Кавказ идэхагъэ нэм фэплъырэп

КъокIыпIэм щыпсэурэ лъэпкъхэм яискусствэкIэ Къэралыгъо му­зееу Мыекъуапэ дэтым «Кавказ. Къушъхьэхэр» ыIоу онлайн шIыкIэм тетэу къэгъэлъэгъон къыщызэIуахыгъ.

Я ХХ-рэ лIэшIэгъум иятIонэрэ кIэлъэныкъо къыщегъэжьагъэу я ХХI-рэ лIэшIэгъум иилъэсхэр къыхиубытэхэу живописым, графикэм, скульптурэм афэгъэхьыгъэ IофшIагъэхэр музеим къыщагъэлъагъох.

— СурэтышI 30-м ехъумэ япроизведе­ниехэу илъэс зэфэшъхьафхэм тыугъоигъэхэм цIыфхэр ащытэгъэгъуазэх, — къеIуатэ музеим иIофышIэу ХъуакIо Ларисэ. — ­ЗэлъашIэхэрэ ЛэупэкIэ Нурбый, ПэтIыощэ Феликс, Манакьянхэм ялIакъо, нэмыкIхэм ясурэтхэр щыIэныгъэм епхыгъэх…

Гупшысэр къыраIотыкIы

Адыгеим, Къэбэртэе-Бэлъкъарым, Къэ­рэщэе-Щэрджэсым, Дагъыстан, Чэчэным, Осетием, Ставрополь краим, Армением якъушъхьэхэм ятеплъэхэр, тыкъэзыуцухьэрэ дунаим идэхагъэ, бгъэфедэн плъэкIыщт искусствэр сурэтышIхэм ягупшысэхэмкIэ къыраIотыкIых.

Эдуард Овчаренкэм диным ехьылIэгъэ сурэтэу ышIыгъэр шъо зэфэшъхьафхэмкIэ ыгъэкIэрэкIагъ. Чылысыр цIыфхэм ящыIэ­кIэ-псэукIэ зэрэхэхьагъэм урегъэгу­пшысэ.

Тиреспубликэ исхэу Манакьян зэунэ­къощхэм Армением икъушъхьэхэр сурэтхэмкIэ къагъэлъагъох. Ялъэныкъо гупсэ зэращымыгъупшэрэр яIэпэIэсэныгъэкIэ къыт­фаIуатэ.

Юрий Кириченкэм графикэм ишIэныгъэ къыщегъэлъагъо.

ЛэупэкIэ Нурбый археолог цIэрыIоу зэ­рэщытыр сурэтхэмкIи къэпшIэнэу щыт. Ижъырэ лъэхъаныр сурэтым къыщигъэлъагъозэ, чIэнагъэхэр джырэ лъэхъан зэрэтшIыхэрэм, искусствэр бай дэдэу зэрэщытыр иIофшIагъэхэм къащыхегъэщы.

Темыр Осетием икъушъхьэхэр гуIэтыпIэхэу зэрэщытхэр, шъолъыр пэпчъ чIыпIэ дахэу иIэр цIыфхэм кIуапIэ зэрафэхъурэр сурэтхэм къагъэлъагъо.

С. Дудком, О. Урюпиным, Э. Овчаренкэм, А. Абаевэм, фэшъхьаф сурэтышIхэм Кавказ икъушъхьэхэм ядэхагъэ къагъэлъагъо.

Н. Джакаевым, Г. Паштэм, Н. ДыдыкIым, нэмыкIхэм къушъхьэчIэсхэм яшэн-хабзэхэр, щыIакIэу яIэр къаIуатэ.

Лъэпкъ шIэжьыр

ШIулъэгъур, поэзиер, лъэпкъ гупшысэр сурэтышIхэм зэралъэгъурэ шIыкIэр гъэшIэгъонэу гъэпсыгъэ. А. Асухановым, Я. Аккизовым, Т. Манакьян, Г. Паштэм, нэмыкIхэм япроизведениехэр гум къегущыIыкIых, нэплъэгъу фабэ афэошIы.

Тарихъым ехьылIэгъэ сурэтхэр, заохэм афэгъэхьыгъэхэр, лIэужхэр зэзыпхырэ гу­къэкIыжьхэр С. Умарэм, Н. ЛэупакIэм, М. Кишевым, фэшъхьафхэм яIофшIагъэхэм ахэолъагъох.

— Кавказ итарихъ, къушъхьэхэм ядэхагъэ сыдигъуи тшIогъэшIэгъоных. Музеим икъулыкъушIэхэм къэгъэлъэгъоным изэхэщакIохэм, сурэтышIхэм лъэшэу тафэраз, — къытиIуагъ общественнэ организациеу «Единэ Россием иныбжьыкIэ гвардие» ­икъутамэу Адыгэ Республикэм щыIэм ипащэу, Мыекъуапэ инароднэ депутатхэм я Совет идепутатэу Бэрзэдж Асыет. — Къэгъэлъэгъоным ныбжьыкIэхэм зыщагъэгъуазэ, къэбархэр цIыфхэм алъагъэIэсых.

Шъолъырым фэусэх

Кавказ идэхагъэ, ибаиныгъэ фэусагъэх тхэкIо цIэрыIохэу А. Пушкиныр, М. Лермонтовыр, нэмыкIхэри. ШIулъэгъу къабзэм фэгъэхьыгъэ гупшысэхэр къизыIотыкIыгъэ-
хэ усакIохэм яорэдхэр дунаим щэжъынчых. Кавказ идэхагъэ нэм фэплъырэп, гукIэ къи­IотыкIыгъуае мэхъу. Кавказ щыпсэурэ лъэпкъхэм яшэн-хабзэхэм, ящыIакIэ сурэтышIхэм IупкIэу къагъэлъагъо.

Адыгэ шым, лъэпкъ шэн-хабзэхэм уягу­пшысэзэ сурэтхэм уяплъы зыхъукIэ, КIэрэщэ Тембот ытхыгъэхэр, спектаклэу «Ша­псыгъэ пшъашъэм» фэгъэхьыгъэр, адыгэ пшъашъэм итеплъэ гум «щэчэрэгъух».

Урысые Федерацием IофшIэнымкIэ и ЛIыхъужъэу МэщбэшIэ Исхьакъ къызэри­тхыгъэу, адыгэ шъуашэр Кавказ ис лъэпкъхэм къякIоу, зырагъэдахэу ащыгъ.

Нэхэе Руслъан адыгэ къуаем фэгъэ-хьыгъэ усэу ытхыгъэм зэгъэпшэнхэр щи­шIыхэзэ, адыгэ ным, бзылъфыгъэм яшэн-­зекIуакIэхэм гукIэ уахещэ, ным ынэгу укIа­плъэ пшIоигъоу ухэщэтыкIы.

Къуекъо Налбый, Бэгъ Нурбый, Цуекъо Юныс, фэшъхьаф тхакIохэм ягупшысакIэ музеим къыщагъэлъэгъорэ сурэтхэм ахэплъагъо пшIоигъоу зыоплъыхьэ.

КъумпIыл Къадырбэч ятэ исурэт, ным яхьылIагъэу къыхиутыгъэхэр щыIэныгъэм къыпкъырэкIых. Ащ фэдэ сурэтхэри тищыкIагъэх, тяжэ.

Композитор Iэтыгъ

Урысыем, Адыгеим янароднэ артистэу, дунаим щызэлъашIэрэ ансамблэу «Ис­лъамыем» ихудожественнэ пащэу, композиторэу Нэхэе Аслъан итворчествэ Кав-
каз идэхагъэ къыщыреIотыкIы.

Адыгэ лъэпкъыр, республикэр Кавказым нахьышIоу щашIэнхэмкIэ сурэтышIхэм амалышIухэр яIэх. Искусствэм зырагъэушъомбгъузэ, титарихъ, тищыIакIэ афэгъэхьыгъэ сурэтыкIэхэр ашIынхэу тафэлъаIо.

Музеим къыщагъэлъэгъорэ сурэтхэм Кавказ ис лъэпкъхэм, язэфыщытыкIэхэр зэрэпытэхэрэр, яискусствэ бай дэдэу зэ­рэщытыр ыкIи нахьышIоу зэгъэшIэн зэрэфаер гукIэ ахэолъагъо.

Шъуяплъ сурэтхэм, IэшIагъэхэм, шъор-­шъорэу уасэ афэшъушI.

ШышъхьэIум и 27-м нэс къэгъэлъэгъоныр музеим щыкIощт.

ЕмтIылъ Нурбый.