Наркотикхэр хэбзэнчъэу зэрагъэфедэхэрэм пэуцужьыгъэныр

Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат тхьамэтагъор щы­зэрихьэзэ наркотикхэм апэшIуекIорэ бэнэныгъэмкIэ Адыгэ Республикэм щызэхэщэгъэ комиссием изэхэсыгъо тыгъуасэ щыIагъ.

Хэбзэнчъэу наркотикхэр зэрагъэфедэхэрэм ылъэныкъокIэ бзэджэшIагъэхэм ащыухъумэгъэнхэм, наркоманхэм азыфагу щызэрахьэрэ Iофтхьабзэхэм шIуагъэу къатырэм зыкъе­гъэIэтыгъэным, ныбжьыкIэхэр ащ щыухъумэгъэнхэм япхыгъэ Iофыгъохэм атегущыIагъэх. Мы Iоф­тхьабзэм хэлэжьагъэх Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо Совет — Ха­сэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр, федеральнэ инспектор шъхьаIэу Сергей Дрокиныр, ФСБ-м и ГъэIорышIапIэу Адыгэ Республикэм щыIэм, АР-м и МВД, АР-м и Прокуратурэ япащэхэр, уплъэкIун ыкIи лъыплъэн Iофхэм афэгъэзэгъэ къулыкъухэм ялIыкIохэр, муниципальнэ образованиехэм япащэхэр.

Наркотикхэр зыгъэфе­дэхэрэм апэшIуекIорэ бэ­нэныгъэмкIэ Iофхэм язытет фэгъэхьыгъэу къэгущы­Iагъ Адыгэ Республикэм и МВД наркотикхэм якъе­гъэкIокIын лъыплъэгъэнымкIэ иотдел ипащэу Нэхушъэ Рустам. Мы илъэсыр къызихьагъэм къыщегъэжьагъэу а лъэныкъомкIэ бзэ­джэшIэгъэ 240-рэ къыхагъэ­щыгъ, уголовнэ Iофи 175-рэ хьыкумым IэкIагъэ-хьагъ. Къаубытхи агъэтIысыгъэх наркотикхэр бэу аIэкIэзыгъэхьэрэ нэбгырэ 39-рэ. Информационнэ технологиехэр къызфа­гъэфедэхэзэ наркотикхэр зэраIэкIагъахьэхэрэм иIофыгъо анахь зыгъэгумэкIхэрэм зыкIэ ащыщ. Мы илъэсым ащ фэдэ бзэджэшIагъэу 124-рэ щагъэунэфыгъ. Джащ фэдэу студентищ зыхэлэжьэгъэ бзэджэшIагъэ къыхагъэщыгъ. Ащ къыхэкIэу гъэсэныгъэм иуч­реждениехэм гурыгъэ­Iон IофшIэныр нахь ащагъэлъэшыгъ. Илъэсыр къы­зихьагъэм къыщегъэжьагъэу лекцие 1800-рэ фэдизмэ къафяджагъэх, Iэтахъохэм янэ-ятэхэри гущыIэгъу ашIыгъэх.

Адыгэ Республикэм гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэм­рэкIэ иминистрэу КIэрэщэ Анзаур къызэриIуагъэмкIэ, къаубытыгъэ студентхэу бзэджэшIагъэ зезыхьагъэ­хэм зэIукIэгъу гъэнэфа­гъэхэр ыкIи зэдэгущыIэ­гъухэр адашIыгъэх. Iоф­тхьэ­бзэ гъэнэфагъэхэр а лъэныкъомкIэ ащызэшIуа­хых. Iофтхьабзэу «Урысыем икIэлэцIыкIухэр» зыфиIорэм тегъэпсыхьагъэу республикэм Iофтхьэбзабэ щызэрахьэ, кIэлэцIыкIухэм­рэ ныбжьыкIэхэмрэ наркотикхэм зэрарэу къахьырэр икъоу къагурыIоным ахэр фытегъэпсыхьагъэх. А пстэуми анэмыкIэу кIэлэцIыкIухэу ащ хэщагъэ хъунхэм ищынагъо къызшъхьарыхьагъэхэр къыхэгъэщыгъэнхэмкIи хэушъхьа­фыкIыгъэ IофшIэн агъэцакIэ. КIэлэеджакIохэмрэ студентхэмрэ социальнэ­-психологическэ тестированиер адашIы. Гъэсэныгъэ зыщарагъэгъотырэ орга­низации 137-рэ а Iофым хэлажьэ. Социальнэ-психо­логическэ тестированием къыхегъэубытэгъэн фаехэм япчъагъэ нэбгырэ мин 23-рэ фэдиз хъугъэ, нэбгырэ минитIу фэдизмэ ащ хэлэжьэнхэу зэрэфэмыехэр къаIуагъ.

Мы Iофтхьабзэм мэхьа­нэу иIэр агурагъэIоным пае еджапIэхэм сыхьат гъэнэфагъэхэр ащырекIо­кIыгъэх. «ЦыхьэшIэгъу те­лефонми» Iоф ешIэ. Джащ фэдэу «Равный поможет равному» зыфи­Iорэм къыхиубытэрэ Iоф­тхьэбзэ хэушъхьафыкIы­гъэхэри зэрахьэх.

«Мы лъэныкъомкIэ Iоф­шIэныр джыри нахь гъэ­лъэшыгъэн фае, анахьэу студентхэм япхыгъэу. Волонтерхэр, Адыгэ Рес­публикэм и Къэралыгъо Совет — Хасэм и НыбжьыкIэ парламент илIыкIохэр, динлэжьхэр, СМИ-хэм ащылажьэхэрэр нахь игъэкIотыгъэу а Iофтхьа­бзэхэм къахэжъугъэла­жьэх. Ведомствэхэм язэ­п­хыныгъи нахь гъэпытэ­гъэн фае. КIэлэеджакIо­хэм­рэ студентхэмрэ хэ­бзэ­укъоныгъэу ашIырэ пэпчъ пси­хологхэр, медикхэр, хэ­бзэухъумакIохэр хэлажьэхэзэ зэхэ­шъуф», — къыIуагъ КъумпIыл ­Мурат.

Зэхэсыгъом илъэхъан наркоманхэм япсауныгъэ зыпкъ игъэуцогъэным, медицинэ реабилитацием япхыгъэ Iофыгъохэм атегущыIагъэх. Адыгэ Рес­пуб­ликэм псауныгъэм икъэу­хъумэнкIэ иминистрэу Мэ­рэтыкъо Рустем къызэриIуагъэмкIэ, мы илъэсым пыкIыгъэ мэзи 9-м ди­агнозэу «наркоманиер» зыфагъэуцугъэр нэбгырэ 441-рэ мэхъу, ар икIыгъэ илъэсым иджырэ фэдэ лъэхъан елъытыгъэмэ, проценти 3,9-кIэ нахь макI. Дунаир зэлъызыштэгъэ узым зызщиушъомбгъурэ лъэхъаным наркотикхэр зыгъэфедэхэрэм стационархэм щяIазэнхэм иамал къагъэнэжьын алъэкIыгъ.

Адыгэ Республикэм Iоф­шIэнымрэ социальнэ хэ­хъоныгъэмрэкIэ иминист­рэу Мырзэ Джанбэч наркотикхэр зыгъэфедэхэрэм ясоциальнэ реабилита­циекIэ Iофтхьабзэу зэра­хьэхэрэм афэгъэхьыгъэу къыIотагъ. 2021-рэ илъэсым республикэмкIэ а гу­хэлъхэм сомэ мин 900 фэдиз апэIуагъэхьащт.

Красногвардейскэ ыкIи Тэхъутэмыкъое районхэм наркотикхэр хэбзэнчъэу зэращагъэфедэхэрэм пэуцужьыгъэнымкIэ Iофэу ашIэрэм фэгъэхьыгъэу къаIуагъэхэми зэхэсыгъом щядэIугъэх.

ЛIышъхьэм къыхигъэ­щыгъ а Iофым фэгъэзэгъэ пстэуми акIуа­чIэ зэхэлъэу къекIолIэнхэм мэхьанэшхо зэриIэр, псауныгъэм икъэухъу­мэнкIэ, гъэсэ­ныгъэмкIэ, СМИ-хэм Iоф ащы­зышIэ­хэрэм пшъэрылъ къафи­шIыгъ яшъыпкъэу мы Iофым къекIо­лIэнхэу.

 

Зэхэсыгъом икIэухым 2021-рэ илъэсым пыкIыгъэ уахътэмкIэ зэфэхьысыжьхэр ашIыгъэх ыкIи 2022-рэ илъэсым комиссием Iофэу ышIэщтым иплан аухэсыгъ.