ЕгъэшIэрэ полк

Тихэку къыщыдэкIхэрэ тхылъхэр икъу фэди­зэу къытIэкIэхьанхэ амал тиIагъэп. Арэу щытми, джа зэдгъэгъотыгъэ тIэкIум мэхьэнэ ин еттыгъ, зэо мэхъаджэм итхьамыкIагъо, текIоныгъэшхом игушхуагъэ бэрэ къазэрэха­фэ­щтыгъэр тымыгъэшIэгъон тлъэкIыщтыгъэп.

Хьау, Советскэ Союзым ихэгъэгу имызакъоу дунайри фашистхэм къызэрагъэлыгъэр тамыгъэджыгъэу, тымышIэу щытыгъэп.

Шъыпкъэр пIощтмэ, уихэ­гъэгу, уичылэ къащыхъурэ тхьамыкIагъом фэгъэхьыгъэ тхыгъэхэм уяджэнымрэ машIом хэтыгъэ­хэм, ащ илыуз, иуIагъэ непи зытелъхэм анэгухэм къарыб­джыкIыныр, шъузабэхэм янэпс­хэр къашIуакIозэ, амакъэхэр кIэ­зэзызэ къаIотэжьырэмэ уядэ­Iуныр сыдэуи зэфэмыдаха? Ей, ей хэкупэс адыг! Сыдэуи ба птехъыкIыгъэр… Плъа­псэ сыдэуи пыта? Сыдэуи гъэ­хъэгъэшIухэр пшIыгъа? Тэ хэхэсхэр, зичIыгужъ къэзгъэзэжьыгъэхэр сыдэуи тынасыпышIуа? Ары, плъапсэ мыпытэ дэдагъэмэ, хэхэсхэмкIэ тинасып темыкIогъагъэмэ, птехъыкIыгъэхэм сыдэу укъялыныя? Хэкур къытфэуухъумэн, рес­пуб­ликэ зибгъэIэн плъэкIыныя?..

О хэкупэс адыгэу сиIубы­жъый! Сегупшысэшъ сыдэуи угушхуа? тхьамыкIагъохэм зя­бгъэцIыцIыгъэп, гъэры зябгъэшIыгъэп. Пщыгъупшагъэхэп, ау узэплъэкIыжьыгъэп… УапэкIэ уплъагъ… усэхэр, романхэр птхыгъэх, орэдхэр зэхэплъхьагъэх, IорыIуатэхэр уугъоижьыгъэх. Нартхэр зэфэпхьысы­жьыгъ, лъэпкъым уфэпсэуныр апэ ибгъэшъыгъ.

Хэгъэгур къызыоджэми, ащ иухъумакIохэм, пыим пэуцужьыщтхэм уадежьагъ. Зын къылъфыгъэм фэдэу пыим шъупэуцужьыгъ. Фашист мэхъаджэм, хэгъэгури, дунайри щышъуухъу­магъэх. Упсэ уеблэжьыгъэп. ЛIыхъужъхэм ауж зыкъибгъэ­нагъэп, апэрэ лIыхъужъыцIэр къэблэжьыгъ…

Хэхэсым щыпсэухэрэ уилъэп­къэгъухэри IэкIыб пшIыгъэхэп. Ным ибыдзыщэ аIуфагъэпышъ, джадэхэми зэрэкIочIаджэхэм гу лъыптагъ. Зэрэфитыджэхэр къыдэплъытагъ, лъэпкъыбзэр зэ­раIэкIэзыгъэр пIапэ епщэ­кIы­гъэп. Ащыщэу Iум-пэм укъэзы­шIыгъэхэми уямыпэгэкIыныр пфызэшIокIыгъ. Лъапсэм узэрисым гукIуачIэ хэбгъотагъ. Уигу­хэлъхэр Урысыем иIэшъхьэтетхэм алъыбгъэIэсынхэ, агу­рыбгъэIонхэ плъэкIыгъ. Хэхэс къош­хэм пIэ афэпщэигъ, къеб­гъэ­блэгъагъэх, хэкур ябгъэгъо­ты­жьыгъ.

О хэкурыс адыгэу тилъапI! Тэ хэхэсхэмкIэ, хэхэсыгъэхэмкIэ сыдэуи ба уичIыфэу ттелъыр. Сыдэуи бэ дэда!.. Тинасып къыхьына изы Iахь нэмы­Iэми шIукIэ пфэтшIэжьыныр?

ЗэрэтлъэкIыкIэ къэпкIугъэ гъогууанэм щыгъуазэ зытэшIы, уихьылъэ къыбдэтэIэты, гуузыр къыбдэтэщэчы, гушIуагъор къыб­дэтэгощы, тэгъэбагъо.

Илъэс заулэкIэ узэкIэIэбэ­жь­мэ егъэшIэрэ полкым сызэ-рэ­хэлэжьэгъагъэр бэрэ сыгу къэ­кIыжьы. Хэгъэгур къыухъу­мэзэ зыпсэ зытыгъэ сятэжъ, сянэжъ, сятэ ятэш, ятэшыпхъу, тиунэкъощ горэм исурэт Iэтыгъэ зэрэсымыIыгъым иукIытагъо сыгу къыфызыгъ. Ерагъэу цIыф­хэм садэкIуагъ, садэхъугъ. УкIы­тагъом гъэры сишIыгъ, сы­къыIэкIэкIын слъэкIырэп. ЦIыкIу-цIыкIоу егъэшIэрэ полкым сакъыхэкIошъы, гъогу напцэм сытеуцо, сахэплъэ. СинэIуасэ горэ зыслъэгъукIэ зэрэслъэкIэу сIэхэр дэсэщае, сэлам ясэхы, синэплъэгъу псынкIэу десэгъэзэкIы.

Аузэ полкым хэт тиунэ­къощ бзылъфыгъэр сэлъэгъу. Ежьыми сыкъешIэжьы, къысэчъалIэ… Ежь ятэжъ сэ сиунэкъощ. Илъэ­сишъэ зыгъэшIэгъэ лIышхом исурэт нахь лъагэу къеIэты… Сыгу тIэкIу мэзагъэ… Джы нахь фитэу жьы къэсэщэ.. Сыгоуцоныр сфэукIочIырэп, сэгъэкIо­тэжьы, купым ахэкIуадэ…

Урамым тезэрэмыгъэфэжьырэ егъэшIэрэ полкым сыхэплъэ, сынэхэр мэплъызых, гуузым на­хьи гушIуагъом къырифы­жьэгъэ нэпсыцэхэр сынэгу­шъхьэхэм къятэкъохых…

ТиусэкIо-тхэкIо цIэрыIоу Мэщ­башIэ Исхьакъ шIудэдэ слъэ­гъурэ иусэ щыщ сатыриплIыр къызжэдэзы:

«Мамырми непэ тэ тихэгъуашъхьэ
ГухэкI гукъаор нэмыкIы къуап.
Шъхьафит фэхыгъэу гъашIэр зикъашъхьэм
ШъумышIэу щытэп тыригугъапI».

Ау зыми зэхезгъэхырэп…

МэщфэшIу Нэдждэт.