КIэлэцIыкIум идунэееплъыкIэ ыгъэбаищт

Хьалэмэтыгъэр ыкIи шъыпкъагъэр, адыгэ тарихъыр ыкIи шэн-хабзэхэр, намысыр ыкIи зекIокIэ тэрэзыр зы­щы­пхы­­рыщыгъэхэ тхылъ гъэшIэгъоным мы мафэхэм Нэ­чэс Ан­желикэ нэIуасэ тыфишIыгъ. «Волшебный род­ник» зы­­фиусыгъэ кIэлэцIыкIу тхылъым «икъэхъукIэ» зы­щыдгъэ­гъо­загъ, автор ныбжьыкIэм гущыIэгъу тыфэхъугъ.

Адыгеим, Къэрэщэе-­Щэрджэсым язаслуженнэ артисткэу Нэчэс Анжеликэ исэнаущыгъэ тызщыгъуа­зэр бэшIагъэ. Ащ орэдыр зэригъэбзэрабзэщтыгъэм дакIоу, усэ, мэкъамэ тхыныр дэгъоу къыдэхъущтыгъэ. Джы, ащ исэнаущыгъэ тхылъ тхыным фигъэзагъ. Къыхэгъэщыгъэн фае сыд фэдэ лъэныкъуи ащ зэ-
ри­фэшъуашэу къызэрэдэ­хъурэр.

ТигущыIэгъу нахь игъэ­кIотыгъэу нэIуасэ щъуфэтшIын. Ащ Адыгэ къэралыгъо университетым иэкономикэ факультет къыу­хыгъ, ау зэджэгъэ сэнэхьатым рылэжьэнэу хъугъэп. Джыри цIыкIухэу ышы­п­хъуи­тIурэ ежьыррэ музыкальнэ еджапIэм янэ ыщэгъагъэх. Ышыпхъухэр ащ щеджагъэхэп, ау ежь ар дэгъоу къыухыгъ. Нэужым орэдкъэIоным нахь зыIэпищагъ. Сценэм тетыным щыщынэщтыгъэп, зэнэкъо­къухэм, Iофтхьэбзэ зэфэшъхьафхэм ахэлажьэщтыгъэ. А лъэхъаным усэхэм мэкъамэхэр афитхэу ригъэжьагъ, нэужым усэхэри зэхилъхьаным фэкъулай хъугъэ. Сэнаущыгъэ зыхэ­лъым сыд фэдэ лъэныкъо зигъэзагъэми къыдэхъу. ТигущыIэгъуи ащ фэдэ цIыф­хэм ащыщ. Зэсэгъэ жанрэм тхылъ тхыныр лъэшэу текIы нахь мышIэми, ар зэрифэшъуашэу ыгъэцэкIагъ.

— Тхылъ къыдэзгъэкIыным ыпэкIэ сегупшысэу, ар гухэлъэу зыдэсIыгъэу щытыгъэп. Рассказхэри стхыныр сишэныгъэп.

Сшыпхъу ипшъашъэу Маликэ пчыхьэрэ сэр-сэрэу зэхэслъхьэрэ пшысэ цIыкIухэр къыфэсIуатэщты­гъэх. Ахэр тхьапэм езгъэ­кIунхэуи сегупшысэщты­гъэп, — къытфеIуатэ Нэ­чэс Анжеликэ. — Ау джырэ кIэлэцIыкIухэм гущыIэгъу сызщафэхъурэм адыгэ тарихъыр зэрамышIэрэр сыушэтыгъ. Тэ тицIыкIу­гъом тызэрапIущтыгъэ ге­ройхэм, Нарт эпосым щыщхэм зэращымыгъуа­зэхэр сыгу къеощтыгъэ. Ащ къыхэкIэу тхылъ стхын гупшысэ къысфэущыгъ. Пшысэр аужырэ шапхъэ­хэм адиштэу, ау лъэпкъ тарихъыр къешIэкIыгъэу щытынэу исхъухьагъ. Тхы­лъым герой шъхьаIэу хэтхэм яджэрэ цIыфым шIу­лъэгъуныгъэ афишIыным сыгу къыздеIэу сыдэлэ­жьагъ.

Автор ныбжьыкIэм итхылъ гъэшIэгъонэу ыкIи дахэу зэришIыщтым ишъып­къэу Iоф дишIагъ. Ащ шъхьэу иIэм къыщегъэжьагъэу, сюжетэу щыпхырыщыгъэр, нэкIубгъохэр зэ­рэшIыгъэхэр, сурэтэу къы­дэхьагъэхэр — пстэури зэкIужьэу ыгъэпсыгъ. Тхы­лъым итеплъэ шIодахэу зыштагъэм иапэрэ нэкIубгъо къызэзэIуихыкIэ, «зы жьыкъэщэгъукIэ» ыджыным къыфэущыщт.

— Сабыйхэм тхылъыр ашIогъэшIэгъон хъуным сишъыпкъэу Iоф дэсшIагъ. Джырэ уахътэ гаджетхэм, мультик зэфэшъхьафхэм кIэлэцIыкIухэр къадэхъух. Ахэр агъэтIылъыни тхы­лъыр къаштэным фэшI зэ­рэшIыгъэм зыIэпищэнхэ фае, — къеIуатэ авторым.

«Волшебный родник» зыфиIорэ тхылъыр нэкIубгъо 46-рэ мэхъу. Ар шъхьи 7-у зэтеутыгъ. Пшъэшъэ цIыкIоу Мианэ, ащ иныб­джэгъухэу хьэ цIыкIоу Пу­шокрэ шэу Пэтэрэзрэ къяхъулIэрэ хъугъэ-шIа­гъэхэм тхылъыр къатегущыIэ. Ахэр амышIахэу нартхэм ядунае ифагъэх, ащ щалъэгъурэри бэ.

— Тхылъыр тищыIэныгъэ техыгъ сIоми хэукъуа­гъэ хъущтэп, — игущыIэ лъегъэкIуатэ Нэчэс Ан­желикэ. — СицIыкIугъом ся­нэрэ сятэрэ къызщы­хъу­гъэхэ къуаджэхэу Еджэркъуаерэ Хьатыгъужъы­къуаерэ бэрэ сащыIэщтыгъ. Ащ къыпкъырыкIырэ гу­къэкIыжьхэри тхылъым къыщэлъагъох. Нарт герой­хэр зытетым тетхэу къэзгъэлъэгъуагъэх, ау ахэм къяшIэкIыгъэ къэбархэр къэсыугупшысыгъэх. СицIыкIугъом мы геройхэр дэгъоу сшIэщтыгъэх, ахэр зыхэт къэбархэм сяджэщтыгъ, ау джы зыныбжь хэкIотагъэхэри мыхэр зы­щыщхэмкIэ къыкIэупчIэхэу къыхэкIы.

Тхылъым уеджэзэ шэн­хэбзэ гъэшIэгъонэу адыгэ­хэм яIэхэм ащыщхэр щыплъэгъун плъэкIыщт. Тхыгъэм ахэр къешIэкIыгъэх. Шъхьэу иIэщтым авторыр бэрэ егупшысагъэп, ау ащ гупшысэ куу зэрэхэлъыр игущыIэ къыщыхегъэщы.

— Стхынэу зесэгъажьэм шъхьэр джыри къэсыугу­пшысыгъагъэп. Къэбарыр къисIотыкIызэ шъхьэри сыгу къысиIуагъ. Псынэ­кIэчъ хьалэмэтым ишIуагъэкIэ герой шъхьаIэхэр нэмыкI дунае кIонхэ амал яI. Ащ Нарт эпосым къы­хэхыгъэхэм ащыIокIэх. Зэ­рэхъурэмкIэ, псынэкIэ­чъым лъыхъухэзэ ащ нахь мэхьанэ ин зиIэ горэ къа­гъоты. Хэтрэ цIыфкIи осэ­шхо зиIэу къыхагъэщыгъэм зэфэхьысыжь гъэнэфагъэ­хэр арегъэшIы, — къытфеIуатэ авторым.

Тхылъыр ипчъагъэкIэ 300 хъоу къыдэкIыгъ, ау Адыгеим имызакъоу Къэ­бэртэе-Бэлъкъарым, Къэ­рэщэе-Щэрджэсым, Абхъаз республикэм, нэмыкI шъо­лъырхэми ащыпсэухэ­рэр бэу къызэрэкIэуп­чIэ­хэрэм къыхэкIэу ащ хигъэ­хъон гухэлъ авторым иI.

— Тхылъыр стхын гу­хэлъ зысэшIым IэпыIэгъу къысфэхъущт литературэ зэфэшъхьафхэм сяджагъ, видеохэм сяплъыгъ. КIэлэ­цIыкIу тхылъхэр зэрэтхыгъэхэм, автор ныбжьыкIэ­хэм хэукъоныгъэу ашIы­хэрэм защызгъэгъозагъ. IэубытыпIэ сиIэу сигухэлъ сыкъекIолIагъ ыкIи гъэма­фэм ар стхыгъэ. Тхэным бэрэ сыпылъыгъ сIон слъэ­кIыщтэп, ау тхылътедзапIэм щыкIорэ IофшIэным мэзитф ыхьыгъ, — къытфеIуатэ авторым. — Сурэтэу хэтхэм яшIынкIэ Iэпы­Iэгъу къысфэхъугъэ сурэтышIым лъэшэу сыфэраз. Дарья Кулеш урыс, Москва щэпсэу нахь мышIэми, ащ лъэпкъ нэшанэр зэхишIэн, зэрифэшъуашэу сурэтхэр ышIынхэ ылъэкIыгъ. Чъыгыр, къэлапчъэр, тхьапэр зыфэдэхэр, ахэр зыдэщытынхэ фэе чIыпIэхэр зэригъашIэщтыгъэх, къакIэ­упчIэщтыгъ. Пстэури зэбгъэкIун, зэрэщытын фаем фэдэу бгъэпсыным охътабэ ыхьыгъ. Ау сыгукIэ зы такъикъи сыкIэгъожьырэп, тхылъыр зэрэслъэгъущтыгъэм фэдэу къыдэкIыгъ.

Тхэныр ыгъэтIылъыжьыным тигущыIэгъу егупшысэрэп. ТапэкIи мы лъэны­къомкIэ сэнаущыгъэу хэлъым хигъэхъон гухэлъ иI. Ащ ригъэжьэгъэ Iофыр къы­зэрэдэхъущтым щэч хэлъэп. Сыда пIомэ сэнаущыгъэ ин зыхэлъэу, Iоф­шIэныр зикIасэр къызэтеуцорэп — ащ хэхъоныгъэ­хэр ешIых, ыпэкIэ лъэ­кIуатэ.

Абрэдж Сэтэнай.