач сообществэр «ковидым» зэрэпэуцужьырэр шъхьэихы­гъэу къэбар жъугъэм иамал зэфэшъхьафхэм къащыраIотыкIы. Мафэ къэс ащ фэдэхэм Рустем ахэплъэ, Iудзыгъэ шIыкIэм тетэу кIорэ конференциехэм ахэлажьэ, Iэзэн IофымкIэ кIэ горэ къежьэмэ, блимы­гъэкIыным ыуж ит.
Коронавирусыр къызежьэм, бэмэ а узыр зэрэщыIэр ашIошъ хъущтыгъэп. Ау нэбгырабэмэ къызалъыIэсым къагуры­Iуагъ зыфэдэри, щынагъоу къыздихьын ылъэкIыщтыри. Ау джыри икъоу зыфэсакъыжьхэрэп. ТигущыIэгъу цIыфхэм закъыфегъазэ амал зэриIэкIэ яунэхэм арысынхэу, яныбджэгъухэм ахэмыхьанхэу, нэбгырабэ зыщызэрэугъоирэ чIыпIэхэм защадзыенэу. Зыухъумэхэрэ амалхэр къызфагъэфедэнхэу. Анахьэу узым тыщызыухъумэнэу ащ ылъытэрэр вакцинациер ары.

— Непэ зэрэдунаеу зыхэфэгъэ гумэкIыгъом щыIэныгъэм илъэныкъо пстэуми зэрар арехы. Арышъ, шIуагъэ къэзытыщт лъэныкъор къыхихынэу нэбгырэ пэпчъ есIо сшIоигъу, — къыIуагъ Рустем. — Ащ къикIырэр — ахъщэр е шIоигъоныгъэр арэп ыпэ ибгъэшъынэу щытыр, щыIэныгъэр ары. ЦIыфым ищыIэныгъэ зышIокIодыкIэ адрэхэм мэхьанэ яIэжьэп.

Врачыр ежь ищыIэныгъэ емыгупшысэу чэщи мафи сымаджэм IэпыIэгъу фэхъу. ЦIыфым ыпашъхьэкIэ пшъэдэкIыжьышхоу иIэр лIыхъужъныгъэ хэлъэу зэрихьан фаеу мэхъу. Джа зэпстэури къыгурыIозэ тигущыIэгъу мы сэнэхьатыр къыхихыгъ ыкIи зэрэфэшъыпкъэр мы охътэ гузэжъо­гъум къыщигъэнэфагъ. Рустем фэдэ врачхэр зэрэтиIэхэм уимыгъэгушIон ыкIи урымыгушхон плъэкIырэп. Республикэми ынаIэ ащ тыридзи щытхъуцIэу къыфагъэшъошагъэр къызэрилэжьыгъэм тицыхьэ телъ.

Iэшъынэ Сусан.