Коронавирусым къыгъэуцурэ упчIэхэмрэ джэуапхэмрэ

Вирусым фэгъэхьыгъэ къэбар зэфэшъхьафхэр эпидемиологхэм къытфаIуатэзэ зэпахырэ узыр зыфэдэм, зызэрэщыуухъумэщтым нахь тащыгъуазэ хъугъэ. Ау упчIэхэр щымыIэжьхэу пIон плъэкIыщтэп. Коронавирусым фэгъэхьыгъэ Iофыгъоу цIыфхэр нахь зыгъэгумэкIыхэрэр непэрэ тхыгъэм щызэхэтфыщтых.

Коронавирусыр жьым хэтэу цIыфхэм зэпахыжьы, гущыIэм пае, сымаджэр гущыIэ хъумэ, къапскэмэ, къепсымэ ыжэ къыдэутхырэ, къыIукIырэ Iупс гъоткIо цIыкIухэр зэбгырэкIых. Джащ фэдэу мыр къызэутэкIыгъэ цIыфыр пкъыгъохэм атеIэбагъэу нэмыкIыр ащ нэсыжьэу ыкIи ыIэ ымытхьакIыжьызэ ыжэ, ыпэ е ынэхэм зяIэжьыкIэ, коронавирусыр къыпыхьаным ищынагъо къэуцу.

Сыд фэдэ нэшанэха коронавирусым иIэхэр?

Пкъышъолым итемпературэ лъэшэу къыдэкIоен, пскэныр, жьы къэщэныр нахь къины хъуныр, псынкIэу сымаджэр къэпшъыныр ары анахьэу коронавирусыр къызэрэпшIэщтыр. Шъхьэузыр, гузэIахьэр къыхахьэуи къыхэкIы.

Мыщ фэдэ нэшанэхэр уиIэу бгъэунэфымэ сыдэущтэу упсэущта?

Коронавирусыр къызэутэкIыгъэм иIэ нэшанэхэр къызхэбгъэщыгъэхэ зыхъукIэ, унэм укъимыкIэу линие плъырым иномерэу 8-800-2000-112-м утеон, е Iэпы­Iэгъу псынкIэм укъеджэн фае.

Сыда метрэрэ ныкъорэ цIыфхэм азыфагу дэлъымэ ыкIи пIэхэр бэрэ птхьакIыхэзэ пшIымэ нахьышIоу зыкIалъытэрэр?

Сыхьати 5 — 6-м къыкIоцI коронавирусым иягъэ къэкIон ылъэкIыщт, температурэу щыIэм, шынагъэм елъытыгъэу мэфитIу къыгъашIэу мэхъу. ЦIыфыр гущыIэ хъумэ, къапскэмэ къыIукIырэ Iупс гъоткIо цIыкIухэр зэбгырэкIых. Джары зы метрэрэ ныкъорэ уазыфагу дэлъын зыкIыфаер, а Iупсхэр къыбнэмысынхэм фэшI. Ау а зы шапхъэр огъэфедэкIэ икъурэп, а Iупс гъуаткIохэр цIыфыр къэзыуцухьэрэ пкъыгъохэми атехьэ, ахэр зыхэшIыкIыгъэ материалхэм ялъытыгъ вирусыр къазэратенэрэ уахътэм ибагъэ. ГущыIэм пае, гъучIым нахь макIэрэ телъы тхьапэм нахьи.

Сыдэущтэу а пкъыгъохэр бгъэкъэбзэжьыщтха? Тучаным къипхыгъэ Iалъмэкъ гъомы­лапхъэхэр зэрылъхэри дезинфекцие пшIынхэу щытха?

Пстэуми апэу къыхэгъэщыгъэн фае вирусыр зэрэгъэкIодыгъошIур. Ар дезинфектантэу щыIэмэ зэкIэмэ агъэкIодын алъэкIыщт. Спиртыр, хлоркэр зыхэлъ зэхэшIыхьэгъэ псыхэр бгъэфедэхэзэ псэуалъэхэр плъэкIыхэмэ ыкIи ахэр мэгъушъыфэхэ уежэжьымэ икъущт. Сабыныпсыми ишIуагъэ къэкIо, ащкIэ пIэхэри, пкъыгъо кIышъохэри птхьакIыхэмэ хъущт.

Коронавирусыр псэу узашъо­рэмкIэ зэпыпхыжьын плъэ­кIыщта?

Специалистхэм къызэраIорэмкIэ, ащ фэдэ хъун ылъэкIыщт. Джырэ уахътэ мы упчIэр игъэкIотыгъэу зэхафы.

Коронавирусым ебэныгъуае къэзышIырэр сыда?

Антибиотикхэр бэрэ зэрагъэпсэуалъэхэрэр ары зиягъэ къакIорэр. ЦIыфым икIэтIый бактерие минипшI фэдиз хэлъ, джащ фэдиз къабзэ вирусэу игъус. Ахэм яонтэгъугъэ килограммитIум кIахьэу мэхъу, имуннэ системэм изэгъэзэфэнкIэ мэхьанэшхо яI. Япчъагъэ зызэщыкъокIэ уз зэфэшъхьафхэр цIыфым къыфыкъо­кIых. Антибиотикхэм бактериехэр аукIых, вирусхэу кIэтIыим иклеткэмэ ахэлъхэм антибиотикхэр алъыIэсышъухэрэп. Ащ къыхэкIэу бактериехэр вирусхэм анахь макIэ мэхъух. Зэрарэу къыхьырэм медицинэм иIофышIэхэр щыгъуазэх, ау ащ пае къамыгъанэу антибиотикхэмкIэ мэIазэх.

Маскэхэр хэта зыIулъын фаехэр?

Маскэхэр зищыкIагъэхэр медикхэр ары, сыда пIомэ ахэм вирусыр къяутэкIынымкIэ нахь щынэгъуабэ щыI, агъэхъужьырэ сымаджэхэм инфекцие зыпылъхэр ахэтых. Ау ахэр нэмыкI маскэх, нахь щынэгъончъэу гъэпсыгъэх. Маскэ зызыIуплъхьан фаер сымаджэм упылъмэ, ащ ифэIо-фашIэхэр фэогъэцакIэхэмэ ары. Урамым зыщыIуплъхьаныр ищыкIагъэп. Жьы къабзэм ухэтэу инфекциер къыппыхьащтэп, ау зэфэшIыгъэ унэм уихьэмэ, ащ цIыфыбэ щызэхэтмэ, джащыгъум маскэр уищыкIэгъэщт, ар зыIуплъхьан фае. О пшIэрэп ныIа ахэм ащыщ горэ сымаджэмэ, инфекциер зэрехьэмэ? Маскэм проценти 100-м кIахьэу укъыухъу­мэщтэп, ау узыр къыппыхьанымкIэ щынагъоу щыIэр нахь макIэ ешIы.

Коронавирусым зыщыуухъу­мэнымкIэ сыд фэдэ пэшIоры­гъэшъ Iофтхьабза щыIэхэр?

ПIэхэр къабзэу пIыгъынхэ, ренэу сабыныпсыкIэ птхьакIынхэ е дезинфекцие пшIынхэ фае.

ПIэхэр шIоеу унэ, ужэ, е ппэ уямыIэжьымэ на­хьышIу, ренэу узэIэрэ пкъыгъохэр дезинфекцие пшIынхэ фае.

Зэ нахьрэ амыгъэфедэрэ салфеткэхэр ренэу зыдэшъуIыгъых, шъупскэ зыхъукIэ шъужэ Iушъулъхьэзэ шъушIы.

НэмыкI цIыфхэр зыхэIэбэгъэхэ шхыныгъохэр шъужэ фэшъумыхьыжьых.

Вирусым зызэриушъомбгъурэ шIыкIэр сабыйхэм къафэшъуIуат.

Унэу шъузэрысым жьы къабзэ ижъугъахьэзэ шъушIы.

Коронавирусым пэшIуекIорэ вакцинэ щыIа?

Вакцинэм икъыдэгъэкIын шIэныгъэ организацие 17-мэ Iоф дашIэ. Непэрэ мафэм ехъулIэу вакцинэ зэфэшъхьаф 26-рэ щыI, 4-мэ ящынэгъончъагъэ ауплъэ­кIугъах, 2-мэ мыщ епхыгъэ IофшIэнхэр аужырэ уцугъом нагъэсыгъэх.

Къэзыгъэхьазырыгъэр Гъонэжьыкъо Сэтэнай.