ТичIыпIэ хьалэмэтхэр

Джынэ Iап

ТичIыопс ичIыпIэ хьалэмэтхэм нэIуасэ шъуафэт­шIыныр лъытэгъэкIуатэ. Непэ зигугъу къэтшIыщтыр «Джынэ IапэкIэ» (Чертов палец) зэджагъэхэр ары. Аущтэу зыкIаIуагъэри гурыIогъуаеп.

ЗекIо кIуапIэу щыт чIыопс саугъэт пшIы пчъагъэ Мыекъопэ районым къыщалъытэ. Анахь цIэрыIохэм ащыщ къушъхьэ цакIэу Джынэ Iапэр. Респуб­ликэм къихьэрэ ятIонэрэ зекIо пэпчъ пIоми хъунэу ар икIуапI. ХьакIэхэм апае тишъолъыр изекIозещэхэм (экскурсоводхэм) зэхагъэуцорэ гъогууанэми Джы­нэ Iапэр ренэу къыдыхалъытэ. Зэрагъэлъэгъун фаехэм яапэрэ сатырэ хэт. ПсэупIэу Дахъор къэзыухьэрэ къушъхьэтхэу Унэ- КъэжъкIэ заджэхэрэм ар тет. ХъымыщкIэй укIо зыхъукIэ, сэмэ­губгъумкIэ икъушъхьэ цэкIитIу нафэу къэлъагъох. Метрэ минкIэ хым шъхьащыт. Ежь чIыопс саугъэтым метрэ 70-рэ фэдиз илъэгагъ. Итеплъэ гъэшIэгъонрэ чIыопсэу зыхэтым идэхагъэрэ илъэсым исыд фэдэрэ лъэхъани зекIуабэ зыфащэ.

— Гъатхэм сыкъыдэкIоегъагъ, лъэшэуи сыгу рихьыгъ. Охътэ лые сиIэ зэхъум ибжыхьэ теплъи зэзгъэлъэгъу сшIоигъоу ятIонэрэу сыкъэкIуагъ ыкIи сыкIэгъожьыгъэп. Илъэсым иуахътэ емылъы­тыгъэу ренэу щыдах, — ылъэгъугъэр ыгу нэсыгъэу къеIо Пшызэ шъолъырым къикIыгъэ зекIоу Татьяна Козловам.

Лъэсэуи, автомобилькIи, шыо­нэ зэтелъкIи Джынэ Iапэм непэ удэкIоен плъэкIыщт. Лъэс гъогууанэр километритIу фэдиз мэхъу. ПсэупIэу Дахъом ар къыщежьэ ыкIи гъочIэгъ гъэшIэгъоныбэмэ уаблещы. ИхьылъагъэкIэ лъагъор гурытмэ ахалъы­тэ, зы мэфэ зекIо дэкIыгъор сабыйхэмкIи укIочIыгъошIу.

Джиппингыр е шыу зекIоныр къыхэзыххэрэми гъэшIэгъоныбэр къяжэ. Лъэсэу укIочIыгъое псыжъ уцупIэхэм апхырыкIыщтых, плъэпIэ дахэу Мышъэкъо къушъхьэ тIуакIэм иIэхэм якIолIэщтых, мэзым хэушъэфэгъэ мыжъо лъэмыджхэу уахътэмрэ псыхъомрэ ашIыгъэхэр зэрагъэ­лъэгъущтых. Сыдэу щытми, ыужкIэ джыри бэрэ ыгу къэкIы­жьыщт зэхашIэхэмкIэ IэнэкIэу зы нэбгырэ ыгъэзэжьыщтэп. Къушъхьэхэм апэблагъэ зызышIы зышIоигъо пстэуми Адыгеим ичIыопс къяжэ.

Анцокъо Ирин.