Лъэпкъ проектыр Адыгеим зэрэщагъэцакIэрэм тегущыIагъэх

Урысые Федерацием и Правительствэ и Тхьаматэ игуадзэу Вик­то­рия Абрамченкэмрэ Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Муратрэ тыгъуасэ Москва зэIукIэгъу щызэдыряIагъ.

Экологием, тыкъэзыуцухьэрэ дунаим якъэухъумэн, мэзым игъэфедэн, коммунальнэ пыдзэфэ пытэхэм зэрадэзе­кIощтхэм, АПК-м хэхъоныгъэ егъэшIыгъэным япхыгъэ Iофыгъохэм атегущыIагъэх.

Адыгеим и ЛIышъхьэ Вик­тория Абрамченкэм къыфиIотагъ лъэпкъ проектэу «Экология» зыфиIорэр республикэм зэрэщагъэцакIэрэм, Адыгеим ичIыопс байныгъэ икъэухъумэн­кIэ Iофтхьабзэу зэрахьэхэрэм афэгъэхьыгъэу.

Шъугу къэтэгъэкIыжьы ­лъэпкъ проектэу «Экология» зыфиIорэм диштэу 2020-рэ илъэсым сомэ миллион 97,62-рэ къызэрэхагъэкIыгъэр. ШэкIогъур имыкIызэ а мылъкур къызфагъэфедэнэу рахъухьэ. Лъэпкъ проектым диштэу псыр аIэкIэзыгъахьэрэ псэолъитIум ишIын аухыщт, коммунальнэ пыдзэфэ пытэхэр Iузыщырэ къулыкъухэм хэхъоныгъэ ягъэшIыгъэным епхыгъэ Iофыгъохэм адэлажьэх.

ПсыкъэкIуапIэхэм якъэухъу­мэн, республикэм ипсыхъохэми, гидротехническэ псэуалъэ­хэми Iофтхьабзэхэр ащызехьэгъэнхэм лъэшэу анаIэ атыра­гъэты. МашIом игъэкIосэнкIэ республикэм ищыкIэгъэ техни­кэмрэ оборудованиемрэ иIэх, мылъкоу къыфатIупщыгъэр зэ­рэщытэу къызфигъэфедагъ. Мэз промышленнэ комплексми хэ­хъоныгъэ ешIы. 2020-рэ илъэсым иапэрэ мэзибгъу пхъэр обработкэ шIыгъэнымкIэ ыкIи ащ пкъыгъохэр хэшIыкIыгъэнхэмкIэ индексым хэхъуагъ.

ЗэIукIэгъум экологием, тыкъэзыуцухьэрэ дунаим якъэу­хъумэн епхыгъэ Iофыгъохэм щалъыIэсыгъэх, ахэм язэшIо­хынкIэ пшъэрылъэу щыIэхэм атегущыIагъэх. Колхидскэ хэшъаем икъэухъумэнкIэ амалэу зэрахьагъэхэм Адыгеим и ЛIы­шъхьэ ягугъу къышIыгъ. Хэ­шъае­хэр къызэтегъэнэжьыгъэнхэм пае федеральнэ гупчэмрэ эко­логическэ организациехэмрэ Iофтхьэбзэ гъэнэ­фагъэ­хэр зэрахьагъэх. Волонтер дви­жениеу «Тлъапсэ къэтэжъугъэухъум» зыфиIорэр зэ­хащагъ. Республи­кэр зыпштэкIэ, гектари 4,5-мэ хэшъаер къащэкIы.

Джащ фэдэу республикэм исхэр лъэшэу егъэгумэкIых чъыгаер зыгъэкIодырэ пхъацIэр бэгъон зэрилъэкIыщтым. Адыгеим и ЛIышъхьэ игъоу ылъэгъугъ чъыгэе мэзхэр мыкIодынхэм, зэрар къэзыхьырэ хьацIэ-пIацIэхэм ябэныжьы­гъэным апае федеральнэ за­конодательнэ, шэпхъэ-правовой актхэм зэхъокIыныгъэхэр афашIынхэу.

«Адыгеир зиэкологие къэбзэ шъолъырхэм ащыщ. Жьыр, псыр зэрэкъабзэхэм, къушъхьэ­лъэ чIыпIэ, мэз дахэхэм зекIо­хэр бэу къызылъащэх. ТичIыопс къэкIуапIэхэм тарэгушхо, ахэм якъызэтегъэнэжьын лъэшэу ты­наIэ тетэгъэты. Ащ пае лъэпкъ проектэу «Экология» зыфиIорэм къытитырэ амалхэр зэкIэ икъоу тэгъэфедэх. Тыкъэзыуцухьэрэ дунаим икъэухъумэн епхыгъэ программэхэмрэ проектхэмрэ ягъэцэкIэнкIэ фе­деральнэ гупчэм тапэкIи IэпыIэгъу къытитынэу тыщэгугъы», — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.

Мэкъу-мэщымрэ агропро­мышленнэ комплексымрэ алъэ­ныкъокIэ къэралыгъо политикэу зэрахьэрэм епхыгъэ Iофыгъохэм шъхьафэу атегущыIа-гъэх. Мыгъэ республикэм лэ­жьыгъэ тонн мин 735,9-рэ къы­щахьыжьыгъ. ПстэумкIи бжы­хьэсэ тонн мин 553-рэ аугъоижьыгъ. ГъэрекIорэм егъэпшагъэмэ, ар процент 15-кIэ на­хьыб. 2020-рэ илъэсым иапэрэ мэзибгъу сомэ миллиард 20,9-рэ зыосэ мэкъумэщ продукцие къыдагъэкIыгъ. ГъэрекIорэм елъытыгъэмэ, ар проценти 106,1-рэ мэхъу. Сомэ миллиард 19 зыосэ гъомылапхъэ къыдагъэкIыгъ. ГъэрекIорэм ар егъэ­пшагъэмэ, проценти 119,6-рэ зэрэхъурэр.

Чъыгхэтэ лэжьынми, сэна­шъхьэхэм якъэгъэкIыни рес­публикэм мэхьанэшхо щыраты. 2020-рэ илъэсым сэнэшъхьэ лъэпкъхэу «Каберне», «Мерло» зыфиIохэрэм афэдэхэу тонни 130-рэ аугъоижьыгъ. 2021-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу рес­публикэм и АПК илъэныкъохэу анахьэу анаIэ зытырагъэтыщтхэм сэнашъхьэм илэжьыни ахагъэхьащт.

Лъэпкъ проектэу «Экология» зыфиIорэм диштэу Адыгеим щызэрахьэрэ нэмыкI Iофтхьа­бзэхэу зэIукIэгъум зыщатегущыIагъэхэми Урысыем и Правительствэ и Тхьаматэ игуадзэу Виктория Абрамченкэм къа­ды­ригъэштагъ. Республикэм ыпа­шъхьэ ит пшъэрылъхэу фе­де­ральнэ IэпыIэгъу зищыкIагъэ-
хэм апае Урысые Федерацием и Правительствэ иведомствэхэм япащэхэм пшъэрылъ гъэнэфагъэхэр зэрафашIыщтхэр ащ къыIуагъ.

Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэ ипресс-къулыкъу