ЯщыкIэгъэ IэпыIэгъур арагъэгъотыщт

Лъэпкъ проектэу «Предпринимательствэ цIыкIумрэ гурытымрэ ыкIи унэе Iоф егъэжьэгъэнымкIэ IэпыIэгъу афэхъугъэныр» зыфиIорэм ипхырыщын къыдыхэлъытагъэу, пандемием илъэхъан республикэм ибизнес цIыкIу ыкIи гурыт IэпыIэгъу зэрафэхъухэрэм фэгъэхьыгъагъ Адыгэ Республикэм и Общественнэ палатэ зичэзыу зэхэсыгъоу чъэпыогъум и 8-м иIагъэр. Ар зэрищагъ палатэм ипащэу Устэ Руслъан.

Зэхэсыгъом хэлэжьагъэх Адыгэ Республикэм экономикэ хэхъоныгъэмкIэ ыкIи сатыумкIэ иминистрэ игуадзэу Былым­гъот Ибрахьим, прокуратурэм илIыкIоу Николай Дорофеевыр, Адыгэ Республикэм предпринимательствэм IэпыIэгъу фэхъу­гъэнымкIэ и Гупчэ ипащэу КIыкI Артур, хэбзэIахь угъои­ным­кIэ инспекцием ипащэ игуа­дзэу Дэргушъэо Аскэрбый, нэмыкIхэри.

— Предпринимательствэ цIыкIур ыкIи гурытыр экономи­кэ зэхъокIыныгъэхэм язы лъэныкъоу къэралыгъом елъы­тэ, — пэублэм къыщиIуагъ Устэ Руслъан. — Ащ ишIуагъэкIэ Iоф­шIэпIэ чIыпIэхэм ахэхъо, Iоф зымышIэхэрэм япчъагъэ къыщэкIэ, бюджет зэфэшъхьаф­хэм хьакъулахьэу къарыхьэрэм хэхъо. Арышъ, мы уахътэм, коронавирусым зызыщиушъом­бгъурэм, лъэныкъоу зигугъу къэтшIыхэрэм яIоф изытет, IэпыIэгъоу арагъэгъотырэм, тикъэралыгъо хабзэ хэкIыпIэу къыгъотыхэрэм татегущыIэнэу тызэрэугъоигъ.

Былымгъот Ибрахьим къызэриIуагъэмкIэ, 2020-рэ илъэсым республикэм иэкономикэ зыпкъ итэу хэхъоныгъэ ышIыным фэIорышIэрэ Iофтхьэбзэ гъэнэфагъэ­хэр аухэсыгъэх. Предпринимательствэ цIыкIум ыкIи гурытым ясубъектхэу чIыпIэ гузэжъогъу ифагъэхэм IэпыIэгъу афэхъугъэ­нымкIэ апэ Iофтхьэбзэ 13 агъэ­нэфагъэу щытыгъэмэ, мы уахътэм ахэр 48-м нагъэсыгъ. Муниципальнэ ыкIи къэралыгъо мылъкоу предпринимательхэм агъэфедэрэмкIэ бэджэндыпкIэу атырэм ипIалъэ афылъагъэкIотагъ. А IэпыIэгъур субъект 32-мэ къызфагъэфедагъ. Предпринимательствэ цIыкIум ыкIи гурытым ясубъектхэм ащыщэу пандемием анахьэу иягъэ зэкIыгъэ­хэм апае зы процент нахь зытемыхъорэ фэгъэкIотэн зиIэ ахъщэ чIыфэ афагъэнэфагъ. Ащ фэдэ чIыфэу 39-рэ аратыгъ, сомэ миллион 33,1-рэ пэIухьагъ.

Джащ фэдэу министрэм игуа­дзэ къызыщыуцугъэхэм ащыщ МСП-м исубъект 23-мэ ателъ ахъщэ чIыфэ сомэ миллион 43,1-р мэзихым телъытагъэу икIэрыкIэу къызэрафалъытэжьыгъэр. Унэе предпринимательхэу мы илъэсым мэлылъфэгъум и 27-м ыуж атхыгъэхэм хьакъулахьэу атыхэрэм процент афытырагъэхъощтэп. А пIалъэм ыпэкIэ атхыгъэхэм ащыщхэм лъэныкъоу зыхиубытэхэрэм елъы­тыгъэу процентхэр къафа­лъы­тэщтых.

Предпринимательхэм министерствэм аригъэгъотырэ IэпыIэгъухэу Былымгъот Ибрахьим зигугъу къышIыгъэхэм джыри къащыуцущтхэп, уахътэм къызыдихьырэ къиныгъохэм ялъытыгъэу ахэм ахагъэхъощт. Министрэм игуадзэ къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, Адыгеим исоциальнэ-экономикэ кIуачIэ икъу фэдизэу гъэфедэгъэнымкIэ, респуб­ликэм илъ щыIакIэр нахьышIу шIыгъэнымкIэ Iоф зыдашIэн лъэныкъохэр щыIэх, гухэлъ гъэ­нэфагъэхэр яIэх.

ГущыIэр лъигъэкIотагъ КIыкI Артур. Республикэм ипредпринимательхэм бизнесыр зэхащэнымкIэ, зэращэнымкIэ ящыкIэгъэ IэпыIэгъур гупчэм аригъэгъотыным фэшI специалист зэфэшъхьафэу ящыкIэгъэщтхэр мы чIыпIэм щаугъоигъэх. ГущыIэм пае, унэе предпринимателэу зязгъэтхы зышIоигъом гупчэм зыфигъазэмэ, «МФЦ-м ишъхьангъупчъэкIэ» а амалыр фызэшIуа­хыщт. Джащ фэдэу «Бизнес-инкубатор», «Агро-бизнес» зыфиIохэрэм, ахъщэ чIыфэ цIыкIухэр зытыхэрэ организациехэм ялIыкIохэр гупчэм чIэсых. ЗэрэхъурэмкIэ, бизнес цIыкIум ыкIи гурытым исубъектхэм ахахьэхэрэм ящыкIэгъэ къэбарыр Iэрыфэгъоу мы гупчэм щагъотын алъэкIынэу агъэпсыгъ.

— Адыгэ Республикэм предпринимательствэм IэпыIэгъу фэхъугъэнымкIэ и Гупчэ ана­хьэу упчIэжьэгъу ящыкIагъэу къытэуалIэх, — къеIуатэ КIыкI Артур. — IофшIэныр зедгъэжьагъэм къыщегъэжьагъэу упчIэ­жьэгъу тызэрафэхъу­гъэ 3579-рэм щыщэу 1400-р мы илъэ­сыр ары зытефэрэр. Егъэджэн Iофтхьабзэу республикэм щызэхащагъэхэм нэбгырэ 2347-рэ ахэлэжьагъ, ащ щыщэу нэбгырэ 1264-р — мы илъэсым. ПстэумкIи 2020-рэ илъэсым егъэджэн Iофтхьэбзэ 49-рэ зэхащагъ: 12-р — очнэ, 36-р — пэIудзыгъэ шIыкIэм тетэу (мы амалыр Урысыем экономикэмкIэ и Министерствэ къаритыгъ).

Тызхэт илъэсым экспортым IэпыIэгъу фэхъугъэнымкIэ гупчэм бизнес Iофтхьэбзи 2-у ригъэ­кIокIыгъэм бизнес цIыкIум ыкIи гурытым исубъекти 7 хэлэжьагъ. Ахэр Азербайджан ыкIи Абхъазым ялIыкIохэм япхыгъагъ. Ащ нэмыкIэу Адыгеим къыщыдагъэ­кIырэ гъомылапхъэхэр Беларусым, Казахстан ыкIи Тыркуем ащэнхэмкIэ сомэ миллиони 3-м ехъу зыосэ зэзэгъыныгъэ 13-мэ тызхэт илъэсым субъекти 9-мэ адыкIэтхагъэх.

Адыгэ Республикэм предпринимательствэм IэпыIэгъу фэхъу­гъэнымкIэ и Гупчэ 2019 — 2020-рэ илъэсхэм IофшIэнэу зэшIуихыгъэм фэгъэхьыгъэ видео техыгъэм къэзэрэугъоигъэхэр еплъынхэ амал яIагъ. Гупчэр зыдэлэжьагъэр ащ игъэкIоты­гъэу къыриIотыкIыгъ.

Общественнэ палатэм иIэгъэ зичэзыу зэхэсыгъом къыщаIэтыгъэ Iофыгъохэм икъоу ахэплъа­гъэх, ищыкIэгъэ унашъохэр ашIыгъэх ыкIи агъэнэфэгъэ Iофыгъохэр къэралыгъо хабзэм лъагъэIэсыщтых.

Iэшъынэ Сусан.