Къолъхьэ тын-Iыхын нэшанэ зиIэ бзэджэшIагъэ зезыхьагъэм…

Коррупциер къэралыгъом иэкономикэрэ обществэмрэ зэрарышхо языхырэ, алъапсэ кIэзыутырэ уголовнэ бзэджэшIагъэхэм ащыщ. Ащ къызыдихьырэ гумэкIыгъом тикъэралыгъо щыпсэурэ цIыф пэпчъ ищыIэныгъэкIэ зэрар екIы.

Коррупциер урысые экономикэм исектор анахь зыщы­зыушъомбгъухэрэм ащыщ, сыд фэдэрэ бизнеси — регистра­цием къыщегъэжьагъэу IэнатIэ зыIыгъхэм анэсэу ар алъы­Iэсы.

Урысые Федерацием и Уголовнэ кодекс «Коррупционнэ нэшанэ зиIэ бзэджэшIагъэхэм яхьылIагъ» ыIоу хэушъхьафыкIыгъэ шъхьэ иIэп. Арэу щытми, Федеральнэ законым къызэригъэнафэрэмкIэ, коррупцием хэхьэх IэнатIэу аIыгъыр ашъхьэ IофкIэ къызэрэзфагъэфедэрэр, къуалъхьэ зэраштэрэр е зэраратырэр, яIэнатIэ къаритырэ фитыныгъэхэр ашъхьэ IофкIэ зэрагъэфедэхэрэр е хабзэм дэхыхэзэ, обществэмрэ къэралыгъомрэ яфедэхэм апэшIуе­кIохэзэ, ахъщэм е нэмыкI мылъкум кIэнэцIыхэзэ IэнатIэу зыIутыр ашъхьэ е нэмыкI горэм пае зэрагъэфедэрэр, джащ фэдэу юридическэ лицэм ыцIэ­кIэ зигугъу къэтшIыгъэ бзэджэшIагъэу зэрахьэхэрэр.

Къэралыгъо хабзэм ыкIи гъэIорышIэным, джащ фэдэу хъызмэт IофшIэным алъэны­къокIэ коррупцием пэшIуекIо­гъэнымкIэ къэралыгъо-правовой институтэу щытыр прокуратурэр ары. Ащ пшъэрылъ шъхьаIэу зыфигъэуцужьыхэрэм ащыщ мы лъэныкъомкIэ хэбзэгъэуцугъэр гъэцэкIагъэ зэрэ­хъурэм лъыплъэгъэныр, бзэджэшIагъэ зезыхьагъэхэр гъэ­пщын­эгъэнхэр, хэбзэухъумэкIо къулыкъухэм хэбзэгъэуцугъэр амыукъоныр, ахъщэ къуалъхьэ зыштагъэхэр къыхэгъэщыгъэнхэр ыкIи ахэм пшъэдэкIыжь ягъэхьыгъэныр, ахъщэ къолъхьэ тын-Iыхыным ылъэныкъокIэ цIыфхэм, организациехэм яфитыныгъэу аукъуагъэхэр зэтегъэуцожьыгъэнхэр ыкIи къэу­хъумэгъэнхэр.

Коррупцием пэшIуекIорэ законым ишапхъэхэм къапкъы­рыкIыхэзэ, хэбзэгъэуцугъэ практикэр, УФ-м и Генеральнэ про­куратурэ ыкIи Урысыем хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ и Министерствэ зэгъусэхэу коррупционнэ нэшанэ зиIэ бзэджэшIагъэхэм яспискэ аштагъ.

Коррупционнэ нэшанэ зиIэ бзэджэшIагъэу ыпшъэкIэ зигугъу къэтшIыгъэхэм ахэхьэх:

— уголовнэ пшъэдэкIыжь зырагъэхьын зылъэкIыщт субъ­ектхэр щыIэнхэр (IэнатIэм Iутхэр, джащ фэдэу коммерцием епхыгъэ ыкIи нэ-мыкI организациехэм ягъэ­IорышIакIохэр, юридическэ цIыфхэр, ащ нэмыкIэу мыкоммерческэ организациехэу къэралыгъо къулыкъум емыпхыгъэхэр, чIыпIэ зыгъэIоры­шIэжьын къулыкъухэр, къэ­ралыгъо ыкIи муниципальнэ учреждениехэр);

— бзэджэшIагъэр субъектым къулыкъу IэнатIэу ыIыгъым зэрепхыгъэр, ифитыныгъэхэмрэ ипшъэрылъхэмрэ ар зэрашIокIырэр;

— субъектым ифедэ хэлъы хъумэ;

— ышIэзэ хэбзэгъэуцугъэр ыукъуагъэмэ.

Мыщ хахьэхэрэп мы шап­хъэхэм адимыштэхэрэ бзэджэшIагъэхэу, ау дунэе-правовой актхэм ыкIи лъэпкъ хэбзэгъэуцугъэм адиштэрэ лъэныкъохэу, УФ-м ратифицировать ышIы­гъэхэу, къолъхьэ тын-Iыхыным къыдыхэлъытагъэхэр. Джащ фэ­дэу къэралыгъо ыкIи муниципальнэ къулыкъушIэхэм, Iэ­натIэ зыIыгъхэм, коммерческэ ыкIи нэмыкI организациехэм ягъэIорышIакIохэм къуалъхьэ къаIыхынымкIэ амалхэр зэрагъэхьазырхэрэри мыщ къыды­хэлъытагъэх. Ащ хахьэ къуалъхьэ зытыгъэу е коммерцием епхыгъэу къуалъхьэкIэ щэфа­гъэ­хэу, IэнатIэу аIыгъым емы­лъы­тыгъэу зыныбжь илъэс 16-м ехъугъэхэр. Мыщ фэдэ хъугъэ-­шIагъэхэм ахахьэх зыгорэм имылъку къызIэкIигъэхьаным фэшI IэнатIэм Iутым къуалъхьэ ритызэ гъэпцIагъэ зыхэлъ бзэ­джэшIагъэ зэрэзэрихьэрэр.

Ащ къыхэкIэу, къэралыгъо ыкIи муниципальнэ къулыкъу­шIэхэр, мы къулыкъухэм пIа­лъэкIэ пэщэныгъэ адызезыхьэ­хэрэр IэнатIэ зыIыгъхэм афэдэу коррупционнэ нэшанэ зиIэ бзэ­джэшIагъэхэм ясубъектхэу щытынхэ алъэкIыщт.

Ахъщэ къолъхьэ тын-Iыхыным ылъэныкъокIэ хэбзэухъумэкIо къулыкъухэм яIофшIэн шIуагъэ къытэу зэхащэнымкIэ лъэкIэу яIэр зэкIэ рахьылIэныр, обществэмкIэ щынагъо къэзытырэ бзэджэшIагъэхэр ыкIи бзэджэшIэгъэ инэу зэрахьэхэрэр нахь макIэ шIыгъэныр тапэкIи прокурорхэм пшъэрылъэу зыфагъэуцужьыхэрэм ащыщ.

КIАРЭ Фатим.