Адыгэм идунай. Америкэр

Америкэм щыпсэурэ адыгэхэм 2005-рэ илъэсым Адыгэ Гъэсэныгъэ Фонд зэхащагъ. Ащ кIэщакIо фэхъугъэхэр Нью-Джерси штатым щыпсэурэ тилъэпкъэгъухэу Шапсыгъэ Ридуан, Хьажъу Зиуар, Къэзрощ Фарук, Бэрсбай Кахтан, Мэджахьэ Кощби.

Мы зэныбджэгъу шIушIакIохэр зы пшъэрылъ зэфищагъэх —адыгэ ныбжьыкIэу Америкэм къыщытэджыхэрэм апшъэрэ гъэсэныгъэ дэгъу арагъэгъотыныр ягугъугъ. Мы къэралыгъом ущеджэныр ыкIи сэнэхьат щызэбгъэгъотыныр IэшIэхэп. Колледж е университет учIэхьаныр къины, еджапкIэр лъапIэ. ГущыIэм пае, юрист сэнэхьатыр зэбгъэгъотынэу уфаемэ уигъэ­сэныгъэ доллар мин 50, врач ухъунэу уфаемэ доллар мин 40 алъыптын фае. Гурыт мэзэ­лэжьапкIэ къэзылэжьырэ америкэ адыгэ унагъохэм ар афэукIочIырэп. Ащ елъытыгъэу якIалэхэр емыджэу къамгъэнэнхэм пае доктор купым Фонд зэхищи, яхьакъулахьхэр ащ рагъахьэу ашIыгъ ыкIи зэIуагъэ­кIэрэ мылъкумкIэ студентхэм IэпыIэгъу афэхъух. Ащ фэдэу гъэсэныгъэ Iофым пэIубгъэхьащтмэ, хэбзэIахьхэр умытыныр къэралыгъом илъ хабзэм дештэ.

Мы Фондэу Америкэм щылажьэрэм программэ зэфэ­шъхьафхэр егъэцакIэх. Ахэр зыфэдэхэр непэ Фондым хэтхэм адэтшIыгъэ зэдэгущыIэгъум къыщаIотагъ. Мы зэхахьэр зэ­рэгъэпсыгъэмкIэ, политикэ Iоф зэрихьэрэп, къэралыгъом епхыгъэп, шIушIэ IахьзэхэлъкIэ мэлажьэ. Ахъщэу аугъоирэр зэрагощыщтыр, ар зыпэIуагъэхьащт проектхэр гъэцэкIэкIо-гъэIоры­шIэкIо Советым егъэнафэ. Ащ нэбгырий непэ хэт — ахэр Нью-Йорк и Бронкс сымэджэщ урологиемкIэ икъутамэ ипащэу, Корнельскэ университетым ипрофессорэу Шапсыгъэ Ри­дуан, спорт медицинэмкIэ Iазэу, нейрофизиологэу Уджыхъу Элдар, шъоущыгъу узхэмкIэ Iазэу, эндокринологэу СтIашъу Самир, биологие шIэныгъэхэмкIэ кандидатэу, уц щапIэм ипащэу Пэрыт Рим, сатыушIхэу Бэрсбай Кахтан, Курмэн Сухьа, Мэджа­хьэ Кощби, адвокатэу Темзэкъо Адам. Гъэ къэс Фондым пащэу иIэри, имылъку зэрагъэфедэрэм лъыплъэрэ хьисап лъытакIори зэблахъух. Тхьамэтэ IэнатIэр зэкIэми зэрагъэцэкIэшъущтыр ащкIэ къагъэлъагъо, а зы нэбгырэр гъэIорышIакIоу щымытыным пай.

Аужырэ илъэсым организацием итхьаматэр Темзэкъо Адам. Мы кIалэр адвокат. Къы­зэриIуагъэмкIэ, Фондым ишIуа­гъэу къакIорэмкIэ ежьыр щысэ, исэнэхьат ыгъотынымкIэ зэха­хьэр IэпыIэгъу къыфэхъугъагъ. Джы ежь Адам Iоф ышIэнэу зеублэм, мыщ ишIушIакIохэм ясатыр хэуцуагъ, ихьакъулахьхэр ныбжьыкIэхэм яегъэджэн пэIуегъахьэ. Темзэкъо Адам Коннектикут штатым щэпсэу ыкIи щэлажьэ.

Фондым ипэрэ мафи зиIахь ин хэзылъхьэу, заулэрэ тхьаматэу иIэгъэ докторэу Шапсыгъэ Ридуан къызэриIуагъэмкIэ, агъэцэкIэрэ проектхэм ащыщых адыгэ унагъохэм ялъфыгъэхэм ягъэсэныгъэ пэшIорыгъэшъэу рагъэгупшысэнхэр. Сабыим ыныбжь илъэсих мыхъузэ банкым ахъщэ ралъхьэмэ, агъэ­тIылъыгъэм фэдиз фондым фыхегъахъо. Инвестицие программэкIэ ащ еджагъэх. Ахъщэу ны-тыхэм аухъумэщтыр доллар миным нахь мымакIэу ыкIи минитфым мынахьыбэу щытын фай. Ялъфыгъэ ыныбжь илъэс 18 охъуфэ ахъщэм енэсынхэ фитхэп, етIанэ къызырахыжькIи гъэсэныгъапкIэу агъэфедэн алъэкIыщт ныIэп. Илъэс 16-у фондыр зылажьэрэм къыкIоцI мы программэм доллар мин 60 фэдиз пэIуагъэхьагъ.

Анахьэу Америкэм щыпсэурэ ныбжьыкIэхэм агъэфедэрэ фэгъэкIотэныр фондым гъэ къэс ыгъэшъошэрэ стипендиехэр ары. Мыри программэ шъхьаф. Доллар мин, минрэ ныкъорэ, минитIу хъухэу, шъхьадж къылэ­жьышъугъэм елъытыгъэу стипендиехэр егощых. Ахъщэр къатефэным пае студентхэр зэнэкъокъу­хэм апхырэкIых. Дэгъоу еджэнхэ, зекIокIэ-шIыкIэ зафэхэр ахэ­лъынхэ фае. АкIурэ ушэтынхэм адыгэ нэшанэ зиIэхэри ахэтых. ГущыIэм пае, лъэпкъым итарихъ, икультурэ фэгъэхьыгъэ IофшIэнхэр атхых, зэрагъэнэкъокъух.

Докторэу СтIашъу Самир къызэриIуагъэмкIэ, зэкIэмкIи илъэс 16-м доллар мин 700 хъурэ стипендие 650-рэу агощыгъ. Ахъщэр зэратыгъэхэр колледжым е университетым ащеджэрэ студентхэр арых. А зы нэбгырэм еджэфэкIэ гъэ къэс IэпыIэгъур къылэжьэу къыхэкIыгъ.

«Нью-Джерси щылэжьэрэ Адыгэ ШIушIэ Хасэм иIахь ини къытхэлъ. Типрограммэхэм ныбжьыкIэхэр еджэным зэрэкIагъэгушIухэрэр алъэгъугъэу, аме­рикэ адыгэхэм джы цыхьэ фондым къыфашIэу, ахъщэ угъо­иным чанэу къыхэлажьэх», —гущыIэр лъегъэкIуатэ Бэрсбай Кахтан.

Стипендие гъэшъошэныр хабзэ хъугъэу мэфэкI зэхахьэкIэ гъэ къэс агъэцакIэ. Адыгэм идунай щыцIэрыIо артистхэр рагъэблагъэхэшъ, концертышхо ныбжьыкIэхэм апае зэхащэ. Нью-Йорк, Нью-Джерси штатым яконцертнэ залышхохэм адыгэ зэIукIэр ащэкIо. Ащи къекIолIэрэ цIыфхэм чIэхьапкIэу атырэр фондым икон ехьэ. Гъэрекlо пандемием ыпкъ къикIэу зэIукIэр щыIагъэп, ау стипендие гощыныр зэпагъэугъэп. Студент 26-мэ ар мыгъэ къатефагъ. Ахэр зыщагъэшIощтхэ зэхахьэр дунэе хъытыумкIэ кIощт. Щылэ мазэм и 30-м гала-концертыр онлайн шlыкlэу къагъэлъэгъощт, Мые­къо­пэ уахътэмкlэ пчыхьэм сыхьатыр 8-м, Нью-Йорк уахътэмкlэ сыхьатыр 12-м, сайтэу www.circassianfoundation.org ар къырагъэхьащт.

Концертым хэлэжьэщтых Адыгэ Республикэм и Къэралыгъо академическэ къэшъокIо купэу «Налмэсыр», орэдыIо купэу «Бзэрабзэр», Адыгеим изаслуженнэ артистхэу ЛIыбзыу Аслъан, Апэнэсэ Астемир, пщынаоу Джымыкъо Тамбый.

Мыщ фэдэу интернетым иамалхэр агъэфедэзэ ныбжьыкIэ­хэм язэхахьэ апэрэу зэрэзэхащэрэм ишIуагъи къэкIонэу фон­дым илIыкIохэм алъытэ. Къэралыгъо пчъагъэхэм арыс зэлъэпкъэгъухэр зэкъотхэу мы гъэсэныгъэ программэхэм ахэ­лэжьэнхэ алъэкIыщт. Докторэу Уджыхъу Элдар къызэриIуагъэм­кIэ, мыгъэ япшъэрылъхэм заушъомбгъущт, Америкэм щыпсэурэ ныбжьыкIэхэм анэмыкIэу нэмыкI IэкIыб адыгэ студентхэми алъыIэсынхэ агу хэлъ.

ТIэшъу Светлан.
Адыгеим изаслуженнэ журналист.