Зэныбджэгъухэм яшIушIагъэ зеубгъу

ПIуныгъэ мэхьанэ зиIэ гукъэкIыжьхэр жъы хъухэрэп. Адыгэ Республикэм дзюдомкIэ испорт еджапIэу Кобл Якъубэ ыцIэ зыхьырэм ипащэу Бастэ Сэлымэ зы сурэт итарихъ тыщигъэгъозэнэу гущыIэгъу тыфэхъугъ.

— ТигукъэкIыжьхэр 2008-рэ илъэсым епхыгъэх, — къеIуатэ Адыгэ Республикэм дзюдомкIэ ихэшыпыкIыгъэ командэ итренер шъхьаIэу, Адыгеим изаслуженнэ тренерэу Бастэ Сэлымэ.

— Курскэ шъукIонэу зэрэхъугъагъэм къыщебгъажьэ сшIоигъу.

— Урысыем дзюдомкIэ изэIукIэгъухэу Курскэ щыкIощтхэм ахэлэжьэнэу Адыгэ къэралыгъо университетым физкультурэмрэ дзюдомрэкIэ и Институт ихэшыпыкIыгъэ командэ зигъэхьазырыгъ. Апэрэ чIыпIэр къыдэзыхырэр Урысыем спортымкIэ имастер зэрэхъущтым тыщыгъозагъ.

— Зэнэкъокъур Курскэ щызэхащэнэу зэрэхъугъэр къыхэбгъэщыгъэп.

— ДзюдомкIэ спорт еджапIэр Курскэ къыщызэIухыгъэным лъапсэ фэзышIыгъэ тренер цIэрыIоу Михаил Скриповым ыныбжь илъэс 70-рэ зэрэхъурэр зэнэкъокъум изэхэщакIохэм къыдалъытагъ.

— Михаил Скриповыр Адыгеим иныбджэгъушIу.

— Ащ ыгъэсэгъэ Николай Солодухиным Олимпиадэ джэгунхэу Москва щыкIуагъэхэм дышъэр къащыдихыгъ. Михаил Скриповымрэ СССР-м изаслуженнэ тренерэу Кобл Якъубэрэ спортышхом ныбджэгъушIу щызэфэхъугъэх, бэнакIохэр зэлъыкIощтыгъэх.

ТIури кIэщакIох

— Кобл Якъубэрэ Михаил Скриповымрэ сыда анахьэу зэфэзыщагъэхэр?

— Курскэ дзюдомкIэ бэнэпIэ еджапIэ къыщызэIухыгъэным Михаил Скриповыр кIэщакIо фэхъугъ. Мыекъуапэ самбэмрэ дзюдомрэкIэ бэнапIэ щызэхэщэгъэным апэу фежьагъэр Кобл Якъуб. ТIури упчIэжьэгъу зэфэхъущтыгъэх…

— Юбилей зэхахьэм шIэжь къэбархэр къыщаIотагъэхэба?

— Санкт-Петербург къикIыгъэ тренерэу Анатолий Рахлиныр зэкIэми ашIогъэшIэгъоныгъ.

— Ащ шъуIукIагъэба?

— Адыгеим щыщхэр Кобл Якъубэ ыугъоихи, Анатолий Рахлиным къыщытхъоу ригъэжьагъ. «Гу пытэ Анатолий Рахлиным иI. ИкIэлэцIыкIугъом Хэгъэгу зэошхор зыфэдэр ылъэгъугъ. Ленинград пыйхэм къызадзыхьэм, блокадэр тырахыжьыфэ къиныгъуабэ зэпичыгъ. Заом ыуж пытэу ылъэ теуцуагъ, тренерэу Iоф ышIагъ», — къыIуагъ Кобл Якъубэ.

ГукъэкIыжьхэр

— Ыгъэсагъэхэм къатегущыIагъа?

— Анатолий Рахлиным гущыIэр ышти, купым зыкъыфигъэзагъ. «Олимпиадэ джэгунхэм, дунэе зэнэкъокъухэм дышъэр къащызыхьыгъэхэр сэ згъэсагъэхэп. ЩыIэныгъэр дэгъоу къызыгурыIорэ тренерэу щытхъубэ зиIэм шъуIукIэнэу шъуфаемэ, Кобл Якъубэ шъудэгущыI, шъуе— дэIу», — къыIуагъ Анатолий Рахлиным.

— Сэ згъэсагъэр Урысыем и Президент хъущтыр ары. — зэдэгущыIэгъур лъигъэкIотагъ А. Рахлиным.

Корреспондентыр

Фильмэу тырахыгъэм, тхыгъэу щыIэхэм тагъэгъуазэ. Урысыем и Президентэу Владимир Путиныр самбэмкIи, дзюдомкIи спортым имастер.

А. Рахлиным къызэриIотэжьыщтыгъэу, Путинхэм яунагъо къызэрыкIоу щытыгъ. КIалэм янэ-ятэхэр Ленинград щыпсэущтыгъэх, — спортым фэщэгъагъэхэп, бэнакIэхэм зафигъэсэнэу фэягъэхэп.

А. Рахлиныр Путинхэм адэжь зэкIом, гуфэбэныгъэ ахэлъэу бысымхэр къыпэгъокIыгъэх. Тренерыр ны-тыхэм яушъыигъ, зэгурыIуагъэх. Шъхьэзэкъо зэнэкъокъухэм ахэлэжьэныр Владимир Путиным нахь ыгу рихьыщтыгъ. А. Рахлиным ар къыдилъытэзэ, бэнэкIо ныбжьыкIэм Iоф дишIэщтыгъ.

Урысыем и Президентэу Владимир Путиным игукъэкIыжьхэм къащыхигъэщыгъ Анатолий Рахлиным спорт IэпэIэсэныгъэм ишъэфхэм ямызакъоу, щыIэныгъэм ныбжьыкIэхэр зэрэфигъасэщтыгъэхэр. ЦIыфышIу хъунхэм, шэн— хабзэхэр дэгъоу зэрахьанхэм тренерым мэхьэнэ ин аритыщтыгъ.

— Спортым сизэхэшIыкIыныгъэ хэпшIыкIэу зэблихъугъ, — къыщиIуагъ фильмэм Владимир Путиным.

— Зыгорэ щыIэныгъэм къыщыбдэхъу пшIоигъомэ, апэу о къызыщебгъэжьэн, уишъыпкъэу Iоф зыдэпшIэжьын фаеу Владимир Путиным зэрилъытэрэм мэхьэнэ ин етэты, — тизэдэгущыIэгъу лъегъэкIуатэ Бастэ Сэлымэ.

— Гуетыныгъэм фэгъэхьыгъэу Анатолий Рахлиным къышъуиIуагъэм сыда къыхэбгъэхъощтыр?

— Спортыр пыдзы зышIыхэрэ кIалэхэм адэжь кIощтыгъэ. ЯIэпэIэсэныгъэ зэрэхагъахъорэр, спортым шIуагъэу къафихьырэр зыдаригъэшIэжьыщтыгъ. Спортсмен цIэрыIо мыхъущтхэми, ныбджэгъуныгъэр агъэлъапIэу, сэнэхьат яIэу, цIыфышIухэу псэунхэм фигъасэщтыгъэх.

ГукIэгъум имэхьан

— Тренер дэгъу зэрэхъугъэм шъукIэупчIагъа?

— Бгъэсэрэ бэнакIом улъыплъэныр, уигулъытэкIэ IэпыIэгъу уфэхъуныр, узыщытхъужьыныр зыкIи къызэремыкIурэр къыхигъэщыгъэх. Мыекъопэ бэнэпIэ еджапIэр IэпэIасэхэм языгъэсапIэу ылъытэщтыгъ, Кобл Якъубэ акъылыгъэ хэлъэу спортымрэ пIуныгъэмрэ щыIэныгъэм щызэрипхынхэ зэрилъэкIыгъэр ыгъэшIагъощтыгъ.

— Анатолий Рахлинымрэ Кобл Якъубэрэ гушъхьэ кIуачIэм зэфищагъэх.

— Ленинград мэфэ 900 телъыгъэ блокадэр зыпэкIэкIыгъэ Анатолий Рахлинымрэ СССР-м изаслуженнэ тренерэу, я XX-рэ лIэшIэгъум Урысыем дзюдомкIэ итренер анахь дэгъоу Кобл Якъубэрэ якIэлэцIыкIугъор Хэгъэгу зэошхом епхыгъ. Якъубэ япшIэнэрэ сабыеу ШIоикъо щыпсэурэ унагъом къихъухьагъ. Ятэрэ ышнахьыжъи 3-рэ Хэгъэгу зэошхом хэкIодагъэх.

— Къиным, хьазабым щапIугъэхэр тренер цIэрыIо хъугъэх.

— Iофэу къыхэпхыгъэм гукIэ зыхэплъхьан фаеу нэбгыритIуми къаIоу зэхэсхыгъ. Гушъхьэ кIуачIэу ащ къешIэкIыгъэр псэм хэпхын умылъэкIынэу щыIэныгъэр зэрегъэпкIы.

ЗыгъэсапIэм икъыхэхын

Курскэ щыкIогъэ ныбджэгъу зэхахьэр заухым, зэхэуцохи нэпэеплъ сурэтхэр атырахыгъэх. АвтобусымкIэ Мыекъуапэ къэкIожьыхэзэ, Кобл Якъубэ иунашъокIэ къэуцугъэх. Гъогу гъунэм бэнапIэр щагъэхьазырыгъ, яIэпэIэсэныгъэ хагъэхъоным фэшI Iоф зыдашIэжьыгъ. Адыгеим къэсыжьыфэхэ нэмыкI чIыпIэхэм кIалэхэр ащызэбэныгъэх.

— Урысхэр, къалмыкъхэр, азербайджанхэр, адыгэхэр, фэшъхьафхэри къытхэтыгъэх, — къаIотэжьы купым ипэщагъэхэу Хьажэкъо Мэдинэрэ Бастэ Сэлымэрэ. — Курскэ тызэрэщыIагъэр гъашIэм щытщыгъупшэщтэп. ЗэкIэми сэнэхьатхэр яIэх, щыIэныгъэм зыкъыщагъотыгъ, зэхэщакIо тфэхъугъэхэм тафэраз. Зэныбджэгъухэм яIофшIагъэ лъытэгъэкIуатэ.

ЕмтIылъ Нурбый.

Сурэтым итхэр: щытхэр — Минаков Виталий, Илья Здвизков, Болэкъо Бислъан, Алахвердиев Фарид, Манжиков Андрей, Самоделкин Игорь, Шишкин Иван, Петров Евгений, Галстян Тигран, Быжь Байзэт, Пщыдатэкъо Рэмэзан, Шъаукъо Руслъан, Хьажэкъо Мэдин, БжьашIо Тимур. Щысхэр – СтIашъу Хьазрэт, Рахлин Анатолий, Кобл Якъуб, Бастэ Сэлым.