ИлъэсыкIэм къыздихьыгъэ зэхъокIыныгъэхэр

2021-рэ илъэсым зэхъокIыныгъакIэу къыздихьыщтхэм нэIуасэ шъуафэтшIыныр джыри лъытэгъэкIуатэ.

ЛэжьэпкIэ анахь макIэр къызэралъытэщтыр

IофшIэнымкIэ лэжьэпкIэ ыкIи узэрэпсэун плъэкIыщт ахъщэ анахь макIэу агъэнэфагъэхэр 2021-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу шIыкIакIэм тетэу Урысыем къыщалъытэщтых.

ХэбзэгъэуцугъакIэм зэригъэнафэрэмкIэ, джы ар «гъомылэпхъэ матэм» епхыжьыгъэп, медианнэ хахъом­кIэ къалъытэщт.
ИкIыгъэ илъэсым медианнэ хахъоу щыIагъэм ипроцент 42-м МРОТ-р фэдизыщт. 2021-рэ илъэсым ащ проценти 5,5-рэ хэхъощт ыкIи сомэ 12792-м нагъэсыщт. Узэрэпсэун плъэкIыщт ахъщэ анахь макIэр мы илъэсым 11653-рэ хъущт (проценти 3,7-кIэ къаIэтыщт).
Узэрэпсэун плъэкIыщт ахъщэ анахь макIэр зыфэдизыр цIыф куп зэфэшъхьафхэмкIэ зэтеутыгъ: Iоф зышIэхэрэмкIэ – проценти 109-рэ, пенсионерхэмкIэ – процент 86-рэ, кIэлэцIыкIухэмкIэ – процент 97-рэ.

ТхылъыпIэм тетхэгъэжьыщтэп

ЦIыфым IофшIэгъэ илъэсэу иIэр зыщыгъэнэфэгъэ тхылъыр 2021-рэ илъэсым щылэ мазэм и 1-м къыщегъэжьагъэу IофшIапIэм Iухьащтхэм электроннэ шIыкIэм тетэу джы къафызэIуахыщт. А уахътэм ыпэкIэ IофшIэныр езыгъэжьагъэхэм зыфэе шIыкIэр къыхахын фитых.

Ежь-ежьырэу зэдалъхьащт

Щылэ мазэм и 1-м къыщегъэжьагъэу автомобильхэм арылъ аптечкэ хьазырхэр водительхэм къамыщэфыжьынхэу фитыныгъэ яIэ хъугъэ.

2020-рэ илъэсым нэс зэдалъхьэгъэ аптечкэ хьазыр­хэр джыри илъэси 3-рэ агъэфедэнхэ алъэкIыщт.

Мы къэмланэм дэлъынхэ фаехэр: нэгуихъуитIу, медицинэ IэлъитIу, лъыр къэзгъэуцурэ бгэнэпсыр, сантиметри 5 зишъомбгъогъэ бинти 4 ыкIи сантиметри 7 зишъомбгъогъэ бинти 3, стерильнэ псыпс салфеткэхэр, лейкопластырь, лэныст.

Тазыр атыралъхьащт

ЫпкIэ зыхэлъ гъогухэм арыкIохэу ыуасэ зымытыхэрэм административнэ тазырэу сомэ мини 5-м кIахьэрэр зэратыралъхьащтым епхыгъэ хэбзэгъэуцугъэм къэралы­гъом ипащэ кIэтхагъ.

Автомобиль псынкIэр зезыфэрэм тазырэу ыпщыныщтыр сомэ мин 1,5-рэ, хьылъэзещэ машинэхэм ыкIи автобусхэм арысхэм – сомэ мини 5. Хэбзэгъэ­уцугъэм къызэрэщиIорэмкIэ, чэщ-зымафэм къыкIоцI гъогум ыпкIэ ымытэу зэрэрыкIуагъэр камерэхэм заулэрэ агъэунэфыгъэмэ, водителым тазырыр зэ зэрэрагъэпщыныщтыр.

Хэукъоныгъэ зезыхьагъэм мэфэ 20-м къыкIоцI гъогупкIэр зитыжьыкIэ пшъэдэкIыжь рагъэхьыщтэп.

Къэбарыр аIотэн фитхэп

УIэшыгъэ къулыкъухэм яIоф­шIэн ыкIи ящыIэныгъэ фэгъэхьыгъэ къэбарыр аIотэн фимытхэу хэбзэгъэуцу­гъакIэм къыщеIо.

А купым хахьэх хьыкумышIхэр, прокурорхэр, Следственнэ комитетым, ФСБ-м ыкIи нэмыкI хэушъхьафыкIыгъэ дзэ къулыкъухэм яIофышIэхэр.

Аужырэ уахътэхэм мы къулыкъухэм ахэтхэм ящыIэныгъэ фэгъэхьыгъэ къэбархэр социальнэ хъытыухэм бэрэ къызэрарыхьэхэрэм яIофшIэн иягъэ къе­кIынэу хэбзэгъэуцухэм алъытэ.

Уасэхэр агъэIорышIэщтых

Гъомылапхъэхэм ауасэ гъэIорышIэгъэнымкIэ нахь фитыныгъабэ Правительствэм ратыгъ. ХэбзэгъэуцугъакIэм къызэрэщиIорэмкIэ, гъомылапхъэхэм ауасэ зыща­гъэIорышIэщт уахътэр ыкIи ахэм яспискэ министрэхэм я Кабинет ежь ыгъэнэфэщт.

Шъолъыр заулэмэ мэфэ 30-м нахьыбэу уасэхэм процент 30 къазыщахахъокIэ, ащ къыкIэлъыкIоу гъомылапхъэхэм осэ анахь инэу яIэщтыр УФ-м и Правительствэ ыгъэнафэщтыгъ. Ащ хахьэщтыгъэх: былымылыр, къолыр, мэлылыр, чэтылыр, пцэжъыер, тхъур ыкIи тыгъэгъэзэ дагъэр, щэр, кIэнкIэр, шъоущыгъур, щыгъур, щаир, хьаджыгъэр, хьалыгъур, пынджыр, фыгур, гречкэр, тхьацухэр, картофыр, къэбаскъэр, бжьыныр, пхъыр, мыIэрысэхэр.

Къэзыгъэхьазырыгъэр
Iэшъынэ Сусан.