Усэхэр

Орэп

Лъэмакъэ горэ. Сежэ. Ари орэп.
Тхьапш лъэгъуныгъэм иlэр щэlэныгъэу…
Сыдэущтэу зы зэманым хымэ горэ,
Псэм щыщэу хъурэ, гъашlэм къыхэмынэу.Сыд пай къыхихрэ гум къемыкlурэ горэ,
Сыд пай ыгъашlоу къырихьакlра бэрэ,
Сыд пай нэмыкlыр къыригъэкlоу благъэу,
Иуз нахь макlэ хъущтмэ ымыушэтрэ…

Ощхышхор къехы, гури дэгъы. lофэп
Гум хэлъ пытагъэ ари ыщэlэнэу…
Зы закъу гу цlыкlум фэмыукlочlрэр непэ:
Зэблэкlых цlыфхэр. Ахэр орэп. Орэп…

Сыпфэзэщы

Сыкъыпфэзэщы. Лъэшэу. Узым нэсэу.
Фыртынэу нэм къыкlихьэрэм гур есты.
Сизакъу мы пчъыхьэм. Чъыlэ дэдэ къэхъу.
Зэхасшlэрэп. Гъогу напцэм сырекlокlы.

Гупшысэр тыригъэурэп. Къегъэзэжьы.
Сэщ фэдэу ори мафэхэр олъыта…
Гупшысэкlэ тигъатхэ сыхэхьажьы,
Гупшысэкlэ нэ къарэхэм сакlаплъэ.

Чъыгаем ычlэгъ фабэ тыкlэмыкlэу,
Къефэхрэ жъогъо лыдэу бэ тлъытагъэр…
Къэгъагъ lэрамыр пчыхьэ къэс къысфэпхьэу,
Нэплъэгъум къыгъэнэфыщтыгъ сигъатхэ.

Шlулъэгъур гум къыщыlузэ орэдэу
Укъаплъэщтыгъ, гушlуагъор умыушъэфэу.
Сыдэущтэу пшlын, къыхэкlы гъашlэм уахътэ,
Шlулъэгъоу чыжьэу щыlэм уфэзэщэу.

ШIулъэгъуныгъ

Сыдэу бэрэ сыожагъ силъэгъуныгъ!
Сыдэу бэрэ сипкlыхьыпlэ ухэтыгъ.
Мы дунаим идэхагъэ сыхэныгъ,
Укъэкlофэ бэрэ нэпсыр есфыхыгъ.

Чъыlэтагъэу жъоркъы ужым укъэкlыгъ,
Гукlодыгъом сыгу уlагъэ къыхэпщыгъ.
Щыlэныгъэм иlэшlугъэ сэбгъэшlагъ,
Кlымэфэгум сидунае щыфэбагъ.

Нэрылъэгъоу сигухэлъхэр къысфэпхьыгъ,
Зы хъопсагъоу сэ сиlагъэр къысэптыгъ.
Хым иорэу ошъо чапэм къытехьагъ,
Насып lахьыр сэ синэпкъи къытрихьагъ.

***

Сишlулъэгъу тхьаркъо фыжьэу зеlэты,
Укъылъэгъумэ сыгум щэбыбы
Зыриутэкlэу къыхэкlы гумэкlэу,
Зиушъэфыжьэуи lасэу къыхэкlы.

Ощхым хэтэу уиунэ къытео,
Пчъэр къыlупхымэ жьыбгъэм къыдехьэ
Уилъэужмэ атетэу къыплъэкlо,
Уигъогупэ тыгъэпсэу къытехьэ.

Къахэлъэты пкlыхьыпlэмэ зэщэу
Псыхъо чъэрым иорэу къыплъэсы,
Мэзэныкъом нэплъэгъур фэпщэимэ,
Сишlулъэгъу тыжьын бзыеу къыбнэсы.

Сапэ

Шlулъэгъур оры…къэпlогъагъ…зэгорэм
Сыд а гущыlэм джы къикlыжьрэр…сапэ…
Джыри зы жъуагъо къефэхыгъ ошъогум,
Джыри зы чэщ хэзыгъ тигъатхэ.

Гупшысэм чэщыр егъэкlуатэ хыеу,
Хыягъэр бэ, гукlэгъу имыкъурэр непэ
Зы лъэгъуныгъэ закъо лыеу,
Щэкlуасэ гуитlум азыфагу нычэпэ.

Гуегъу сыдигъуи лъэгъуныгъэу кlодрэр
Хэт къэзыlощтыр aщ кlэух фэхъугъэр?
Сыдэущтэу зэкlэ щыгъупшагъэу кlорэ
Нэмыкl лъэныкъом гур зэптыгъэр.

Къышlошlэу мэхъу шlу зылъэгъурэм къабзэу
Псы къаргъом фэдэу, пцlым ипсалъэ
Гукlэгъу зыхэлъыр псэр ыгъашlоу къэlу,
Зи зыхэмылъыр сыдми къанэ сапэу.

Ным игумэкI

Ошъогум псыхъо къаргъоу къыпэшlэтрэм
Дышъэпсэу тыгъэбзыйхэр къыщыхэпсых.
Гукlэгъур къакlэтэкъоу унэ нэфхэр
Сигъогу къысфызэlуахэу сэ къысфепсых.

Нэпсыцэр угу къечъэхы сыгу мэузымэ,
Гумэкlым уидэхагъэ егъэкlоды…
Гушlуагъоу уишlулъэгъу сэ къыситырэм
Фыртынэр сигъогупэ lуегъэкlоты.

Уилъэlумэ сахэмыкlэу уахътэр макlо,
Уиlаплlы ишъэбагъэ спсэ къынэсы.
Уинурэ, уидэхагъэ, уиlэшlугъэ
Сигъашlэ къагъэнэфэу къыслъэlэсых.

Сибжыхьэ

Джыри зы чэщ, джыри зы мафэ,
Джыри зы бжыхьэ lут сипчъэlу.
Джыри дышъэпс зэкlугъэ тхьапэр,
Чэрэгъоу шъабэу къефэ lэгум.

Джыри зэлъаштэ пщэмэ уашъор,
Быбыжьрэ бзыухэр агъэкlуатэу.
Зэжагъэм бэрэ ыгу ыгъашlоу,
Ипшысэ дахэ къыфеlуатэ.

Къыпекlоу жьыбгъэр кlорэм лъэсэу,
Къефэхрэ пкlашъэр къешыпыжьы.
Гъэмэфэ жъоркъыр рилъэсэхэу,
Бжыхьэпэ ощхыр зышlошlыжьы.

Тыгъэ нэбзыир къекlошъэхэу,
Фэбамэу кlодрэм лъэlэбэжьы…
Ар пкlэнчъэ lоф, зи уахътэм шlэхэу
Дунэе гъожьыр зэлъештэжьы.

«Чъыгхэр»

Илъэсхэр кlуагъэх…чъыгхэр къэнагъэх,
Хьазабэу тпэкlэкlыгъэм ишыхьатхэу
Тилъэпкъ ихъишъэ къагъэгъунэу къаплъэх,
Ашъхьапэхэр хы lушъом фэгъэзагъэу.

Къашlэжьы жьыбгъэр, цlыф гъымакъэм диштэу,
Зэридзэу стафэ шlуцlэр зэрэбыурэр
Къушъхьэпсэу къетэкъохрэм нэпсыр хизэу
Алъапсэ агъэшъокlыщтыгъ щыугъэу.

Хэкlуадэу яжьэм къапытэкъурэ пкlашъэр,
Цlыф фэдэу зэо машlом пэlутыгъэх…
Къашlуизэу набгъом имыфэжьрэ бзыухэр,
Япчъагъэ къамышlэжьэу щыкlодыгъэх.

Тырехы ощхым заом илъэужхэр,
Лъэу чlыгум ришъурэр уцэу къытекlэжьы
Лъэмыдж зимыlэ уахътэм къыгъэзэжьрэп,
Ау чъыгхэр къанэх, хэкур къагъэгъунэу…

Зэндэлэ чъыг

Зэндал чъыгышхом бэ къышlэжьрэр…
Шlулъэгъоу гъашlэм къыхэнэжьрэр,
Шъэф пчъагъэу чэщым щаlотагъэр,
Гухэлъэу уахътэм ылъэхъагъэр.

Нэбзыцым нэпсэу къыпызыгъэр,
Iэ шъабэу кlасэм къыубытыгъэр,
Фэбагъэу гуитlум зэритыжьрэр,
Гушlуагъоу пlалъэм къыхэкlыжьрэр.

Жьы lэшlоу гъатхэм къыпихыгъэр,
Хъопсагъоу псалъэм къыхихыгъэр
Бзыужъыеу набгъом щылъэтагъэр,
Зэндалэу жьым бэдэд къышlагъэр…

Щылэ маз

Чыжьэу къежьэ, дахэу къехы
Шъэбэ-шъабэу осыр къехьы
Зэпэлыды, зэпэшlэты
Щылэ мазэм исурэтыр.

Жьыбгъэр мэзым къыречъэкlы
Мэкlэ-макlэу къызэкlэкlы
Зыкъеlэты, къызэкlанэ
Кlымэфэгум игукlае.

Хъот-бореныр къырехьыжьэ
Хъырзэ lэлыр къырефыжьэ
Мэчэрэгъу, дэлъэтае
Пкlэтэ-лъатэу дэбыбае.

Осыр уашъом джы щыхъой
Цэ зырызэу къыщеугъой
Къыlэкlэзы, зэхетакъо
Зэхэпхъагъоу къытыретакъо.

Мылым псыхъор тырешхыкlы
Чlыгу шъхьашъор зэхетlыкlы
Къыбдэджэгу, узэредзэ
Осыр мыжъоу къыптыредзэ.

Ыпэ уитэу укъегъачъэ,
Джэдыгу гупэр къытыреуплlанкlэ
Лъакъор епхы, укъырекlы
Гъогу сэягъэм упхырэкlы.

Укlэзэзэу уелъэдэжьы,
Гур тlэкlу-тlэкlоу мэlэсэжьы
Унэр фабэ, щаер стыры
Щылэ мазэр боу бырсыры.

УпчIэ

Уиупчlэ къэошlэжьа ныбжьыкlэгъум,
Джэуапым утещтахьэу къэптыгъагъэр?
— Сыд уасэу, сипсэ, ептырэр шlулъэгъум,
Сыд щыlэныгъэм фэпшlырэр мэхьанэу?

Сэщ фэдэу ухьазыра гъэшlэ гъогум,
Зэкlакlо къыхэмыхьэу урыкlонэу
Сыд lофи тызэгъусэу щызэшlотхэу,
Лъэныкъо зэфэшъхьафхэмкlэ тымыкlоу.

Iэшlэхыщтэп унагъор къэпlэтыныр,
Шlулъэгъум пае зыми ушъхьамысэу
Уигъусэ уемызэщэу укъотыныр,
Унаlэ, уфэсакъэу, тет зэпытэу.

Насыпыр пэрыохъумэ ахэпщэу,
Зы lахьыр зэфэдитlоу зэдэбгощэу
Зы хъярэу зэдэпlэтырэм хэбгъахъоу,
Зы къинэу зэдэплъэгъурэм утекlоу…

Зи сщыгъупшагъэп, зыми сыкlэгъожьрэп
Къэслъытэрэп къысэкlыгъэр уишlуагъэу…
Ау загъорэ къыхэкlы сыгу къеожьэу,
Сизакъоу тишlулъэгъу зэрэзгъэшlуагъэр…