ЖъоныгъуакIэм и 17-р СПИД-м илIыкIыгъэхэм я Дунэе маф

Къызхагъэщыхэрэм япчъагъэ къыщыкIагъ

ЖъоныгъуакIэм иящэнэрэ тхьаумафэ СПИД-м илIыкIыгъэхэм я Дунэе мафэ хагъэунэфыкIы. Мы узыр зиIэу псэухэрэм тынаIэ ате­тыдзэнэу, зидунай зыхъожьыгъэхэр тыгу къэдгъэкIыжьынхэу ары Iоф­тхьабзэм пшъэрылъэу иIэр.

Мы узыр къызэутэкIыгъэхэр агъэунэфынэу зыщырагъэжьагъэм илъэс 32-рэ тешIагъ нахь мышIэми, гумэкIыгъоу къы­зыдихьырэм къыщыкIагъэп. ЮНЕЙДС-м къызэритырэмкIэ, 2018-рэ илъэсым ыкIэм ехъулIэу ВИЧ-р зиIэ нэбгырэ миллион 32-м фэдизмэ ядунай ахъожьыгъ.

2018-рэ илъэсым нэбгырэ мин 770-мэ дунаир ахъожьынымкIэ СПИД-р ушъхьагъу афэхъугъ. Я 21-рэ лIэшIэгъур тштэмэ, ыпэкIэ къыщытIогъэ пчъагъэр пстэуми анахь макI. Антиретровируснэ терапие зыкIурэр нахьыбэ зэрэхъурэм ыкIи СПИД-р къызэутэкIыхэрэм япчъагъэ къызэрэщыкIагъэм мыщ фэдэ зэфэхьысыжьхэр къыкIэлъыкIуагъэх.

Мы узыр зыгъэхъужьын Iэзэгъу уцыр къыхамыгъэщы­гъэми, илъэс къэс антиретровируснэ препаратхэм ядэгъугъэ ыкIи шIуагъэу къахьырэм ахэхъо. Мыр зиIэхэм нахьыбэ къагъашIэ мэхъу.

Коронавирусым зызэриу­шъомбгъурэм ыпкъ къикIыкIэ, СПИД-м ыкIи зэпахырэ узхэм апэуцужьыгъэнымкIэ Гупчэм Iоф зэришIэрэм зэхъокIыны­гъэхэр фашIыгъэх. Мы узыр зиIэхэм телефонкIэ ыкIи дистанционнэу гущыIэгъу афэхъух. Джащ фэдэ шIыкIэм тетэу студентхэм ыкIи гъэсэныгъэм иуч­реждениехэм ачIэсхэм пэшIорыгъэшъ Iофтхьабзэхэр афы­зэхащэх.

ВИЧ-р къызыхагъэщыгъэм щегъэжьагъэу Адыгеим мы узыр яIэу нэбгырэ 1278-рэ агъэунэфыгъ. 1997-рэ илъэсым къы­щегъэжьагъэу мыр къызэутэ­кIыгъэ нэбгырэ 341-мэ ядунай ахъожьыгъ.

Мы илъэсым иапэрэ квартал ехъулIэу ВИЧ-р зиIэ нэбгырэ 644-мэ диспансерым ащылъэплъэх, нэбгырэ 488-мэ антирет­ровируснэ терапие афашIы. 2020-рэ илъэсым иапэрэ мэзищ ВИЧ-р яIэмэ агъэунэфынэу нэбгырэ 26845-рэ ауплъэкIугъ, мы узыр апэрэу нэбгырэ 18-мэ къахагъэщыгъ.

СПИД-м илIыкIыгъэхэм я Дунэе мафэ пшъэрылъэу иIэр илъэс зэкIэлъыкIохэм зэхъо­кIырэп. Мыщ илIыкIыгъэхэр тыгу къэдгъэкIыжьын, узыр хэти къынэсын зэрилъэкIыщтым тегупшысэныр ары. ВИЧ-р къызэутэкIыгъэхэри цIыфых. Ахэр пстэуми афэдэу Iоф ашIэн, псэунхэ фитыныгъэ яI.

Мы гумэкIыгъом цIыфхэр щыухъумэгъэнхэмкIэ ООН-ми IофшIэнышхо ешIэ. Гухэлъэу иIэхэм ащыщ 2020-рэ илъэсым ВИЧ-р апэрэу къызхагъэщы­гъэхэм япчъагъэ нэбгырэ мин 500-м нагъэсыныр. 2020-рэ илъэсым ехъулIэу «90-90-90» зыфиIорэ пшъэрылъ агъэуцугъ. Ащ къикIырэр ВИЧ-р къызэузыгъэхэм япроцент 90-р ащ щыгъэгъозэгъэныр, мыр зиIэхэм япроцент 90-мэ ящыкIэгъэ медицинэ IэпыIэгъур арагъэгъо­тыныр, зэIазэхэм ащыщэу про­цент 90-мэ вирусыр нахь еIы­хыгъэу ащагъэунэфыныр ары. 2030-рэ илъэсым ехъулIэу эпи­демиер уцужьынымкIэ мыщ фэдэ шIыкIэр анахь шъхьаIэу къыхахыгъ. ВИЧ-р зимыIэ лIэуж къэтэджыныр ары зэрэ­дунаеу зыфэбэнэн фаер.

Хэтрэ цIыфи ыгу къыгъэкIы­жьын фаер ипсауныгъэ ежь ыIэ зэрилъыр ары. ВИЧ-р къызхагъэщыгъэр зыфэсакъыжьэу, игъом антиретровируснэ терапие ышIы зыхъукIэ, ипсауныгъэ изытет лъэшэу къыщыкIэщтэп.

ШIоигъэныгъэ зиIэ пстэуми ВИЧ-инфекциехэр апкъышъол хэлъымэ къэзыгъэлъэгъощт тестирование пкIэ хэмылъэу афашIын алъэкIыщт. Къыхэгъэщыгъэн фае ар зыми зэри­мылъэгъущтыр. СПИД-м ыкIи зэпахырэ узхэм апэуцужьыгъэ­нымкIэ Гупчэм нахь игъэкIо­тыгъэ къэбар хэти щигъотын ылъэкIыщт. Ащ пае телефон номерэу 8 (8772)52-32-86-м Iоф ешIэ.

СПИД-м ыкIи зэпахырэ узхэм апэуцужьыгъэнымкIэ Гупчэм иврач шъхьаIэу Л. В. Мартьянова.