ЦIыфхэр нахь кIагъэгушIух

Запасым щыIэхэр мобильнэ резервым хэгъэхьэгъэнхэмкIэ проектэу «БАРС» зыфиIорэм игъэцэкIэн Урысыем зэрэщыкIорэм, республикэм щыпсэухэрэмкIэ мы проектым шIуагъэу ыкIи амалэу къытыхэрэм, зэхъокIыныгъэу фашIыгъэхэм къатегущыIагъ АР-м идзэ комиссарэу Александр Авериныр.

Шъугу къэдгъэкIыжьын, запасым щыIэ цIыфхэр УФ-м и УIэшыгъэ КIуачIэхэм ямобильнэ резерв хэгъэхьэгъэнхэм фэгъэхьыгъэ унашъом 2015-рэ илъэсым УФ-м и Президентэу В. Путиныр кIэтхагъ. Ащ епхыгъэ IофшIэныр шъолъыр дзэ комиссариатхэм апшъэ ралъхьагъ. Адыгэ Республикэр пштэмэ, 2015-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу офицер-резервистэу 7 иI, ахэм IэнэтIэ гъэ­нэфагъэхэм аIутхэу шъолъырым идзэ частьхэм Iоф ащашIэ. IэнэтIэ зэфэшъхьафхэр агъэцэкIэнхэмкIэ проектым хэлажьэ зышIоигъохэм ялъэIу тхылъхэр къатынхэ алъэкIыщт.

Дзэ комиссарым къызэриIуа­гъэмкIэ, проектэу «БАРС-м» игъэцэкIэн къэралыгъом зыкъэу­хъумэжьынымкIэ амалэу IэкIэлъым хэгъэхъогъэнымкIэ иIоф­шIэн план хэт, ащ ишIуагъэкIэ запасым щыIэ цIыфхэр псынкIэу агъэхьазырынхэ алъэкIы.

— Мы илъэсым бэдзэогъум и 6-м проектым игъэцэкIэн епхыгъэ IофшIэнэу рагъэжьагъэр тиреспублики щылъытэгъэкIуатэ. Адыгеим щыпсэурэ нэбгырэ 350-м ехъу шIоигъоныгъэ яIэу мы проектым ча­нэу хэлажьэх. Резервым зэ­рэ­хэхьагъэхэм фэшI ахэм зэкIэми зэзэгъыныгъэ адэтшIыгъ. Гуфитхэм (добровольцэхэм) IэнэтIэ гъэнэфагъэхэр яIэхэу дзэ частьхэм арапхых. ТехникакIэм игъэфедэнкIэ ыкIи дзэм ылъэныкъокIэ шIэныгъэу аIэкIэлъхэм ахэгъэхъо­гъэнымкIэ тхьамафэм зы­тIо-зыщэ егъэджэнхэр афызэхащэх. Джащ фэдэу илъэс къэс шIэныгъэу зэрагъэгъотыгъэр агъэпытэным фэшI игъэкIотыгъэ дзэ егъэджэнхэм ахэлэжьэщтых. Резервым хэтхэу егъэджэнхэм ахэлажьэхэрэм яIофшIэнкIэ зыпари пэрыохъу къафэхъущтэп, гурыт лэжьапкIэу къахьырэм тефэрэ компенсациер ахэр зыщылэжьэрэ предприятием къаритыжьыщт, — къыIуагъ А. Авериным.

Дзэ комиссарым къызэриIуа­гъэмкIэ, сыд фэдэрэ проектыкIэ бгъэпсыгъэми, Iофыгъо зэфэшъхьафхэр къэмыуцунхэ ылъэ­кIыщтэп. АР-м и ЛIышъхьэ, Мыекъопэ гарнизоным ипащэхэм яхьатыркIэ проектым изэшIохынкIэ гумэкIыгъоу къэуцухэрэр игъом дагъэзыжьынхэ алъэкIы.

Генеральнэ штабым ипащэ игуадзэ бэмышIэу кIэщакIо зыфэхъугъэ зэхэсыгъом проектым игъэцэкIэнкIэ зэфэхьысыжьхэр щашIыгъэх, ахэм къа­кIэлъыкIоу зэхъокIыныгъэ заули ащ фэхъугъ. Ахэм ащыщых финансхэм япхыгъэ Iофыгъохэр, резервым щыIэхэм къатефэрэ компенсациер ятыгъэным пылъ шапхъэхэр, нэмыкIхэри. Резервым хэтхэу егъэджэнхэм ахэлажьэхэрэм гурыт лэжьапкIэу къахьырэм тефэрэ компенсациер ахэр зыщылэжьэрэ предприятием къызэраритыжьырэми зэхъокIыныгъэ фашIыгъ, а пчъагъэр фэдитIукIэ нахьыбэ хъугъэ. ЛэжьапкIэм ипроцент 12-р арымэ къыратыщтыгъэр, джы тыгъэгъазэм къыщыублагъэу резервым хэтхэм лэжьапкIэм ипроцент 24-рэ къаратыщт. Ар яIэубытыпIэу цIыфхэр нахьыбэу резервым хэхьанхэм кIагъэгушIух.

Джыри зы Iофыгъо шъхьаI. УФ-м ихэбзэгъэуцугъэ ия 37-рэ статьяу контрактым фэгъэхьыгъэр щагъэзыягъ. А унашъом къызэрэщиIощтыгъэмкIэ, контракт шIыкIэм тетэу къулыкъур зыхьыхэрэм Урысыем къыхимыубытэрэ чIыпIэ зэфэшъхьаф­хэм ащыкIорэ зэо зэпэуцужьхэм ахагъэлэжьэнхэ алъэкIынэу арыгъэ. Ащ къыхэкIэу бэхэр зэзэгъыныгъэм кIатхэщтыгъэхэп.

Ащ нэмыкIэу запасым щыIэ­хэр УФ-м и УIэшыгъэ КIуачIэ­хэм ямобильнэ резерв хэгъэ­хьэгъэнхэм фэгъэхьыгъэ унашъом мэхьанэу иIэр цIыфхэм агурыгъэIогъэным ылъэныкъокIэ муниципальнэ образованиехэм, дзэ комиссариатхэм, респуб­ликэм ипащэхэм Iофтхьэбзэ зэфэшъхьафхэр зэхащэх.

Къыблэ дзэ шъолъырым и Командующэ иунашъокIэ тыгъэ­гъазэм ыкIэм нэс джыри гъогогъуи 5-рэ резервым хэтхэм егъэджэнхэр афызэхащэщтых. ЗэрагъэунэфыгъэмкIэ, Мыекъо­пэ къэлэ военкоматым гуфитхэм ялъэIу тхылъ 500 фэдиз мыгъэ къыугъоинэу ары.

— Мы мафэм ехъулIэу егъэджэнхэм нэбгырэ 20 фэдиз ахэлажьэ. Ахэм щыIэкIэ- псэукIэу яIэр нахьышIу зэрэтшIыщтым тыпылъ. Джащ фэдэу егъэджэнхэр нахь гъэ­шIэгъон ыкIи Iэрыфэгъу зэрафэтшIыщтхэм ыуж тит. КъэIогъэн фае, унашъоу щы­IэмкIэ, мы илъэсыр екIыфэ мэфэ 30-рэ кIорэ зэрэугъоихэр щыдгъэзыягъэх, ащ ычIы­пIэ мэфищым къыкIоцI егъэджэнхэр рагъэкIокIыщтых. Арэущтэу зыкIэтшIыгъэми лъапсэ имыIэу щытэп. ГущыIэм пае, резервым хэтхэм янахьыбэм мэкъумэщ хъыз­мэтым епхыгъэу Iоф ашIэ. Ащ къыхэкIэу мазэм кIахьэу ежьхэм яIофшIэн къабгынэн алъэкIырэп. Мы лъэныкъомкIэ аIэ зэкIэдзагъэу проектым нахь чанэу къыхэлажьэ Мые­къопэ районыр. Джэджэ ыкIи Кощхьэблэ районхэр ауж итых, — къыIуагъ дзэ комиссарым.

Джащ фэдэу А. Авериным къызэриIуагъэмкIэ, финансым ылъэныкъокIэ компенсациеу аратыщтыр къэралыгъом къафитIупщыгъ. Гурыт лэжьапкIэу къахьырэм тефэрэ компенсациер ахэр зыщылэжьэхэрэ предприятием къаретыжьы. АщкIэ гумэкIыгъо щыIэп. Гущы­I­эм пае, тыгъэгъазэм ыкIи щылэ мазэм гурытымкIэ рядовоим сомэ мини 4 — 5, сержантым сомэ мини 7-м нэс, офицерхэм фэдитIукIэ нахьыбэу аратыщт.

Проектым хэлэ­жьэн зылъэкIыщтхэр шъугу къэтэгъэкIыжьы

«БАРС-м» хэлэжьэнхэ алъэ­кIыщт цIыфхэу зипсауныгъэкIэ къулыкъум къекIухэу дзэ учетым хэтхэр, гъэсэныгъэ, сабыищым мынахьыбэу зиIэхэр.

— Кандидатхэм аныбжь фэгъэхьыгъэу хабзэу щыIэхэр: дзэкIолIхэм, сержантхэм, старшинахэм, прапорщикхэм ыкIи мичманхэм аныбжь илъэс 45-м ехъу хъущтэп. Младшэ офицер составымкIэ — илъэс 47-м нэс, старшэ офицерхэм илъэс 52-м нэс аныбжьынхэ фае, апэрэ ранг зиIэ полковникхэм ыкIи капитанхэм аныбжь илъэс 57-м ехъу хъущтэп.

— Псауныгъэм ылъэныкъокIэ хабзэу щыIэхэр: япсауныгъэкIэ къулыкъум къекIухэрэм категориеу А, япсауныгъэкIэ макIэу зэщыкъуагъэу къулыкъум къекIу­хэрэм категориеу Б яIэнхэ фае. Ащ нэмыкIэу кандидатхэм я 9-рэ классым нахь мымакIэу гъэсэныгъэ яIэн фае. Джащ фэдэу хьапс зытелъыгъэхэр аштэщтхэп. Илъэсищ пIалъэ иIэу зэзэгъыныгъэм зэдыкIэтхэщтых.

Резервым хэтэу къулыкъур зыхьы зышIоигъохэм АР-м и Дзэ комиссариат зыфагъэзэн ыкIи къулыкъум хэхьанхэмкIэ ялъэIу тхылъ рахьылIэн алъэ­кIыщт.

АР-м идзэ комиссар къызэри­IуагъэмкIэ, проектэу «БАРС-м» хэлажьэхэрэм дзэ къулыкъушIэ­хэм фэгъэкIотэныгъэу яIэхэм афэдэхэр зэкIэ къафыдалъытагъэх — илъэс къэс медицинэ уплъэкIунхэр арагъэшIыщтых, ахъщэ ыкIи щыгъынхэр аратыщтых, УФ-м гъэсэныгъэмкIэ иучреждениехэм ащырагъэджэщтых. Ухьазырыныгъэ теплъэ дэгъу зэряIэщтым имызакъоу, дзэ техникакIэу къежьагъэм хэшIыкI дэгъу фыряIэнми фагъэ­сэщтых. Джащ фэдэу Урысыем имедицинэ учреждениехэм зафагъэзэн, ащ нэмыкIэу контракт шIыкIэм тетэу дзэ къулыкъум хэхьанхэ ыкIи дзэ къулыкъушIэхэм ягъэхьазырынкIэ Урысыем иапшъэрэ еджапIэхэм ачIэхьанхэ алъэкIыщт.

Къулыкъур ахьыфэ, дзэ час­тэу зыхэтым зэзэгъыныгъэ зэрэда­шIыгъэм тетэу, званиеу ыкIи IэнатIэу иIэм ялъытыгъэу къатефэрэ ахъщэ тынхэр къаратыщтых.

— Мы проектыр гъэшIэгъо­нэу щыт. ХэушъхьафыкIыгъэ Iофтхьабзэ горэм зыфэбгъэ­хьазырынэу арэп пшъэры­лъэу щыIэр. Республикэм ис цIыф­хэу зипсауныгъэкIэ къулы­къум къекIухэу дзэ учетым хэтхэм ягухэлъхэр щыIэны­гъэм щыпхыращынхэм, шIэныгъэу аIэкIэлъхэр къагъэлъэ­гъонхэм, обществэм уасэ къызфыригъэшIыным ыкIи къэралыгъом шIуагъэ къыфахьыным проектэу «БАРС» зыфиIорэр фэIорышIэ, — къы­Iуагъ кIэухым А. Авериным.

КIАРЭ Фатим.