Гъэсэныгъэм, культурэм непи ягупч

Адыгэ кIэлэегъэджэ колледжэу Андырхъое Хъусенэ ыцIэ зыхьырэр къызызэIуахыгъэр не­пэ илъэс 95-рэ мэхъу. Ар адыгэ лъэпкъымкIэ мэхьанэшхо зиIэ хъугъэ-шIагъэу щыт. Ащ ты­къыпкъырыкIызэ, колледжым ипащэу Къэ­гъэ­зэжь Мурат мы мафэхэм гущыIэгъу тшIыгъэ. ЕджапIэм гъогоу къыкIугъэм тырыплъэжьыгъ, непэ иIофшIагъэхэм татегущыIагъ.

— Шъыпкъэ, хъугъэ-шIагъэм мэхьанэшхо иI, ар игъэкIотыгъэу хэдгъэунэфыкIынэуи щытыгъ, ау дунаим щыхъурэ-­щы­шIэхэрэм япхыгъэу мэфэкIыр зэкIэтхьанэу хъугъэ, — къеIуатэ Къэгъэзэжь Мурат. — Сэ си­шIошIыкIэ, адыгэ кIэлэегъэджэ колледжыр зымышIэрэ адыгэ цIыф щыIэп. Непэ псэурэ пэпчъ ежь тиеджапIэ щемыджагъэми, е ятэжъ, е ят, е иIахьыл мыщ щеджагъ е езыгъэджэгъэ кIэлэегъаджэм ар къыухыгъ. Лъэп­къым инаукэ, икультурэ иIофышIэ цIэрыIуабэм мы еджапIэр ары егъэжьапIэ, лъапсэ афэхъугъэр.

Илъэсхэр макIох, студентхэри кIэлэегъаджэхэри зэблэ­хъугъэ мэхъух, ау гъэсэныгъэм, егъэджэным, пIуныгъэм мэхьанэу мыщ щаратырэр зытетым тетэу къэнэжьы, шэн-хабзэхэу зэгорэм еджапIэм щагъэуцу­гъэхэр кIодыхэрэп, хэхъоныгъэ ашIы нахь.

Сэ къызэрэсшIошIырэмкIэ, кIэлэегъаджэхэм ягъэсэныгъэ хэгъэгум илъэпкъ баиныгъэхэм ащыщ. Ары апэрэ еджапIэхэу къызэIуахыгъэхэр кIэлэегъа­джэ­хэм якъэгъэхьазырын зыкIыпылъыгъэхэр. Я 20-рэ илъэсхэм къызэIуахыгъэу тэ тиеджапIи зыфэлэжьагъэр ыкIи джыри ынаIэ зытетыр бзэм, культурэм хахъо ягъэшIыгъэныр ары.

Анахь цIэрыIохэу лъэпкъым къыхэкIыгъэхэр тэ тиеджапI къызычIэкIыгъэхэр. Анахьэу тызэрыгушхохэрэр тилIыхъужъхэу Андырхъое Хъусен — ащ ыцIэ 1967-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу еджапIэм ехьы —Ацумыжъ Айдэмыр, Нэхэе Даут, Бжыхьэкъо Къымчэрый. Ахэм ягугъу тэшIы, тщыгъупшэхэрэп.

Непи дэгъоу еджэхэу, научнэ-практическэ конференциехэм ахэлажьэхэу студент чанхэр тиIэх. Ахэм апае стипендие зэфэшъхьафхэр дгъэнэфагъэх. Ахэм ащыщых Советскэ Союзым и ЛIыхъужъхэу ыпшъэ­кIэ зыцIэ къесIуагъэхэм, апэрэ адыгэ летчицэу Бэгъужъэкъо Ле­лэ, Социалистическэ Iоф­шIа­кIэм и ЛIыхъужъэу И. К. Сединым, тхэкIо цIэрыIоу МэщбэшIэ Исхьакъ ацIэкIэ дгъэнэфагъэхэр.

Непэ колледжым студент 800 фэдиз щеджэ. ЕджапIэр зыщыIэм къыщегъэжьагъэу нэбгырэ мин 20 фэдиз къычIигъэ­кIыгъ. Ахэм ащыщыбэм респуб­ликэм ыкIи хэгъэгум иеджэпIэ зэфэшъхьафхэм Iоф ащашIэ.

Колледжым кIэлэегъэ­джэ 36-мэ Iоф щашIэ. Ахэм ащыщэу 3-р шIэныгъэхэмкIэ кан­дидатых, зы нэбгырэ УФ-м иза­служеннэ кIэлэегъадж, кIэлэегъэджи 10-р УФ-м народнэ гъэсэныгъэмкIэ изаслуженнэ IофышIэх, 5-р народнэ просвещением иотличник, 7-р УФ-м гурыт профессиональнэ гъэсэныгъэмкIэ иIофышIэ гъэшIуагъэх ыкIи нэмыкI цIэ лъапIэхэр зыхьыхэрэ кIэлэегъаджэх. Арышъ, кIэлэегъэджэ коллек­тивым сицыхьэ телъ егъэ­джэн-пIуныгъэ IофшIэныр щытхъу хэ­­лъэу зэригъэцакIэрэм.

Непэ кIэлэегъэджэ колле­джым сэнэхьати 6-кIэ специалистхэр къегъэхьазырых. Ахэм ащыщых ублэпIэ классхэм якIэ­лэегъаджэхэр, кIэлэцIыкIу Iы­гъыпIэхэм якIэлэпIухэр, ублэпIэ еджапIэм щеджэхэу зи­псауныгъэкIэ илэгъухэм акIэмыхьэхэрэм Iоф адэзышIэрэ педагогхэр. Ахэр кIэлэегъэджэ IофшIэным епхыгъэхэр арых. Мы аужырэ илъэсхэм мыкIэлэегъэджэ сэнэхьатхэми ныбжьыкIэхэр афэтэгъэхьазырых. ГущыIэм пае, культурэм ыкIи искусствэм алъэныкъокIэ дизайнер хъущтхэр етэгъаджэх. Ахэр тхылъым ыкIи гъэзетым яграфикэкIэ, рекламэмкIэ, плакатхэмкIэ, промышленнэ ыкIи телевизионнэ графикэмкIэ, къэ­гъэлъэгъон, фестиваль зэ­фэ­шъхьаф­хэм язэхэщэн играфи­кэкIэ специалистых.

Ащ нэмыкIэу архитекторхэр ыкIи чIыгу-унэе зэфыщытыкIэхэмкIэ специалистхэр къэтэгъэхьазырых. Мы сэнэхьатхэр непэ обществэм ищыкIэгъэ шъыпкъэу зэрэщытхэр къыдэтлъытэзэ, студентхэр ахэмкIэ едгъаджэхэу тыублагъэ. Сэнэхьатхэр тищыкIагъэхэу зэрэщытыр къеушыхьаты тисту­дентхэр практикэ зыкIохэкIэ, IофшIапIэхэм япащэхэм анаIэ къазэратырадзэрэм, IофшIэным зэрэфэхьазырхэр къызэрэха­гъэщырэм.

БлэкIыгъэ илъэситфым ти­еджапIэ специалист ныбжьыкIэ 800 фэдиз къычIэкIыгъ. Ахэм ащыщхэм еджэныр республикэм иапшъэрэ еджапIэхэм аща­лъагъэкIотагъ, нэмыкIхэм ясэнэхьаткIэ Iоф ашIэ. Къыхэз­гъэщымэ сшIоигъу студентхэр тикъалэ ищагухэм ыкIи нэмыкI общественнэ чIыпIэхэм япроектхэм зэрахэлажьэхэрэр. Сту­дентхэм яархитектурнэ про­ектхэр Адыгеим имызакъоу, нэ­мыкI чIыпIэхэми къазэра­щагъэлъагъохэрэр, зэнэкъокъу­хэм зэрахэлажьэхэрэр.

Колледжым зыпкъ итэу, дэгъоу Iоф зэришIэрэм ишIуагъэкIэ Адыгеим имызакъоу, Урысыем и Къыбли дэгъоу ыцIэ щыIугъэу щыт. Ар зишIуагъэр кIэлэегъэджэ коллективыр ары. КIэлэегъаджэхэм непэ егъэ­джэкIэ амалыкIэхэр, технологиякIэхэр агъэфедэхэзэ яIоф­шIэн зэхащэ. ШIэныгъэ куухэр студентхэм арагъэгъотых. АщкIэ къэкIопIэшIу мэхъу тиеджапIэ иматериальнэ-техническэ базэ непэрэ мафэм диштэу зэрэ­гъэпсыгъэр.

«Адыгеим и щытхъузехь» зыфиIорэ цIэ лъапIэу еджапIэм къыфагъэшъошагъэр къэдгъэ­шъыпкъэжьыным тыпылъ ыкIи ащ ренэу тынаIэ тет. Ар къеу­шыхьаты непэ колледжыр гъэ­сэ­ныгъэмкIэ инновационнэ пло­щадкэу зэрагъэнэфагъэм. Тэ тиеджэпIэ закъу ары тишъо­лъыркIэ ащ фэдэу къыхахыгъэр. Ащ тэ типшъэдэкIыжь къызэ­рэхигъахъорэр къыдгурэIо.

2019-рэ илъэсым колледжым «100 лучших товаров и услуг РФ» зыфиIорэ зэнэкъокъум ишIу­хьафтын къыфагъэшъошагъ.

Илъэс заулэ хъугъэу адыгабзэр языгъэшIэщтхэ специалистхэр колледжым къычIигъэкIыжьхэрэп. Ар тызыгъэгумэкIырэ Iофыгъохэм ащыщ. Ау адыга­бзэм изэгъэшIэн IэкIыб тшIырэп. Адыгэбзэ урокымрэ адыгэ кIэлэцIыкIу литературэмрэ хэу­шъхьафыкIыгъэ предметхэу тиегъэджэн план хэтых. ТиныбжьыкIэхэм янравственнэ пIу­ны­гъэкIэ, ядуховнэ баиныгъэ хэ­хъонымкIэ а предметхэм мэхьанэшхо яI.

Группэхэм арысхэ адыгэ сту­дентхэм непэ ятэгъашIэ адыгабзэмрэ ащ иметодикэрэ. Дип­ломым имытхагъэми, адыгабзэр арагъэшIэнэу еджапIэм къычIэкIыхэрэм фитыныгъэ яI. Сыд фэдэрэ Iофтхьабзэу адыга­бзэм фэгъэхьыгъэу республикэм щызэхащэхэрэм тистудентхэр ахэлажьэх. Зэнэкъокъу зэ­фэшъхьафхэм апэрэ чIыпIэхэр къащахьых. Ащ фэдэу лъэ­шэу тигъэгушIуагъ тиколледж щеджэрэ студенткэу Гедыоджэ Маринэ «Адыгэ диктантэу» джырэблагъэ тиреспубликэ щыкIуагъэр дэгъу дэдэу зэритхыгъэм, апэрэ чIыпIэр къызэрэдихыгъэм.

Ащ тетэу тинахьыжъхэу мыщ щылэжьагъэхэм IофшIэкIэ дэ­гъоу, еджапIэм шэн-хабзэ ща­шIыгъэр тымыгъэкIодэу Iоф тэшIэ.

Сихъу Гощнагъу.