ИлъэсымкIэ апэрэ зэхэсыгъу

Тыгъуасэ АР-м и Къэралыгъо Совет — Хасэм я LIX-рэ зэхэсыгъоу иIагъэр 2021-рэ илъэсэу тызыхэхьагъэмкIэ апэрагъ. АР-м и ЛIы­шъхьэу КъумпIыл Мурат ащ хэлэжьагъ. Парламентым и Тхьаматэу Владимир Нарожнэм зэрищагъ.

Пстэумэ апэу АР-м хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ и Министерствэ блэкIыгъэ 2020-рэ илъэсым Iофэу ышIагъэр ащ ипащэ иIэ­натIэ зыгъэцакIэгорэ БрантIэ Мурадинэ къызэфихьысыжьыгъ. Ащ къызэриIуагъэмкIэ, илъэсым къыкIоцI бзэджэшIэгъэ 423-рэ республикэм щызэрахьагъэу агъэунэфыгъ. 2019-рэ илъэсым егъэпшагъэмэ, процент 12,4-кIэ ар нахь макI. Джащ фэдэу бзэ­джэшIэгъэ хьылъэхэм япчъагъи проценти 9 къыщыкIагъ. Урысы­емрэ Къыблэ Федеральнэ шъо­лъырымрэ ягъэпшагъэмэ, фэдэ 1,5-кIэ нахь макIэу бзэджэшIагъэхэр Адыгеим щызэрахьагъэх. Ахэм якъычIэгъэщынкIи респуб­ликэр апэрэхэм ащыщ.
Адыгеим и ЛIышъхьэ доклад ужым гущыIэр зештэми АР-м и МВД иIофшIэн осэ ин къыфи­шIыгъ. БлэкIыгъэ илъэсым зэпахырэ узэу дунаир зэлъызыкIугъэм къиныгъуабэ къыфи­хьыгъэ нахь мышIэми, анахьыбэу шIуагъэ къытэу зиIофшIэн зэхэзыщагъэхэм мыр ащыщэу ылъытагъ, министрэм иIэнатIэ зыгъэцакIэгорэ БрантIэ Мурадини, зэкIэ полицием исатыр хэтхэми лъэшэу зэрафэразэм къыкIигъэтхъыгъ.
Нэужым депутатхэр лъэныкъо зэфэшъхьафыбэхэм афэ­гъэхьыгъэ хэбзэгъэуцугъэхэм, законопроектхэм атегущыIагъэх, аштагъэх. ПстэумкIи 60 повесткэм щыгъэнэфэгъагъ.
2021-рэ илъэс бюджетым ыкIи 2022 — 2023-рэ илъэсхэмкIэ агъэнэфагъэхэм афэгъэхьыгъэ республикэ хэбзэгъэуцугъэм зэхъокIыныгъэхэр фашIыгъэх. 2021-рэ илъэсым хахъоу фэхъу­щтыр сомэ миллиони 100-кIэ нахьыбэ шIыгъэнэу ащ къыщеIо, ар зытырагощэщтхэри, хъарджхэм зэхъокIыныгъэу афэхъущтхэри щыгъэнэфагъэх.
АР-м ихэбзэгъэуцугъэу чIыпIэ зыгъэIорышIэжьыпIэхэм афэ­гъэхьыгъэм зэхъокIыныгъэу фа­шIыгъэхэр ешъуагъэхэм, н­ар­котик е нэмыкIэу цIыфым ышъхьэ зэIэзгъахьэхэрэр зы­гъэфедагъэхэм IэпыIэгъу ятыгъэныр ары зыфэгъэхьыгъэр. Нахь къызэрыкIоу къэпIон зы­хъукIэ, «вытрезвителькIэ» за­джэщтыгъэхэ учреждениеу на­хьыпэкIэ щыIэщтыгъэхэр къызэIухыжьыгъэнхэр ары зигугъу къыщишIырэр.
Ащ фэгъэхьыгъэ федеральнэ закон УФ-м и Къэралыгъо Думэ икIыгъэ илъэсым итыгъэгъэзэ мазэ ыштагъ. Ащ къыщыдэ­лъытагъэу джы республикэ хэ­бзэгъэуцугъэр Парламентым идепутатхэм аштагъ.
ХэбзэIахьхэр патентнэ шIыкIэм тетэу тыгъэнхэм фэгъэ­хьыгъэ республикэ законым зэхъокIыныгъэу фашIыгъэхэм унэе предприниматель Iофэу патентыр къызытефэхэрэм яспис­кэу зызэрагъэушъомбгъугъэр щыгъэнэфагъ. НахьыпэкIэ къызтефэщтыгъэхэм апае шапхъэу щыIагъэхэми зэхъокIы­ныгъэхэр афашIыгъэх.
ЦIыфыбэ зыхэлажьэрэ пуб­лич­нэ Iофтхьабзэхэм язэхэщэн фэгъэхьыгъэ закоными зэхъокIы­ныгъэхэр фэшIыгъэнхэм те­гу­щыIагъэх. УФ-м и Консти­туци­оннэ Хьыкум иунашъоу ар щыт.
Адыгеим и Парламентым иде­путатхэм УФ-м и Федеральнэ ЗэIукIэ ФедерациемкIэ и Совет и Тхьаматэу Валентина Матвиенкэм ыкIи УФ-м и Къэралыгъо Думэ и Тхьаматэу Вячеслав Володиным афэгъэзэгъэ джэпсалъэ агъэхьазы­рыгъэу, ащ тегущыIэхи, игъоу зэ­даштагъ. Зынэхэм амылъэгъу­хэрэм къэралыгъо ыкIи муниципальнэ фэIо-фашIэу ящыкIагъэхэр къызIэкIагъэхьанхэм пае тхылъ горэм кIэтхэнхэ зыхъукIэ, «факсимильнэ» зыфаIорэ шIыкIэм тетэу аIапэ кIадзэнэу амал ятыгъэным ар фэгъэ­хьыгъ.
Джащ фэдэу къэлэгъэпсыным, инвестиционнэ Iофхэм, машIор щынэгъончъэным, физическэ культурэмрэ спортымрэ, социальнэ псэупIэ фондым, нэмыкI­хэм афэгъэхьыгъэ хэбзэгъэуцугъэхэм зэхъокIыныгъэхэр афа­шIыгъэх, хэбзэгъэуцун ыкIи лъы­плъэн Iофэу республикэ Парламентым зэшIуихыщтым иплани аштагъ.
Пстэумэ ауж АР-м и ЛIы­шъхьэу КъумпIыл Мурат депутатхэм закъыфигъэзагъ. УФ-м и Правительствэ ипащэу Михаил Мишустиныр мэзаем и 8-м Адыгеим къызэрэкIогъагъэм, Iофыгъо шъхьаIэу зигугъу ашIыгъэхэм, рахъухьагъэхэм ар къа­тегущыIагъ.
БлэкIыгъэ 2020-рэ илъэсыр кIэкIэу къызэфихьысыжьызэ, лъэпкъ проектхэм, къэралыгъо программэхэм, Адыгеим хэ­хъоныгъэхэр егъэшIыгъэнхэм фытегъэпсыхьэгъэ хэушъхьафыкIыгъэ программэм къадыхэ­лъытагъэхэмкIэ пшъэрылъэу яIа­гъэхэр зэкIэри гъэцэкIагъэ зэрэхъугъэхэм къыкIигъэтхъыгъ.
— Зэпахырэ узэу дунаир зэлъызыкIугъэм зызэриушъомбгъурэм къиныгъуабэ къызди­хьыгъэ нахь мышIэми, ащ пэшIуекIорэ IофшIэнхэм адакIоу пшъэрылъ пстэури пхырытщыгъ. Джы мары, коронавирусыр къы­зэуалIэхэрэм япчъагъэ нахь ма­кIэ хъугъэ, зыпкъитыныгъэ щыI, сымэджэщхэр нахьыпэкIэ Iоф зэрашIэщтыгъэм техьа­жьых. Арышъ, гъунапкъэхэр игъорыгъоу тетхыжьынхэ тыгу хэлъ, экономикэр зыпкъ игъэуцожьыгъэным тыпылъын фае, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.
БлэкIыгъэ тхьамафэм Кощ­хьэблэ районым зэрэщыIагъэми ЛIышъхьэм игугъу къышIыгъ, псэолъакIэхэр зэрашIыгъэхэр, ахэм язытет зэрэзэригъэлъэ­гъугъэр къыIотагъ. Мыщ дэжьым ащ фэдэ объектыкIабэ респуб­ликэм зэрэщагъэуцугъэр е зэрагъэкIэжьыгъэр, зэшIохыгъэ хъугъэр зэрэмымакIэр къыщыхигъэщыгъ, ау джыри щыкIа­гъэхэр мы райоными, нэмыкI чIыпIэхэми зэряIэхэм анаIэ ты­раригъэдзагъ. Ахэм ащыщыбэхэр муниципальнэ образо­ваниехэм акIуачIэкIэ дэбгъэзыжьын плъэкIынхэу зэрилъы­тэрэм, депутатхэри ягъусэхэу, зэдеIэжьхэзэ Iоф зэдашIэныр шIокI зимыIэ Iофэу зэрэщытым республикэм ипащэ къыкIигъэтхъыгъ.
ХЪУТ Нэфсэт.
Сурэтхэр А. Гусевым тырихыгъэх.