Илъэс пчъагъэ блэкIыгъэми, а охътэ чыжьэр тыгу икIырэп

ЖъоныгъуакIэм и 21-м, хабзэ зэрэхъугъэу, адыгэ дунаим, блэкIыгъэ зэманым зыфегъазэ — лъэхъэнэ къинэу, тиадыгэ лъэпкъ Урысые пачъыхьагъум зэо жъалымэ къызщыришIылIагъэм.

А охътэ чыжьэм анахь тхьамыкIэгъошхэу адыгэ лъэпкъым къекIун ылъэкIыщтыр, лъэпкъгъэкIод зэо жъалымэр, Урысые пачъыхьагъум къытфихьыгъ — тихэгъэгу ыгъэкIодыгъ, тилъэпкъэгъу минишъэ пчъагъэ заом хэкIодагъ, миллионым ехъу ячIыгу рафыхи, Осмэн пачъыхьагъум щыIэ хъугъэх.

Зихэгъэгу агъэкIоди, зичIыгу гупсэ зэрагъэбгынагъэ цIыф мин пчъагъэхэр ибэ хъураехэу, чIыпIэ гупсэф ямыIэжьэу, яхэкужъ кIэхъопсыхэзэ, дунаим ехыжьыгъэх. Хэкужъым къинагъэхэми тхьамыкIагъор ягъогогъоу илъэсыбэ къахьынэу хъугъэ.

Илъэс пчъагъэ блэкIыгъэми, а охътэ чыжьэр тыгу икIырэп, тихэгъэгуи, тилъэпкъи къырыкIуагъэр, тишIэжь хэбдзыни, хэпхыни плъэкIыщтэп.

А тхьамыкIэгъо нэкIубгъоу адыгэ лъэпкъым итарихъ къыхэнагъэр илъэсишъэрэ шъэныкъорэ хъугъэшъ зэпырыдгъэзэнышъ, тикъарыуи, тикIуачIи, тифитыныгъи зыпкъ зэридгъэуцожыщтым тыфэбэнэн фае.

Непэ фэдэ шъыгъо мафэм адыгэ лъэпкъым къыкIугъэ гъогур тыгу къызыдгъэкIыжькIэ къэлъагъорэр зы — цIыфыгъэм пэшIуекIоу лъэпкъгъэкIод зао къытэзышIылIэгъэ пачъыхьэ хэгъэгур дунаим текIодыкIыгъ, сыд фэдиз хьэзаб къытэкIугъэми, адыгэ лъэпкъым кIуачIэ зэригъэгъотыгъ а тхьамыкIагъом къелыжьынэу.

А охътэ чыжьэм тэ тиеплъыкIэ сыдигъуи зафэу къэнэжьы: цIыф лъэпкъ пчъагъэ лъэпсэкIод зышIи, ахэр зичIыгужъ изыфхи, тихэгъэгу тшIозгъэкIодыгъэ Урысые пачъыхьагъум лажьэр телъ. А уахътэм тетыгъэ япачъыхьи, цIыфукIи адыгэ лъэпкъым хьазабэу ригъэщэчыгъэр Алахьым ыпашъхьэ щапщыныжьынэу зэрателъымкIэ Тхьэм тыщэгугъы. А дунэе еплъыкIэр тэри, тауж къикIыщтхэми зыIэкIэдгъэзы хъущтэп.

Тэгугъэ тыди мыщ фэдэ тхьамыкIэгъошхохэр къыщымыхъужьынхэу.

Мы дунаир къагъэдахэу, цIыфыгъэшхорэ гукIэгъуныгъэрэ зыхэлъ цIыфхэр сыдрэ зэмани щыIэх. Тилъэпкъ тхьамыкIагъоу къекIугъэр ежь илыузэу, икъинэу къызщыхъурэ пстэуми тафэраз.

Уахътэ къэси, фитыныгъэ къэзыхьрэ зэманри къэлъагъуи, адыгэ республикэхэм япарламентхэм зэфагъэ хэлъэу а хъугъэ-шIэгъэ тхьамыкIэгъошхоу тилъэпкъ къырыкIуагъэм шъыпкъагъэ хэлъэу уасэ фашIыгъ. Тэгугъэ фитыныгъэ къэзыхьрэ зэманым сыдрэ лъэныкъокIи тичIэнагъэхэми къядгъэгъэзэжьын уахътэ къэсынэу.

А тарихъ лъэхъэнэ чыжьэм илъэс пчъагъэ блэкIыгъ. БэшIагъэ зыщымыIэжьхэр лъэпкъгъэкIод зэо жъалымэр къезгъэжьагъэхэри, ахэм атекIодагъэхэри. А зэманри гъунэм нэси текIыгъ, джы тигумэкIхэр зыфэгъэхьыгъэр непэрэ уахътэр ары.

Дунаеу непэ тызыщыпсэурэр псынкIэуи, лъэшэуи зэхъокIы. Тыгъуас ныIэп а лъэхъэнэ чыжьэм хьазаб мыухыжьым къелыжьхи Кавказыми, IэкIыб хэгъэгухэми къарыхъухьэгъэ адыгэхэр зэхахьэхэ, зэрэшIэхэ зыхъугъэр. Узэу къежьагъэм къыхэкIыкIэ нэпэ хэгъэгухэм япчъэхэр зэфэшIыгъэх. Ау ащ къикIырэп тилъэпкъ пыщылъ Iофхэр зэкIэтхьанхэу.

Тилъэпкъырэ тихэкурэ зы зэрэтшIыжьыщт гъогум тылъыхъун фае. Адыгэ хабзэр къэухъумэгъэныр, тигъэсэныгъэ, тикультурэ хэхъоныгъэ ашIыныр пшъэрылъ шъхьаI. Джа гъогур ары мы дунаим амал къыщытэзытыщтыр лъэпкъ шъхьафитхэм ащыщ тыхъужьынымкIэ. Тызэгупшысэу, тызкIэхъопсэу, тыздэлажьэрэр тилъэпкъ шъхьафитэу хэкужъым щыпсэуныр ары. Джары тятэжъ пIашъэхэр псэемыблэжьхэу зыкIэбэнагъэхэр. А пшъэрылъыр адыгэу дунаим тетхэм зэкIэми афэгъэзагъ.

Непэрэ хабзэри шъыпкъэныгъэ хэлъэу сыдигъокIи къыддэмызекIорэми тыгу едгъэгъэкIодынэу щытэп. Алахьыр зыгу илъым гукIoдыгъо къекIурэп. Алахьым ущыгугъэу, псэемыблэжьэу сыдрэ Iофи удэлажьэмэ, зэшIомыхышъун Iоф щыIэп.

Лъэпкъым ифитыныгъэ фэлэжьэныр, ичIыгужъ фэбэнэныр, иныдэлъфыбзэ къыухъумэныр, диныр ыгъэлъэпIэныр, адыгагъэм темыкIэу илъэс мин пчъагъэхэм къакIоцI лъэпкъым ыгъэлъэпIэрэ хабзэхэр зыми химыгъэкIокIэным пылъыныр — джары непэрэ адыгэ шъыпкъэм иIоф.

Тиадыгэ быракъ ташъхьагъ итэу Тхьэм тилъэпкъ къерэухъум!

Сэхъутэ Аскэр.