ГъэпсэфыпIэу «Лэгъонакъэ» игъэпсын епхыгъэ Iофыгъохэр

ГъэпсэфыпIэу «Лэгъонакъэ» игъэпсын епхыгъэ проект иныр пхырыщыгъэным пае ащ игъунапкъэхэр, чIыпIэу ыубытыщтыр агъэнэфагъэх. Дунэе кIэнэу ЮНЕСКО-м ипсэуалъэхэр ащ къыхиубытэщтхэп. Урысыем и Президентэу Владимир Путиным Федеральнэ ЗэIукIэм фигъэхьыгъэ Джэпсалъэм чIыопс баиныгъэхэр амыукъохэу, ахэм зэрар афэмыхъухэу хэгъэгум ишъолъырхэм туризмэм зыщягъэушъомбгъугъэным мэхьанэшхо зэриIэр къыщи­Iогъагъ. Илъэс псаум зэпымыоу Iоф зышIэщт ащ фэдэ экокурортэу «Лэгъонакъэ» ишIынкIэ анахь Iофыгъо шъхьаIэу къэуцурэр тыкъэзыуцухьэрэ дунаим зэрар емыхыгъэныр, чIыопс баиныгъэ­хэр къэухъумэгъэнхэр ары.


Шъугу къэдгъэкIыжьын: Петербург щыкIогъэ дунэе экономикэ форумышхом Адыгэ Республикэм иминистрэхэм я Кабинетрэ НАО-у «Гъэхъунэ Плъыжьыр» зыфиIо­­рэмрэ зэзэгъыныгъэ щызэдашIыгъагъ, инвестиционнэ проекты­шхоу «Всесоюзный горный экокурорт «Лагонаки» зыфиIорэр Адыгэ Республикэм щыгъэпсы­гъэным ар фэгъэхьыгъагъ.

ЗэрэгугъэхэрэмкIэ, гъэпсэфыпIэм гектар 1500-рэ фэдиз ыубытыщт ыкIи псыхъоу «Сухой Курджипс» зыфиIорэм иIэгъо-благъокIэ щыIэщт, къушъхьэу Аба­дзэш-Мурзыкъао икъушъхьэтхыхэу къокIыпIэ лъэныкъомкIэ гъэзагъэ­хэр ыубытыщтых. Гъэп­сэфыпIэу ашIыщтыр зыдэщытыщт чIыпIэр зэгорэм къушъхэлъэ хъу­пIэу щытыгъ. ЧIыопс псэуалъэ­хэм ыкIи анахь къагъэгъунэрэ чIыпIэ зэфэшъхьафхэм гъэпсэфыпIэр анэсыщтэп.

1992-рэ илъэсым нэс былымхэр мыщ щагъэхъущтыгъэх. Ащ нэужым Адыгеим и Правительствэ ар Кавказ заповедникым ритыжьыгъагъ биосфернэ полигон щагъэпсыным ыкIи рекреационнэ гухэлъхэм апае агъэфедэнэу. Джы а Iофыр ухыгъэ хъугъэ.

Урысые Федерацием и Правительствэ и Тхьаматэу Михаил Мишустиныр ащ ыпэкIэ кIэтхэжьыгъагъ Лэгъонэкъэ биосфернэ полигон гъэпсыгъэным фэгъэхьыгъэ унашъом. Джырэ уахътэм диштэрэ, щынэгъончъэу щытыщт турист инфраструктурэ мыщ щызэхэщэгъэнымкIэ ащ амал къеты.

Адыгеим ипащэхэр къызыпкъы­рыкIыхэрэр республикэм иэкологическэ щынэгъончъагъэ тегъэ­псыхьагъэу Адыгеим ичIыопс кIэн къэухъумэгъэн зэрэфаер ары.

Проектыр агъэцэкIэн зыхъукIэ биосфернэ полигоным икъэухъу­мэн анаIэ тырагъэтыщт, рекреационнэ гухэлъхэм атегъэпсыхьагъэу чIыгу Iахьхэу агъэфедэщтхэри агъэнэфэщтых.

Лэгъонэкъэ полигоным пышIэгъэ кIэпсэ гъогухэр ары ныIэп агъэфедэщтхэр. Къушъхьэлъэ чIыпIэхэу лыжэхэмкIэ зыщызекIощтхэм рельефым зэхъокIыныгъэ фэшIыгъэн фаеу къашIыщтэп.

НепэкIэ щыIэ гъогухэр, бэшIагъэу агъэфедэщтыгъэхэ чIыпIэхэр арых линейнэ псэуалъэхэмрэ технологическэ гъогухэмрэ аубытыщтхэр. ЗэкIэ инфраструктурэ «хьылъэкIэ» заджэхэрэр (хьакIэщ­хэр, машинэ уцупIэхэр, инженер псэуалъэхэр) заповедникым къыхимыубытэрэ чIыпIэхэм ащагъэ­псыщтых.

Фыщт-Ошъутенэ чIыпIэм дэжь гъэпсэфыпIэр щагъэпсынэу зэрэрамыхъухьэрэр хэгъэунэфыкIы­гъэн фае. Аужыпкъэм ащ пэблагъэуи ар щытыщтэп. А екIолIакIэм амал къытыщт Лэгъонэкъэ къушъхьэтхым ипсэуалъэхэмрэ ичIыопс комплекс гъэшIэгъонхэмрэ анэмысынхэмкIэ.

ЮНЕСКО-м дыряIэ зэдэлэжьэныгъэм фэгъэхьыгъэу къэпIон хъумэ, гъэпсэфыпIэм епхыгъэхэ гухэлъхэм организациер ащагъэгъозагъ. Дунэе чIыопс кIэным къыхиубытэрэ «КъохьэпIэ Кавказым» зэрар ыхьыщтэп. Ащ къи­кIырэр чIыопсыр зытетым тетэу, зэщымыкъуагъэу къыткIэхъухьэ­хэрэм зэралъыдгъэIэсыжьышъущтыр ары.

ЮНЕСКО-м ишэпхъэ документхэм къызэраIорэмкIэ, Дунэе кIэ­ным и Комитет игъоу зилъэгъурэ нэужым IофшIэным фежьэн ылъэ­кIыщт Конвенцием хэлэжьэрэ къэралыгъор.

ГъэпсэфыпIэм епхыгъэ Iоф­тхьабзэхэм яихъухьан лъэныкъуа­бэ къызэлъеубыты. 2019-рэ илъэсым Урысые Федерацием ЮНЕСКО-м макъэ ригъэIугъагъ гъэпсэфыпIэр агъэпсын мурад зэряIэмкIэ. 2020-рэ илъэсым Дунэе кIэным и Гупчэ гъэпсэфыпIэм имастер-план щагъэгъозэ­гъагъ. 2020-рэ илъэсым ыкIэхэм адэжь Дунэе кIэным и Комитет игъоу ылъэгъухэрэр пхырыщы­гъэнхэм пае документхэр, гъунапкъэхэр къэзгъэнэфэрэ тхылъы­пIэхэр ыкIи нэмыкIхэр Гупчэм IэкIагъэхьэгъагъэх. Мы лъэхъаным гъэпсэфыпIэм иплан Iоф дашIэжьы, экологием ылъэныкъокIэ стратегическэ уасэу ащ иIэр агъэхьазыры, нэужым ахэр зэкIэ ЮНЕСКО-м IэкIагъэхьажьыщтых.

ГъэпсэфыпIэм ишIын фежьэнхэм ыпэкIэ мы къыкIэлъыкIохэ- рэр гъэцэкIагъэ хъунхэ фае:

1) ЮНЕСКО-м и Дунэе кIэн и Комитет къызэрэдыригъаштэрэр къызщиIорэ тхылъыр;

2) Урысыем иобщественность икъоу Iофым щыгъэгъозэгъэныр;

3) Урысые Федерацием ихэбзэгъэуцугъэ къыдилъытэхэрэр зэкIэ гъэцэкIэгъэнхэр, ащ хэхьэх:

— хъызмэт IофшIэнэу рахъу­хьагъэм цIыфхэр щыгъэгъозэ­гъэнхэр;

— федеральнэ лъэгапIэм диштэу къэралыгъо экологическэ экспертизэ шIыгъэныр;

— федеральнэ лъэгапIэм диштэу къэралыгъо (къэлэгъэпсын IофымкIэ) экспертизэ шъхьаIэр шIыгъэныр;

— псэолъэшIын Iофхэм икъоу алъыплъэгъэнхэр;

— Урысыем чIыопсым икъэу­хъумэнкIэ ихэбзэгъэуцугъэ къыдилъытэхэр мыукъогъэнхэр.

Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ пшъэрылъ къызэрафишIыгъэм тетэу проектым ипхырыщын ыуж зихьэхэкIэ Кавказ заповедникым идирекциерэ общественностымрэ зэдэлэжьэныгъэ-зэгурыIоныгъэ азыфагу илъын фае. Ащ пае чIы­опсым икъэухъумэн фэгъэзэгъэ общественнэ организациехэр хэлажьэхэзэ, гъэпсэфыпIэм ишIын­кIэ мастер-планым ипрезентацие шышъхьэIум и 5-м зэха­щэщт.

АР-м и ЛIышъхьэ ипресс-къулыкъу