Лъэныкъо зэфэшъхьафхэмкIэ зэфэхьысыжьхэр, пшъэрылъхэр

АР-м и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат тхьамэтагъор зыщызэрихьэгъэ зэ­­хэсыгъо АР-м иминистрэхэм я Кабинет мы мафэхэм иIагъ. Ащ Къэралыгъо Со­ветым — Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр, къулыкъу зэфэшъхьафхэм ялIыкIохэр, муниципальнэ обра­зо­ва­ние­хэм япащэхэр хэлэжьагъэх. Зэхэсыгъор видеоселектор шIыкIэм тетэу кIуагъэ.

УФ-м и Президентэу Владимир Путиным федеральнэ субсидиехэм ягъэфедэн ылъэны­къокIэ пшъэрылъэу къыгъэуцугъэхэр гъэцэкIагъэ зэрэхъурэм, псэупIэ-коммунальнэ хъызмэтыр бжыхьэ-кIымэфэ уахътэм зэрэфэхьазырым, культурэм иучреждениехэм яIофхэм язытет, нэмыкIхэм атегущыIагъэх.

АР-м финансхэмкIэ иминист­рэу Долэ Долэтбый къызэри­IуагъэмкIэ, 2019-рэ илъэсым федеральнэ хэбзэ органхэм ада­шIыгъэу зэзэгъыныгъэ 53-мэ республикэм Iоф адишIагъ. Ахэм ягъэцэкIэн пстэумкIи сомэ мил­лиарди 6,4-рэ пэIухьагъ. Ащ щыщэу сомэ миллион 525,3-р республикэ бюджетым къыхэ­хыгъ, сомэ миллион 94-р му-
ниципальнэ образованиехэм яахъщ. Экономиер сомэ миллиони 5 хъугъэ.

— Зэзэгъыныгъэхэм къадэлъытагъэхэм ягъэцэкIэн муниципальнэ образованиехэм на­хьыбэу анаIэ атырагъэтын фае. Ащ дакIоу къэгъэлъэгъонхэм акIэхьэгъэным пае амалэу аIэ­кIэлъхэр къыдалъытэзэ пэшIорыгъэшъ Iофтхьабзэхэр зэхащэнхэм мэхьанэшхо иI. НэмыкI шъолъырхэм а лъэны­къомкIэ опытэу аIэкIэлъыр нахь куоу зэдгъэшIэн, тэркIэ на­хьышIур къыхэтхын фае, — къыIуагъ АР-м и ЛIышъхьэ.

ПсэупIэ-коммунальнэ хъыз­мэтыр бжыхьэ-кIымэфэ уахътэм зэрэфэхьазырым къыте­гущыIагъ АР-м псэолъэшIынымкIэ, транспортымкIэ, псэу­пIэ-коммунальнэ ыкIи гъогу хъыз­мэтымкIэ иминистрэ игуадзэу Лафышъэ Рэмэзан. Ащ къызэриIуагъэмкIэ, кательнэ 255-рэ, фабэм икIуапIэу километрэ 302-рэ, фэтэрыбэу зэхэт унэ 1720-рэ, гъэстыныпхъэ шхъуан­тIэм икIуапIэу километрэ мини 3, водозабор 319-рэ, нэмыкIхэр агъэхьазыры. Джащ фэдэу къуаджэу Хьатикъуае дэт унэхэм ащыщэу тфымэ хьакухэр ащагъэуцух. Чъэпыогъум и 1-м шIомыкIэу ахэм IофшIэнхэр ащаухынхэм ыуж итых. ЗэкIэ муниципалитетхэм бжы­хьэ-кIы­мэфэ уахътэм зэрэфэхьазырхэр къэзыушыхьатырэ тхылъхэр чъэпыогъум и 15-р къэмысызэ къатын фае.

Графикым шIомыкIэу IофшIэнхэр зэшIохыгъэ хъунхэм ыуж итынхэу, гъэстыныпхъэ шхъуан­тIэмкIэ чIыфэхэм якъэугъои­жьын нахь агъэпсынкIэнэу, энергоресурсхэр зыгъэфедэ­хэрэм ахэм апкIэ игъом къатыным Iоф дашIэнэу респуб­ликэм ипащэ къафигъэпытагъ. Мы лъэныкъомкIэ хэушъхьа­фыкIыгъэу къэгущыIагъ Адыгэ­къалэ иадминистрацие ипащэу ЛIыхэсэ Махьмудэ. Мыщ ипсэу­пIэ-коммунальнэ хъызмэтшIапIэ гъэстыныпхъэ шхъуантIэмкIэ анахьыбэу чIыфэ телъ.

Бэдзэогъум и 1-м къызэра­лъытагъэмкIэ, псэупIэ-коммунальнэ хъызмэтшIапIэхэм чIы­фэу ателъыр сомэ миллион 277,6-рэ мэхъу, электроэнер­гием пае къамытыгъэр сомэ миллиони 100-м нэсы. Ащ икъэу­гъоижьын пае межведомственнэ комиссие зэхащагъ. АР-м и ЛIышъхьэ Iофым хэ­хъухьагъэм нахь игъэкIотыгъэу зыщигъэгъозэнэу псэолъэшIынымкIэ Министерствэм фигъэпытагъ.

Культурэм ыкIи искусствэм алъэныкъокIэ гъэсэныгъэ тедзэм изэхэщэн фэгъэхьыгъэу къэгущыIагъ АР-м культурэмкIэ ими­нистрэу Аулъэ Юрэ. Респуб­ли­кэм искусствэхэмкIэ учреждение 20 ыкIи зы кIэлэцIыкIу художественнэ еджапIэ ит. БлэкIыгъэ илъэсым къыщыублагъэу ахэм шъолъыр мэхьанэ яIэ шIыжьыгъэным пылъых, еджэпIи 6-м ащ фэдэ статус яIэ хъужьыгъэ. КIэлэцIыкIоу мыщ фэдэ еджапIэхэм ачIэсыр зы проценткIэ нахьыбэ хъугъэ. ПстэумкIи нэбгырэ 5370-рэ аще­джэ, 57-мэ сэкъатныгъэ яI.

БлэкIыгъэ 2019-рэ илъэсым искусствэхэмкIэ еджапIэхэм апае пианинэ 19 къащэфыгъ. Мыгъэ лъэпкъ проектэу «Культура» зыфиIорэм къыщыдэ­лъытагъэу искусствэхэмкIэ Адыгэ республикэ кIэлэцIыкIу еджапIэу К. Лъэцэрыкъом ыцIэ зыхьырэм рояль къыфащагъ.

Гъэсэныгъэм зегъэушъомбгъугъэным фэгъэхьыгъэ къэралыгъо программэм къыдыхэ­лъытагъэу еджэпIи 4-мэ ягъэ­кIэжьын пае сомэ миллион 217-рэ къатIупщыгъ. Къыблэ Фе­деральнэ шъолъырым исубъектхэм ащыщэу Адыгее закъор ары мы программэм хэфагъэр.

Ащ нэмыкIэу Адыгэ Респуб­ликэм ыныбжь илъэси 100 зэ­рэхъурэм фэгъэхьыгъэ Iофтхьабзэхэм къадыхэлъытагъэу искусствэхэмкIэ Адыгэ республикэ кIэлэцIыкIу еджапIэм гъэцэ­кIэжьынхэр щырагъэжьагъэх, ащ сомэ миллиони 8,2-рэ пэ­Iу­хьащт. 2021 — 2023-рэ илъэс­хэм агъэцэкIэжьынхэу еджэпIи 9-мэ апае тхылъхэр агъэ­хьазырхи, федеральнэ гупчэм фатIупщыгъ.

Культурэм иучреждениехэм яматериальнэ-техническэ амал­хэр нахьышIу шIыгъэнхэр зэшIо­хыгъэ зэрэхъугъэхэм зэригъэра­зэ­рэр АР-м и ЛIышъхьэ къы­хи­гъэ­щыгъ, мы лъэныкъом фытегъэпсыхьэгъэ федеральнэ программэхэм тапэкIи ахэлэжьэгъэным мэхьанэ зэриIэм къыкIигъэтхъыгъ. ИскусствэхэмкIэ кIэлэцIыкIу еджапIэхэм ягъэ­псын муниципальнэ образованиехэм япащэхэр нахь чанэу хэлэжьэнхэу къариIуагъ.

Нэужым АР-м лъэпкъ IофхэмкIэ, IэкIыб къэралхэм ащыпсэу­рэ тилъэпкъэгъухэм адыряIэ зэ­пхыныгъэхэмкIэ ыкIи къэбар жъугъэм иамалхэмкIэ и Комитет ипащэу Шъхьэлэхъо Аскэр IэкIыб къэралхэм ащыпсэурэ тилъэпкъэгъухэу квалифицированнэ кадрэхэм ахалъытэхэрэм ячIыгу къагъэзэжьыным фытегъэпсыхьэгъэ программэр гъэцэ­кIагъэ зэрэхъурэм къытегущыIагъ.

Ар зыщыIэр 2019-рэ илъэсым къыщегъэжьагъ. ПстэумкIи нэбгыри 6 хэлэжьагъэр. Ахэм яунагъохэм ащыпсэухэрэр къы­дэплъытэхэмэ, 11 мэхъу. ЗэкIэ къэзгъэзэжьыгъэхэм гъэсэныгъэм, медицинэм алъэныкъокIэ фэIо-фашIэхэр къызIэкIагъэхьанхэ амал аратыгъ, ящыкIагъэ хъумэ, нэмыкI лъэныкъохэмкIи IэпыIэгъу араты.

Къэралыгъо ветеринарнэ къулыкъум Адыгеим зыщегъэу­шъомбгъугъэными зэхэсыгъом щытегущыIагъэх. АР-м и ЛIышъхьэ ащ фытегъэпсыхьэгъэ пшъэ­рылъ гъэнэфагъэхэр къыгъэуцугъэх. Мы отраслэм специалист ныбжьыкIэхэр нахьыбэу хэщэгъэнхэм, мэкъумэщ псэуалъэхэр биологическэу ухъумэгъэнхэм, псэушъхьэхэм уз къахэхьагъэмэ, ар къызщежьагъэм игъэу­нэфынкIэ шIыкIакIэу щыIэхэр гъэ­федэгъэнхэм ахэр анахьэу афэгъэхьыгъэх.

АР-м и ЛIышъхьэ
ипресс-къулыкъу