ЧIыр къытэджэ, тыгъужъыр…

Мэлылъфэгъум и 8 — 9-м Адыгэ Республикэм и Лъэпкъ театрэу Цэй Ибрахьимэ ыцIэ зыхьырэм «Тыкъэ итыгъужъ» зыфиIорэ спектаклэр апэрэу къыщагъэлъэгъощт.

Урысыем итхакIохэм я Союз хэтэу, тихэгъэгу имызакъоу, IэкIыб къэралхэм ащызэлъа­шIэрэ сурэтышIэу Къат Теуцожь ытхыгъэ «Джэфым» техыгъэ къэгъэлъэгъоныр режиссерэу, Адыгэ Республикэм искусст­вэхэмкIэ изаслуженнэ Iофы­шIэшхоу Хьакъуй Аслъан ыгъэ­уцугъ.

Зыфэгъэхьыгъэр

ЦIыфыр тыкъэзыуцухьэрэ дунаим зэрэфыщытыр, тыкъэзыуцухьэрэ дунаир цIыфым зэ­­рэфыщытыр режиссерым зэ­регъапшэх.

Къат Теуцожь тарихъым, лъэпкъ шIэжьым афэгъэхьыгъэ тхыгъэхэмкIэ игупшысэхэр къы­реIотыкIых. Театрализованнэ къэшIыгъохэм ахэтэлъагъо драматургымрэ режиссерымрэ язэгурыIоныгъэ.

Дунаим ущызэдэпсэуным фэшI сыдэущтэу тэрэзэу узе­кIощта? Роль шъхьаIэхэр Тхьаркъохъо Теуцожьрэ Зыхьэ Зуралбыйрэ къашIых.

ЦIыфыр тыгъужъым гурэIо

Артистэу Тхьаркъохъо Теуцожь Тыкъэ ироль къышIызэ, тыгъужъыр унагъом зэрэщипIугъэр къеIуатэ, къегъэлъагъо. Тыгъужъым ироль фэгъэзэгъэ Зыхьэ Зуралбый нэмыкI спектаклэхэм ахэлажьэу бэрэ тлъэ­гъугъэ. Артистыр ролым икупкI зэрэлъыIэсырэр къэгъэлъэгъон пэпчъ къыхэщы.

Тыкъэ тыгъужъым адыга­бзэкIэ дэгущыIэзэ, гурэIо. Гу­фэбэныгъэу зэфашIыгъэр къэгъэлъэгъоным къыхэщы.

Тыгъужъыр къэгущыIэрэп шъхьае, изекIокIэ-шIыкIэхэмкIэ, игупшысэкIэ зыкъыуегъаштэ. ЦIыфхэм шъабэу апэгъокIы.

Тыгъужъыр цIыфхэм адэпсэу, мэзым хэс. Арэу щытми, ыгукIэ рэхьатырэп. Ты­гъужъхэм ябыу макъэ зэхехы. Тыкъэ тыгъужъыр етIупщыжьы, фае хъумэ къыгъэзэ­жьынэу реIо.

Адэ цIыфыр? Ар къызыщы­хъугъэ чIыгум щэпсэуми, тыгъу­жъым игупшысэхэм афэмыдэ- мэ зэ­радзэ.

Мылъку зыугъоигъэхэр IэкIыб хэгъэгум ылъэныкъо маплъэх, кощыжьыхэ ашIоигъу. Артистэу Ахъмэт Артур ролэу къышIырэмкIэ гур къеIэты фэд. Адыгэ шъуашэр щыгъ, лъэгъупхъэу цIыфмэ ахэт, ижъырэ адыгэ орэдхэм ядэIу.

Тэтэжъ ироль къэзышIырэ Хьакъуй Аслъан хэкужъыр къэ­зыбгынэ зышIоигъохэм къяу­шъыизэ, къэбархэр къафеIуатэ.

Укъызыщыхъугъэ чIыгур бгъэ­лъэпIэн зэрэфаем IупкIэу къытегущыIэ, ау тэтэжъыр зэкIэми зэхахырэп. Мылъкум егупшысэхэрэм ячIыгу къабгынэ.

Истамбыл икIыжь

Къэгъэлъэгъоным икIыжь орэ­дыр щызэхэ­пхызэ, артистхэм ярольхэр къызэра­шIыхэрэм бэмэ уаре­гъэгупшысэ.

Жъудэ Аскэрбый, Бэгъушъэ Анзор, Джолэкъо Рэщыд, Бо­лэкъо Адам, нэмыкIхэм язэ­фэхьысыжьхэр зэтефэхэрэп. ХьатхьакIумэ Аскэрбый, Хьакъуй Андзаур къэгъэлъэгъоныр къэзыгъэбаихэрэм ащыщых.

Зэдемыгъэштэныгъэу зэлъэп­къэгъухэм ахэлъыр артистхэм къэгъэлъэгъоным къыщызэIуахы.

Мафэкъом ироль къэзышIырэ Къэбэхь Анзор лIыгъэ хэлъэу мэпсэу. Ылъакъо къауIагъ, ылъэ пытэу тетын ылъэкIырэп. Щы­Iэныгъэм еплъыкIэу ащ фыриIэр ашIомытэрэзэу инэIуасэхэр къеушъыих…

Сыдигъо зэдырагъэштэщта? А упчIэр гум щычэрэгъузэ къэ­гъэлъэгъоным уеплъы.

ЦIыфыр цIыфым ешакIо

Мэзым шхонч омакъэхэр щэIух. АукIырэр зыгорэм икIал, ят, ышнахьыжъ, ишъхьэгъус. ЦIыфхэр зэщымыщынэхэу, Iа­шэкIэ зэпэмыуцухэу зэдэпсэунхэм фэшI зэгурыIонхэ фае.

Тыкъэ ыдэжь полковникитIу къэкIуагъ. ЗэдэгущыIагъэх, зэзэгъыгъэх. Тыкъэ шIухьафтын лъапIэ къыфашIыгъ. Къэзэкъхэм адэжь зырагъэблагъэм, Тыкъэ гушIуагъэ.

Лъэпкъ зэфыщытыкIэхэм ягъэ­пытэн фэгъэхьыгъэ пычыгъохэр артистхэм дэгъоу къа­шIыгъэх. Полковникым адыга­бзэр ышIэу къычIэкIыгъ.

Ным ироль къешIы артисткэу КIэмэщ Разыет. Спектаклэм икъегъэжьэгъу ар хэлажьэ. Ыкъоу Тыкъэ гущыIэ пытэхэр Тхьэм ыцIэкIэ регъаштэх.

Ным ироль сыд фэдэ къэ­гъэлъэгъони мэхьэнэ ин щыриI. Ар къыдэплъытэмэ, ныр нахьыбэрэ едзыгъохэм ахэлэжьэныр нахьышIу. Ижъырэ адыгэ орэдхэм яхьылIэгъэ къэбархэр гъэшIэгъоных, ау ащи макIэу тегу­щыIэх. Орэдыр нахьыбэ ашIы­мэ нахьышIуба? Къашъом игугъу къыщашIырэп.

Анахьэу тызыгъэгумэкIырэр артистхэм ягущыIакI. КъаIорэр зэхэшIыкIыгъошIоу щытынэу тыфай. ПсынкIащэу мэгущыIэх. Къэгъэлъэгъоным джыри Iоф дашIэщт. Ащ тыкъыпкъырыкIызэ, спектаклэр зыгъэуцугъэхэм, артистхэм тафэгушIо. Рольхэр къызэрыкIохэп. Адыгэхэм ящы­Iэныгъэ къырыкIуагъэм урегъэгупшысэ, непэрэ псэукIэм гукIэ укъырещалIэ. Тыгъу­жъыр янэ ыдэжь зэкIожьым сыда зэгу­пшысагъэр? Сыда ар Тыкъэ зыкIыпэуцугъэр? Ахэр ыкIи нэ­мыкI упчIэхэр рэхьат къытэзымытыщт еплъыкIэхэм щыщых.

ЦIыфыр тыдэ щыIэми ичIыгу иджэмакъэ зэхехы, илъэныкъо гупсэ ищыIакIэ егъэгумэкIы. Тыгъужъыр цIыфхэм адэпсэузэ яшэнхэр зэрегъашIэх, ыгу мэушъэбы, гукIэгъу хэлъ. Янэ иджэмакъэ къызешIэжьым, зыщыщхэм ахэхьажьыгъ, ау бэ тыримыгъашIэу Тыкъэ ыдэжь къэкIуагъ.

ГущыIэ щэрыохэр агъэфе­дэхэзэ адыгабзэкIэ къашIырэ къэгъэлъэгъоныр къуаджэхэм ащалъэгъун фаеу тэлъытэ.

Спектаклэм Iоф дэзышIагъэ­хэм тафэгушIо, рагъэжьэгъэ лъэпкъ Iофыгъохэр лъагъэкIотэнхэу афэтэIо.

ЕмтIылъ Нурбый.
Сурэтхэр къэгъэлъэгъоным къыщытетхыгъэх.