Къардэн лъэпкъым къыхэкIа лIыхъужьхэр

Ди къэралым и мызакъуэу, дунейм и щIыпIэ куэдым накъыгъэ мазэм щагъэлъэпIэнущ 1941 — 1945 гъэхэм екIуэкIа Хэку зауэшхуэр Совет Союзым и Те­кIуэныгъэкIэ зэриухрэ илъэс 75-рэ зэрырикъур.

КЪАРДЭН Къубатий Лэкъумэн и къуэр.

СССР-м и цIыхубэр илъэси 4-кIэ псэемыблэжу зыщIэбэна, зыщIэхъуэпса а фIыгъуэр — ТекIуэныгъэ Иныр — къэхьыным хэлъхьэныгъэшхуэ хуащIащ ди къэралым хыхьэ дэтхэнэ щIыналъэми, абыхэм щыпсэу лъэпкъхэми. Зи гъащIэм щымысхьу зауэшхуэм хэтахэм ящыщщ сэ сызыщыщ Къардэн лъэпкъым и щIалэхэри. Къэ­бэрдей-Балъкъэрым щыщу, Къардэн унэцIэр зэрахьэу фронтым дэкIащ щIалэ 464-рэ. Абыхэм ящыщу 407-р зауэм хэкIуэдащ, цIыху 15-р хъыбарыншэу кIуэдащ. Хэку зауэ­шхуэм и губгъуэхэм икIуэда ди къуэшхэм ящыщу щIалэ 297-м я хьэдэр щыщIалъхьар иджыри белджылыкъым.

КЪАРДЭН Къэбард Лэкъумэн и къуэр.

Хэку зауэшхуэм хэта къэ­бэрдей Къардэнхэм я щIалэ 464-м къахэкIащ Совет Союзым и ЛIыхъужьу 2, зы генерал, офицеру 16, сержантрэ старшинауэ 17. Дэфтэр хъумапIэхэм щIэлъ тхылъымпIэхэм наIуэ къызэращIымкIэ, «Совет Союзым и ЛIыхъужь» цIэр къыфIащыну Къардэн лъэпкъым щыщу ягъэ­лъэгъуауэ щытащ цIыхуи 10, арщхьэкIэ а цIэ лъапIэр зратауэ Къардэнхэ къахэкIар цIыхуи 4-щ: тIур Къэбэрдей-Балъкъэрым, тIур — Къэрэшей-­Шэрджэсым щыщу. Адрей щIали 8-м щIыхьыцIэр ялъэIэсакъым щхьэусыгъуэ зырызкIэ.

КЪАРДЭН Мурат Iэсхьэд и къуэр.

КЪАРДЭН Къубатий Лэкъу­мэн и къуэр, авиацэм и генерал-майорыр, КъБР-м и Совет районым хыхьэ Аушыджэр къуа­жэм 1917 гъэм къыщалъхуащ. Хэку зауэшхуэм и япэ махуэхэм къыщыщIэдзауэ зауэм хэтащ, фрон зэмылIэужьы­гъуэхэм хэту. СССР-м и Совет Нэхъыщхьэм и Президиумым и УнафэкIэ 1943 гъэм и шыщхьэуIум и 24-м къыфIащащ «Совет Союзым и ЛIыхъужь» цIэ лъагэр. 2011 гъэм дунейм ехыжащ.

КЪАРДЭН Уэхьид Мусэ и къуэр.

КЪАРДЭН Къэбард Лэкъу­мэн и къуэр КъБР-м и Совет районым хыхьэ Аушыджэр къуа­жэм 1922 гъэм къыщалъхуащ. УФ-м и Президеным 1990 гъэм накъыгъэм и 5-м къыдигъэкIа Указым ипкъ иткIэ, Къэбард иратыжащ 1944 гъэм къыхуагъэфэщауэ щыта «Совет Союзым и ЛIыхъужь» цIэ лъагэр. Абы фэеплъ 1991 гъэм щыхуа­гъуэващ щыхэкIуэда Чортков къалэм (Украинэ).

КЪАРДЭН Мурат Iэсхьэд и къуэр КъШР-м и Адыгэ-Хьэблэ районым хыхьэ ВакIуэ-Жылэ хьэблэм 1916 гъэм къыщалъ­хуащ. Дзэ Плъыжьым къулыкъу щищIащ 1939 гъэм къыщыщIэ­дзауэ. СССР-м и Совет Нэ­хъыщхьэм и Президиумым и УнафэкIэ 1944 гъэм и бадзэуэ­гъуэм и 1-м къыфIащащ «Совет Союзым и ЛIыхъужь» цIэр. 1987 гъэм дунейм ехыжащ.

КЪАРДЭН Уэхьид Мусэ и къуэр КъШР-м хыхьэ Псэу­кIэ-Дахэ хьэблэм 1924 гъэм къыщалъхуащ. 1943 гъэм и мэлыжьыхьым Дзэ Плъыжьым ираджащ. 1944 гъэм и бадзэуэ­гъуэм зауэм хэкIуэдащ. Абы щыгъуэ ар иджыри илъэс 20 ирикъуатэкъым. УФ-м и Пре­зидентым 1998 гъэм и мэкъуа­уэгъуэм и 30-м къыдигъэкIа Указым ипкъ иткIэ, Уэхьид фIащащ «Урысей Федерацэм и ЛIыхъужь» цIэр, Хэку зауэ­ш­хуэм щызэрихьа лIыгъэхэмрэ хахуагъэмрэ папщIэ.

Хэлъа лIыгъэкIэ СССР-м, УФ-м я ЛIыхъужьхэу Къубатий, Къэбард, Мурат, Уэхьид сымэ къакIэрыхуркъым КЪАРДЭН Владимир (Генэ) Темыржан и къуэр, подполковникыр. Ар КъБР-м и Аруан районым хыхьэ Арщыдан къуажэм 1967 гъэм къыщалъхуащ. И лъэпкъэгъу лIыхъужьхэм я щапхъэм тету, ар хахуэу хэтащ 1992 — 1993 гъэхэм Абхъазым щекIуэкIа зауэм икIи 1993 гъэм абы хэкIуэдащ. Абхъазым и Iэтащ­хьэм къыдигъэкIа Унафэм ипкъ иткIэ, Владимир фIащащ «Абхъазым и ЛIыхъужь» цIэ лъапIэр.

Ауэ щыхъукIэ, Къардэнхэ ди лъэпкъым ЛIыхъужь цIэр зы­хуагъэфэщауэ цIыхуи 5 къытхэ­кIащ. Ди лъэпкъыцIэр жыжьэ зыгъэIуа а лIыхъужьхэм я гъащIэр щапхъэу яхуэдгъэлъагъуэу догъасэ Къардэнхэ къытщIэхъуэ щIэблэхэр.

КЪАРДЭН Хьэдис,
тхыдэ щIэныгъэхэм я кандидат,
Къардэнхэ я лъэпкъ зэгухьэныгъэм и тхьэмадэм и къуэдзэ.