Ахъщэ нэпцIым шъуфэсакъ

Ахъщэ нэпцIхэр къезыгъэкIокIыхэрэр къыхэ­гъэщыгъэнхэмкIэ ыкIи ахэм апэшIуекIо­гъэ­ным­кIэ хэбзэухъумэкIо къулыкъухэм Iофтхьабзэхэу зэрахьэхэрэм афэгъэхьыгъэ брифинг бэмы­шIэу Адыгэ Республикэм хэгъэгу кIоцI Iоф­хэм­кIэ и Министерствэ зэхищагъ.

Iофтхьабзэм хэлэжьагъэх ми­нистерствэм ипресс-къулыкъу ипащэу Гъомлэшк Байзэт, ­Адыгеим иследственнэ гъэIорышIапIэ ипащэ игуадзэу Владимир Лавровыр, экономикэ щынэгъончъэ­нымкIэ ыкIи къолъхьэ тын-Iыхыным пэшIуекIо­гъэнымкIэ гъэIорышIапIэм ипа­щэ игуадзэу Ко­бэщыч Мурат ыкIи министерст­вэм ишъолъыр епхыгъэ экс­перт-криминина­листикэ отделым ипа­щэу Ирина Гребневар.

Джащ фэдэу Iофтхьабзэм къырагъэблэгъагъэх республикэ ыкIи муниципальнэ къэбарлъыгъэIэс амалхэм, агентствэ­хэм ялIыкIохэр, нэмыкIхэри.

Пресс-конференциер къызэ­Iуихызэ Гъомлэшк Байзэт мыщ епхыгъэ бзэджэшIагъэу тирес­публикэ щызэрахьэрэм, ахъщэ нэпцIхэр къезыгъэкIокIыхэрэм полицием икъулыкъушIэхэр зэ­рапэшIуекIорэ шIыкIэхэр журналистхэм кIэкIэу къафиIотагъ.

Нэужым ахъщэ нэпцIыр къе­зыгъэкIокIыхэрэр къызэрэха­гъэщыхэрэр ыкIи ахэм пшъэ­дэ­кIыжьэу арагъэхьыхэрэр зы­фэдэхэм игъэкIотыгъэу къатегущыIагъ Кобэщыч Мурат. Ащ къызэриIуагъэмкIэ, бзэджэшIэгъэ хьылъэ ыкIи хьылъэ дэдэ зезыхьагъэхэм мы бзэджэшIагъэр ахалъытэ, сыда пIомэ къэ­ралыгъом иэкономикэ ылъа­псэ кIэзыутхэрэ лъэныкъохэм мыр ащыщ ыкIи ащ пае бзэ­джашIэм илъэс 15-м нэс хьапс тыралъхьэ.

— 2021-рэ илъэсым имэзи 5-у пыкIыгъэм мыщ епхыгъэ хъугъэ-шIэгъэ 26-рэ зэрахьа­гъэу къыхагъэщыгъ. БлэкIыгъэ илъэ­сым бзэджэшIэгъэ 50, 2019-рэ илъэсым – 66-рэ агъэунэфыгъ, — къыIуагъ Кобэщыч Мурат.

Джащ фэдэу М. Кобэщычым зэрэкIигъэтхъыгъэмкIэ, ахъщэ нэпцIхэм янахьыбэр зыщыIуагъэкIыхэрэр сатыушIыпIэ ыкIи фэIо-фашIэхэр зыщагъэцэк­Iэрэ чIыпIэхэр арых. Ахъщэ нэпцIыр къезыгъэкIокIыхэрэм анахьэу къыхахыхэрэр машинэхэм гъэстыныпхъэ зыщырагъэхъохэрэ станциехэр, бэдзэрхэр, гъогунапцхэм аIут тучан цIыкIухэр арых. Сыда пIомэ мы зигугъу къэтшIыгъэхэ сатыушIыпIэхэм янахьыбэм видеолъыплъэн системэхэр ыкIи ахъщэр зэрауплъэкIурэ хэушъхьафыкIыгъэ техникэр ачIэтхэп.

Ахъщэ нэпцIхэр къызэрэрагъэкIокIыхэрэм фэгъэхьыгъэ профилактикэ Iофтхьабзэхэр полицием икъулыкъушIэхэм зэ­рахьэх. СатыушI предприя­тиехэм ыкIи организациехэм, банкхэм ыкIи фэIо-фашIэхэр зыщагъэцакIэхэрэ чIыпIэхэм яIофышIэхэм ренэу заIуагъакIэ, сакъыныгъэ къызыхагъэфэнэу къяджэх. Ащ нэмыкIэу мыщ фэгъэхьыгъэ къэбархэр Интернетым ыкIи къэбарлъыгъэIэс амалхэм къарагъахьэх. Джащ фэдэу ахъщэ нэпцIыр ыпэкIэ къезыгъэкIокIыщтыгъэхэу, ащкIэ уголовнэ пшъэдэкIыжь зэра­гъэхьыгъэхэр янэплъэгъу рагъэ­кIыхэрэп, полицием икъулыкъу­шIэхэр ренэу ахэм алъэплъэх.

ГъэIорышIапIэм ипащэ игуа­дзэ къызэриIуагъэмкIэ, ахъщэ нэпцIхэр къезыгъэкIокIыхэрэм апэшIуекIогъэным АР-м хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ и министерствэ лъэшэу ынаIэ тет. Мыщ фэдэ хъугъэ-шIагъэу агъэунэфырэ пэпчъ оперативнэ ыкIи зэ­хэфын Iофхэр зэрахьэх.

Владимир Лавровым журналистхэм анаIэ тыраригъэдзагъ ахъщэ нэпцIхэр зэрэзэтефыгъэ­хэм. ГущыIэм пае, купюрэм итеп­лъэкIэ ахъщэ шъыпкъэм хэмышIыкIэу, ау ахъщэр нэпцIэу къычIэкIымэ ар бзэджэшIагъэкIэ алъытэ. Банкнотыр зэрэ­нэпцIыр къыхэщы хъумэ — ар гъэпцIагъэ зыхэлъ бзэджэшIагъэхэм ахалъытэ. КъэбарлъыгъэIэс амалыр къызфигъэфе-дэзэ В. Лавровым цIыфхэм за­къыфигъэзагъ ахъщэр нэпцIэу егуцафэхэ хъумэ банкым е полицием зыфагъэзэнэу.

ИIофшIэнкIэ IэпэIэсэныгъэ­шхо зыхэлъ Ирина Гребневам банкнот нэпцIхэр зэрашIыхэрэр ыкIи ахэр къызэрэчIэбгъэщыщтхэ шIыкIэхэу щыIэхэр къыIотагъэх. Ащ къызэриIуагъэмкIэ, апэрапшIэ купюрэм иинагъэ, ышъо, тамыгъэу тетым, къытеп­шырэ хьарыфхэм унаIэ атебдзэн фае. Купюрэм рыкIорэ гъэтхъыгъэ линиер занкIэу щытыныр ыкIи ыбгъухэр зэщизынхэр шIокI зимыIэ лъэныкъох.

Экспертэу Ирина Гребневам купюрэр зэраушэтырэ Iэмэ-псы­мэр къызфигъэфедэзэ, ахъщэ шъыпкъэмрэ нэпцIымрэ зэрэзэтекIыхэрэр, ахэм гъэпсыкIэу яIэхэр нэрылъэгъоу журналистхэм къафиIотагъэх.

ЗэIукIэм икIэухым журна­листхэм яупчIэхэм игъэкIотыгъэ джэуапхэр зэхэщакIохэм къаратыжьыгъэх. Ахэр анахьыбэу зыфэгъэхьыгъагъэхэр ахъщэ шъыпкъэмрэ нэпцIымрэ зэрэзэхэпфынхэ плъэкIыщтхэ шIыкIэхэу щыIэхэр, цIыфхэм ахъщэ къырахынымкIэ ыкIи рагъэ­хьанымкIэ банкоматхэм ыкIи терминалхэм яIофшIэн зыфэ­дэхэр арых.

КIАРЭ Фатим.