Къэралыгъо ыкIи политическэ IофышIэшхоу ЛIыхэсэ Мухьдинэ Шъалихьэ ыкъом ыныбжь илъэс 80 мэхъу

Лъэпкъыр зэрыгушхорэ икIэлэ пIугъ

Адыгэ хэкур ылъэ пытэу теуцоным, хэхъоныгъэхэр, лъэбэкъушIухэр ышIыхэзэ ыпэкIэ лъыкIотэнышъ, непэ къэралыгъо гъэпсыкIэу иIэ хъугъэм къыфэкIоным лъэпсэшIу фэзышIыгъэхэм ащыщ  ЛIыхэсэ Мухьдинэ Шъалихьэ ыкъор.

Мухьдинэ щыIэныгъэ гъогоу къыкIугъэр ежь къызыхэхъухьэгъэ лъэхъаным, илэгъу кIалэхэм ащыщхэу еджэным имэхьанэ къызыгурыIуагъэу, щыIэныгъэм чIыпIэ гъэнэфагъэ щызыубыты, ыкIуачIэ, ишIэныгъэ илъэпкъ фэзыгъэлажьэ зышIоигъохэм афэд. Ахэм яшIэныгъэкIэ, яIофшIакIэкIэ къаушыхьатыгъ цыхьэ афэпшIынэу, къэралыгъо IофышIэ дэгъухэр ахэкIынхэу зэрэщытхэр. Комсомолым, партием апIугъэ кIэлэ ныбжьыкIэхэу зыцIэ раIоу аублагъэхэм ясатырэ хэтыгъ ЛIыхэсэ Мухьдинэ.

Мухьдинэ 1941-рэ илъэсым бэдзэогъум и 20-м къуаджэу Хьалъэкъуае къыщыхъугъ, ащ щеджагъ. ЕджапIэр къызеухым Краснодар дэт мэкъумэщ институтым чIэхьагъ. КIэлэ ныбжьыкIэм трактористэуи совхозэу «Путь Ильичам» Iоф щишIагъ (1959 – 1965-рэ илъэсхэм). Сыд фэдэрэ IофшIэни чанэу, гуетыныгъэу фыриIэу зэригъэцакIэрэр къэлъэгъуагъ, Теуцожь районым мэкъу-мэщымкIэ и ГъэIорышIапIэ IэнэтIэ зэфэшъхьафхэр щигъэцакIэхэу ыублагъ. Ахэм адакIоу, Мухьдинэ спортыми пылъынэу игъо ифэщтыгъ, гъэхъагъэхэри ышIыгъэх. Ар самбэмкIэ Краснодар краим гъогогъуиплIэ ичемпион хъугъэ, ДСО-у «Буревестникым» гъогогъуищэ ичемпионыгъ, нэмыкIыбэхэми хагъэунэфыкIырэ чIыпIэхэр къащихьыгъэх. Институтыр къызеухым Мухьдинэ инженер шъхьаIэу агъэнэфагъ, нэужым партием и Тэхъутэмыкъое район комитет иапэрэ секретарэу хадзыгъ. 1974 – 1979-рэ илъэсхэм  а IэнатIэр ыгъэцэкIагъ. Ащ фэдэ IэнатIэм а лъэхъаным уIуагъэхьаным фэшI бэрэ къыплъыплъэщтыгъэх, лъэныкъуабэхэмкIэ уасэ къыпфашIыщтыгъ. Ау Мухьдинэ IофшIэнымкIэ IэпэIэсэныгъэу хэлъыр 1959-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу нафэ къэхъугъагъ, общественнэ ыкIи политическэ щыIакIэм ар чанэу хэлажьэу ащыгъум ыублэгъагъ.

Мухьдинэ РСФСР-м и Апшъэрэ Совет ия IХ – Х-рэ зэIугъэкIэгъухэми ядепутатэу хадзыгъагъ. РСФСР-м инароднэ депутатыгъ, УФ-м и Апшъэрэ Совет хэтыгъ. Илъэси 10-м ехъурэ Адыгэ автоном хэкум игъэцэкIэкIо Комитет ипэщагъ. А илъэсхэм хэкум хэхъоныгъэу ышIыгъэхэм Мухьдинэ иIахьышхо ахэлъыгъ. Къыхэгъэщыгъэн фае 1980-рэ илъэсым Мухьдинэ Адыгэ хэкуисполкомым ия 13-рэ тхьаматэу зыхадзым, 1992-рэ илъэсым нэс, ар зэхагъэкIыжьыфэ а IэнатIэм зэрэIутыгъэр.

СССР-р зызэхагъэзыжьым ыуж ар УФ-м лъэпкъ IофхэмкIэ, социальнэ ыкIи экономическэ хэхъоныгъэхэр республикэхэм ашIынхэмкIэ и Совет и Комииссие хэтыгъ, Адыгэ Республикэм чIыгум ибаиныгъэхэмкIэ ыкIи ащ игъэфедэнкIэ и Къэралыгъо Комитет ипащэ иапэрэ гуадзэу Iоф ышIагъ. Мухьдинэ Адыгэ Республикэм и Президент иупчIэжьэгъоуи илъэс зэкIэлъыкIохэм щытыгъ.

Тыдэ зыщэIи, сыд фэдэ IэнатIэ зыIоти, ЛIыхэсэ Мухьдинэ пшъэдэкIыжьэу ыхьырэр къыгурыIозэ хьалэлэу Iоф ышIагъ, илъэпкъ, ихэку, иреспубликэ зышъхьамысыжьэу афэлэжьагъ. Ащ фэдэ IофшIэным къэралыгъом ифэшъошэ уасэ къыфишIыгъ, ащ ЛэжьэкIо Быракъ Плъыжьым иорден, Щытхъум иорден тIогъогогъо къыфагъэшъошагъэх, Адыгэ Республикэм итын лъапIэу «Адыгеим и Щытхъузехь» зыфиIорэр къыратыгъ.

Лъытэныгъэ зыфэтшIырэ Мухьдин Шъалихьэ ыкъом тыфэлъаIо псауныгъэм щымыкIэу, игупсэхэм, шIу ылъэгъоу иIэхэм яхъяр адигощэу илъэсыбэрэ псэунэу.