Батмэн Джульетта: «Мэзищым къехъугъ зыгъэпсэфыгъо мафэ тимыIэу Iоф зытшIэрэр»

Китаим къикIыгъэ зэпахырэ узэу коронавирусыр къызежьагъэм къы­ще­гъэ­жьагъэу медицинэм иIофышIэхэр ащ имашIо пэIудзагъэх. Апэрэ мафэм щыублагъэу джы къызнэсыгъэм Тэхъутэмыкъое район гупчэ по­ликлиникэм иучастковэ терапевтэу Батмэн Джульеттэ иIофшIэн зэпи­гъэугъэп. Iудзыгъэ шIыкIэм тетэу ащ джырэблагъэ гущыIэгъу тыфэхъугъ, пандемием илъэхъан яIофшIакIэ зыфэдэр, врач сэнэхьатыр къыхихынэу зэрэхъугъэр, нэмыкIхэри къедгъэIотагъэх.

— Коронавирусыр къызы­ще­жьэгъэ апэрэ мафэхэм къа­фэб­гъэзэжьымэ, сыд фэдэ гу­пшысэха о уигъэшIыгъэхэр? Врачэу узэрэщытым елъы­тыгъэу щынагъоу къытфэкIуа­гъэм еплъыкIэу фыуиIэмкIэ тизэдэгущыIэгъу едгъажьэмэ дэгъугъэ.

— Мы узыр Китаим къызыщежьэм зэхэтхыгъэ, ау къыд­нэсыным тыщыгугъыгъэп. Игъорыгъоу къылъыкIуатэзэ Европэр зэлъиубытыгъ. Ащ пэуцу­жьы­гъэным Адыгеими лъэшэу зыфи­гъэхьазырэу ригъэжьагъ. Тэ­ри, медицинэм иIофышIэхэр, къэбарым игъэкIотыгъэу ты­щагъэгъозагъэу, уз мэхъаджэм псынкIэу зызэриушъомбгъурэр къыдгурагъэIуагъэу щытыгъ. Ау къызытлъэIэсыр ары ныIэп къи­ныгъоу хэлъ пстэури къызыт­шIагъэр. Ар нахь куоу зэдгъа­шIэу, зэхъокIыныгъэу фэхъухэ­рэм талъыплъэу тыфежьагъ.

— Джульетта, коронавирусыр къызежьагъэм щыубла­гъэу Iоф пшIагъэ, цIыфыбэмэ уарихьылIагъ: зыхэм — ашIошъ хъурэп а узыр зэрэщыIэр, адрэхэр — егъэлыегъащэу щэщынэх. Врач фэдэу купитIум зафэбгъазэмэ сыда япIорэр?

— ЗышIошъ мыхъухэрэм Iофым изытет агурэтэгъаIо, нэпцI хэмылъэу щысэхэр, пчъагъэхэр къафэтэхьых, сымаджэ хъугъэ­хэр ятэгъэлъэгъух. ЯтIонэрэ купым хахьэхэрэм нахь хьы­лъэжь Iоф адэпшIэныр. Ахэм нахь игъэкIотыгъэу къэбарыр алъыбгъэIэсын фае: узыр шIыкIэ зэфэшъхьафхэмкIэ зэрэрекIокIырэр, псынкIэу къэмышIэу упхырыкIын зэрэплъэкIыщтыр. Психологическэу Iоф адэтшIэнэуи мэхъу, рэхьатынхэм пае бэрэ уплъэкIунхэр афэтэшIых.

— Адэ поликлиникэми иIоф­шIэн зэхъокIыныгъэхэр фэхъугъэхэба?

— Карантин режимым тетэу поликлиникэм Iоф ышIагъ. Ащ ыкIоцI тIоу зэтеутыгъ: лъэныкъо «къабзэр» ыкIи «шIоир». Температурэ зиIэу, пскэу къа­кIохэ­рэр зы бгъумкIэ къычIа­щэщтыгъэх, адрэ сымэджэ къызэрыкIохэу рецептхэр зищыкIагъэхэр нэмыкI лъэныкъомкIэ. Ау нахьыбэрэмкIэ яунэхэм адэжь тыкIозэ тшIыгъэ.

— Сэ къызэрэзгурыIорэмкIэ, участковэ терапевтыр пстэуми апэIудзагъ. Медици­нэм иIофышIэхэм ащыщыбэ­хэри зэрэсымэджагъэхэм ты­щыгъуаз. Узыр къапыпхыным ущыщынагъэба?

— Профилактикэ Iофтхьа­бзэхэр зымыгъэцакIэхэкIэ пандемием илъэхъан врачэу Iоф пшIэным щынэгъошхо къыхэкIын ылъэкIыщт. Ау ащ фэдэу сэ сшъхьэ пае сыщынагъэп, сыда пIомэ цIыфхэм сишIуагъэ якIыныр, IэпыIэгъу сафэхъуныр си­кIас. Ары врач шъыпкъэр зэрэщытын фаер. Коронавирусыр къызэузыгъэхэр, зиIэу зэгуца­фэхэрэр, ахэр зыIукIагъэхэр зыщыпсэухэрэр къэтэкIухьэх.

Сызэрыхьэжьырэ сиунагъо сабыитIу (зым илъэси 6, адрэм — 2 аныбжь), ыныбжь хэкIо­тагъэу, сэкъатныгъэ иIэу сипщ исых, ахэр ары сызфэщынэрэр, сызфэгумэкIырэр. Джащ пае зызэрэтыухъумэрэ шъуа­шэхэр, маскэр, Iалъэхэр сщы­гъых, дезинфекцие зэрашIырэ амал пстэури сэгъэфедэх.

— Джульетта, Iоф умышIэн амал уиIагъэба?

— Ащ фэдэ амал зиIэ купым сыкъыхеубытэ, ау лъэхъэнэ къинэу медицинэ IофышIэхэм япчъагъэ зыщимыкъурэм сэ унэм сисыныр къезгъэкIурэп. Ащ фэдэ зекIуакIэ зесхьаным сегупшысагъэп. Типоликлиникэ иучастковэ терапевтэу 3, педиатрэу 2, ахэм ягъусэ медсест­рахэр апэрэ мафэм щегъэжьагъэу непэ къызнэсыгъэми унэм исэу зэIазэхэрэм адэжь тэкIо.

— Пчъагъэхэм ягугъу къэт­шIымэ, коронавирусыр зиIэу агъэунэфыгъэ нэбгырэ тхьа­п­шымэ шъуалъыплъэнэу хъугъа?

— Тэхъутэмыкъое район гупчэ поликлиникэм епхыгъэу а узыр зиIэ нэбгыри 105-мэ ыкIи сабый 17-мэ талъыплъагъ. Амбулаторнэ шIыкIэм тетэу зэIазэ­хэрэ коронавирусыр зиIэ сы­маджэхэм адэжь тызэрэкIорэм имызакъоу, уз гъэтIылъыгъэ зиIэ нэбгыри 10 — 12-ми мафэ къэс IэпыIэгъу тафэхъу. Мэзищым къехъугъ зыгъэпсэфыгъо мафэ тимыIэу Iоф зытшIэрэр, ар къин дэд.

Врач пэпчъ зэпахырэ узыр зиIэ нэбгырэ пчъагъэ епхыгъэу ахэм алъэплъэ. А пчъагъэр нэб­гыри 3-м къыщегъэжьагъэу 12-м нэсын елъэкIы. ГущыIэм пае, мэлылъфэгъу мазэм унэгъуи 3 къысэпхыгъагъ, зы нэбгырэм узыр къыхагъэщыгъэу. Жъо­ныгъокIэ мазэм а пчъагъэм хэхъуагъ ыкIи сымэджэ 15 си­Iагъ, ахэр зыIукIагъэхэми са­лъыплъагъ. Мэкъуогъум нахьыбэжь хъугъэ — коронавирусыр зиIэ 24-рэ. Мыхэр сымэджэ хьылъэхэу щытхэп, яунэ тызыкIокIэ ятемпературэ тэшы, ятхьа­былхэм тядэIу, зыгъэгумэкIы­хэрэм такIэупчIэ, ищыкIэгъэ Iэ­зэгъу уцхэр ятэтых. Унэм зэ­рисхэу анализхэр ахэтэхых.

— Адыгеим и ЛIышъхьэ иуна­шъокIэ медицинэ учреж­дениехэм яIофшIэн рагъэжьэ­жьыгъ. Шъуиполиклиникэ иIоф­шIэн джыдэдэм сыдэущтэу гъэпсыгъа?

— Мэкъуогъум и 22-м щегъэ­жьагъэу поликлиникэм ыпэкIэ Iоф зэришIэщтыгъэм техьа­жьыгъ. Ау джыри санитарнэ шап­хъэхэм ягъэцэкIэн гъэлъэшыгъэ шIы­кIэм зэрэтет: зы врачым дэжь нэбгыри 2 — 3 нахьыбэ къы­чIагъахьэрэп, зэпэблагъэу агъэ­тIысхэрэп, чэзыу щымыIэным фэшI пэшIорыгъэшъэу зарагъэтхышъ, шъхьадж иохътэ гъэнэфагъэ къекIуалIэ. Зыпкъ итэу IофшIэныр лъэкIуатэ, цIыф­хэр бэу къакIохэу аублэжьыгъ.

Еджэныр, IофшIэныр, унагъор

— Джульетта, цIыф пстэури врач хъун ылъэкIырэп. О сыдэущтэу а сэнэхьатыр къы­хэпхынэу хъугъа?

— СицIыкIугъом къыщегъэжьа­гъэу врач сыхъунэу сыфэягъ. Ащ лъэшэу сянэжъи кIэхъопсыщтыгъ ыкIи ыIо зэпытыгъ: «си­пшъашъэ врач Iазэ хъущт». Гу­рыт еджапIэр къэсыухи, игъо къызэсым, Пшызэ къэралыгъо медицинэ университетым сы­чIэхьагъ. Сянэ-сятэхэр къыс­къотхэу, сигухэлъышIухэм са­фэкIонымкIэ яшIогъэшхо къысагъэкIыгъ. Илъэси 6-м къыкIоцI сятэ чылэм сырищымэ Краснодар сищэзэ седжагъ, интернатурэри, ординатурэри къэсыу­хыгъэх.

— «Гиппократ иIуагъэ» оркIэ сыда имэхьанэр?

— Сэ сизакъоп, врач пстэумкIи ар зэфэдэу щытэу сэлъытэ. Iуагъэ къодыеу щымытэу, ущэ­Iэфэ сымаджэм IэпыIэгъу ебгъэ­гъотын фае. Уисэнэхьат уемызэщэу, уимыгъэпшъэу шIу плъэ­гъуныр апэрэ курсым къыще­гъэжьагъэу къытхалъхьагъ.

— Коронавирусыр къызе­жьэгъэ мэзэ заулэр тштагъэми, зекIуакIэу къыпхэфагъэхэм а Iуагъэр къагъэшъыпкъэ­жьыгъ. Гъэпсэф уимыIэу Iоф ошIэ. Адэ врачым шэн гъэнэфагъэхэр хэлъынхэу щыта?

— Анахь шъхьаIэу слъытэрэр уисэнэхьат шIу дэдэ плъэгъуныр ары. Врач хъущтым апэрэ ма­фэхэм къащегъэжьагъэу цIыфым ищыIэныгъэкIэ, ипсауныгъэкIэ пшъэдэкIыжьэу ыхьырэр къы­гурыIонэу щыт.

— Сымаджэу къышъоуалIэ­хэрэр яшэнхэмкIи, яузхэмкIи зэфэшъхьафых…

— АпэрэмкIэ, сымаджэу къыс­фэкIуагъэм гукIэгъуныгъэр пэсэгъохы. СиIэпыIэгъу зищы­кIагъэм зэрифэшъуашэу, икъоу есэгъэгъоты. Участковэ терапевтэу сызэрэщытым къыхэкIэу, къысэпхыгъэ сымаджэхэр благъэу сэшIэх.

— Джульетта, адэ уиучасткэ хэтхэм анэмыкIхэр уадэжь къакIохэу къыхэкIа?

— Къысэпхыгъэ шъыпкъэхэм анэмыкIхэри бэрэ къысэуа­лIэх: «о укъысэплъы сшIоигъу, е ыпэ­кIэ сыкъызэкIом укъызэ­рэсэ­Iэза­гъэр сыгу рихьыгъэшъ, уиучасткэ зыхязгъэтхэжьыщт» зыIохэрэр.

— Врач дэгъур… — кIэкIэу мы гущыIэхэр къэухыжьыба.

— Ар зисэнэхьат хэшIыкI куу фызиIэр, гукIэгъуныгъэр, шIур зыгу илъыр ыкIи IофшIэным пшъэдэкIыжь иIэу къекIуалIэрэр ары.

P/S: Джульеттэ Тэхъутэмы­къуаекIэ Шэуджэн Муратрэ Мэлайчэтрэ яунагъо къихъу­хьагъ. Зэшъхьэгъусэхэм зэра­фэлъэкIэу тилъэпкъ ишэн-хэ­бзэшIухэр япшъашъэ халъхьа-
зэ апIугъ, рагъэджагъ. Щынджые Батмэнхэм янысэ хъугъэ. Ишъхьэ­гъусэу Рустамрэ ежьыр­рэ сабыитIу зэдапIу: Рэщыдэрэ Раминэрэ.

Iэшъынэ Сусан.