ЛIыхъужъныгъэм ишапхъэ къеIыхырэп

Советскэ дзэхэр Афганистан къызыращы­жьы­гъэхэр непэ илъэс 31-рэ мэхъу.

Интернациональнэ пшъэры­лъэу тидзэхэм яIэр къагурыIозэ Афганистан ихьагъэх. Адыге­им щыщ дзэкIолI 880-рэ Афганистан щыкIогъэ заом хэлэ­жьагъ. ЛIыгъэу зэрахьагъэм пае орденхэр, медальхэр бэмэ къа­­фагъэшъошагъэх.


— Апэрэ купхэм сахэтэу 1979-рэ илъэсым Афганистан ичIыгу тихьагъ, — къеIуатэ Уры­­сыем, Адыгеим язаслуженнэ тренерэу Сихъу Казбек. —Непэ къэбар зэфэшъхьафхэр тфагъэIух. Тыкъэзыубыхэрэм таIокIэ. Сэ теубытагъэ хэлъэу къасIо сшIоигъу а лъэхъаным тихэгъэгу ипащэхэр тэрэзэу зэрэзекIуагъэхэр.

Комсомолым хэтэу Сихъу Каз­бек ныбжьыкIэ Iофыгъохэм кIэщакIо афэхъущтыгъ. Спортым пылъхэм иныбджэгъубэ ­ахэтыгъ.

— Зыми тыхигъэукъуагъэп. Тызытехьэгъэ гъогур зыфэдэр тшIэщтыгъэ. Лъэпкъыбэ тыхъущтыгъ. Урысхэр, адыгэхэр, къэндзалхэр, нэмыкIхэри тикуп хэтыгъэх, — зэдэгущыIэгъур лъегъэкIуатэ Сихъу Казбек. — Къулыкъоу тхьырэр зыфэдэр тшIэщтыгъэ. Лъэпкъ зэфэшъхьаф­хэм зэгурыIоныгъэу ахэлъым тигъэгушхощтыгъ, интернациональнэ пшъэрылъэу тиIэр зэрэдгъэцэкIэщтым тыпылъыгъ. Лъэ­хъанэу тызыхэтыгъэр непэрэ щыIакIэм фэдагъэп. ТилIэуж уахътэм диштэрэ цIыфхэм апIугъэу щытыгъ.

Щынджые дзэкIолIхэр

Зы къуаджэм щапIугъэхэ кIэлэ 16-мэ Афганистан дзэ къулыкъур щахьыгъ. Мэшэлахь, зэкIэми ялъэныкъо гупсэ къагъэзэжьыгъ. Орденхэр, медальхэр къафагъэшъошагъэх. Талъэкъо Юрэ офицер, Талъэ­къо Аслъан прапорщик, Талъэ­къо Аслъанбый, Бэгугъэ Зауркъан, Мырзэ Байзэт, ЕмтIылъ Байзэт, Ошъогунэкъо ГъукIэ­шъао, фэшъхьафхэм къулыкъур дэгъоу ахьыгъ.

— Тидзэхэр Афганистан къы­зикIыжьыгъэхэр илъэс 30 зэ­рэхъугъэр игъэкIотыгъэу 2019-рэ илъэсым хэдгъэунэфыкIыгъ, — къытиIуагъ Щынджые къоджэ псэупIэм ипащэу ПщыукI Алый. – ТиныбжьыкIэхэм щысэ афэ­хъухэрэ дзэкIолI-интернацио­налистхэр общественнэ щыIа-кIэм чанэу хэлажьэх.

— СпортымкIэ мастерэу Мыр­зэ Джанбэч бэнэпIэ алырэ­гъум къызихьэкIэ, Афганистан дзэ къулыкъур щихьыгъэми пшIэ­хэныеп, — къеIуатэ Урысыем, Адыгеим язаслуженнэ тренерэу, АР-м испорт еджапIэу N 2-м ипащэу Хъот Юныс. —Тызэгъусэу Iоф тшIагъэ, ныбжьыкIэхэр спорт бэнакIэхэм афэдгъэсагъэх. Джанбэч гу­кIэгъу зыхэлъ цIыфэу зэрэщытыр тэ дэгъоу тэшIэ.

— Мамый зэшхэу Бислъанрэ Руслъанрэ синэIуасэх, — тизэ­дэгущыIэгъу лъегъэкIуатэ Хъот Юныс. — Афганистан дзэ къулыкъур зэрэщахьыгъэм къы­хэзгъэщырэр къызыщымытхъу­жьыхэу шIушIэ IэпыIэгъу Iофыгъохэр зэрагъэцакIэрэр ары.

— Мырзэ Джанбэч Адыгэ Республикэм и Парламент идепутатэу пчъагъэрэ хадзыгъ, комитет тхьаматэу щытыгъ. Мы уахътэм республикэм Iоф­шIэнымкIэ ыкIи социальнэ хэ­хъоныгъэмкIэ иминистр, бэрэ тызэIокIэ, упчIэжьэгъу тэшIы, — къытаIуагъ къулэ Мыхьамэт­рэ Мыгу Эдуардрэ.

— Афганистан къулыкъур щызыхьыгъэхэ тидзэкIолIхэм еджапIэхэр, сымэджэщхэр, нэмыкI псэуалъэхэр щашIыгъэх, — къытиIуагъ Мырзэ Джанбэч. — Тидзэхэр Афганистан къызе­кIыжьхэм хэгъэгур рэхьат хъугъэп, США-м идзэхэр ихьагъэх, чIыпIабэм заом щыкIа­гъэстыгъ.

Сихъу Казбек, Мырзэ Джанбэч, нэмыкIхэм зэгъэпшэнхэр ашIыхэзэ, наркоманием пыщагъэхэм япчъагъэ Афганистан, нэмыкI хэгъэгухэм зэра­щыхэ­хъуа­­гъэр къаIотагъ. Тихэгъэгу игъу­напкъэхэр гъэпытэгъэнхэмкIэ Iофыгъуабэ пащэхэм зэра­хьагъ.

Орэдыр ягъус

Советскэ дзэкIолIхэм илъэси 10-м нахьыбэ къулыкъур Аф­ганистан щахьыгъ. А уахътэм къыкIоцI тихэгъэгу иартистхэр, тхакIохэр интернациональнэ пшъэрылъыр зыгъэцакIэхэрэм аIукIэщтыгъэх. Пчыхьэзэхахьэ­хэр, зэIукIэгъу гъэшIэгъонхэр афызэхащэщтыгъэх, СССР-м, Адыгэ Республикэм янароднэ артистэу Иосиф Кобзон Афганистан зыкIокIэ, лъэпкъ шIэжьым ехьылIэгъэ орэдхэу тидзэкIолI­хэм къафиIощтыгъэхэм мэхьэнэ ин яIагъ. Мыекъо­пэ гарнизоным иофицер ныбжьыкIэу Юрий Слатовыр Афганистан щыIэу заом итхьамыкIа­гъохэр ылъэгъугъэх, цIыф цIэрыIоу зыIу­кIа­гъэр макIэп. Заом има­шIо хэтэу лIыгъэу зэри­хьагъэм пае апэрэ орденыр къызыфагъэшъуа­шэм, мамыр псэу­кIэм идэхагъэ нахь куоу къыпкъыры­хьагъ, орэдхэр ыусы­хэу фежьагъ.

Офицерэу Юрий Слатовым Мыекъуапэ къызегъэзэжьым, гущыIэгъу тыфэхъоу бэрэ къы­хэкIыгъ. Офицерхэм я Унэ кон­цертэу щызэхищагъэм рэ­хьатэу уеплъын плъэкIынэу щы­тыгъэп.

Ным фэгъэхьыгъэ орэдыр тщыгъупшэрэп. КIалэм дзэ къу­лыкъур Афганистан щихьызэ письмэу къытхыгъэм ныр зе­джэкIэ ынэхэр къэушыныщтыгъэх, нэпсэу къехырэр зэрилъэ­кIэхызэ гупшысэхэм зэлъакIущтыгъ. ИкIалэ иIофхэр дэгъухэу къытхыщтыгъ шъхьае, заом ныб­жьыкIабэ зэрэхэкIуадэрэм ныр щыгъозагъ…

Заом сэкъатныгъэ хэзыхыгъэ дзэкIолIым, дунэе нэфыр зымылъэгъужьырэ кIалэм ядэжьхэм къагъэзэжьынэу фэмыехэу, шIу алъэгъухэрэ пшъашъэхэм апашъхьэ имыхьажьхэу, загъэбылъэу уахътэ къыхэкIыгъ.

Пшъашъэм ишIулъэгъу

ШIу ылъэгъурэ кIалэу Ленинград зыщызыгъэбылъырэр пшъа­шъэм къыгъотыжьыгъ. Гуфэбэныгъэу фыриIэм ишIуагъэкIэ дзэкIолI-интернационалистым иузхэр зэпичыгъэх, ипсауныгъэ зыпкъ ригъэуцожьэу ыублагъ. НыбжьыкIитIур къэзэрэгъотыжьыгъ, шъхьэгъусэ зэфэхъугъэх…

Юрий Слатовыр Урысыем щыкIогъэ зэнэкъокъоу патриотическэ орэдым фэгъэхьыгъэм хэлажьи, апэрэ чIыпIэр къыфагъэшъошагъ. Полковник хъугъэу ансамблэм хэт. 2018-рэ илъэсым Мыекъуапэ къыщатыгъэ концертым Ю. Слатовым тигуа­пэу тыщедэIугъ.

«ДзэкIолIым ипсынэкIэчъ» щызэIукIэщтых

Адыгеим икIыгъэ дзэкIолI 23-рэ Афганистан лIыхъужъэу щыфэхыгъ. Агу къытемыожьыми, лIыгъэу зэрахьагъэмкIэ непи дзэкIолI-интернационалистхэр къытхэтых.

— ЛIыхъужъхэм ацIэкIэ Мые­къуапэ къыщызэIуахыгъэ саугъэ­тым дэжь непэ зэхахьэу щыкIощтым Адыгеим ихэбзэ къулы­къушIэхэр, дзэкIолI-интернационалистхэр, Мыекъопэ гарни­зо­ным къулыкъур щызыхьыхэрэр, общественнэ движениехэм ялIы­кIохэр, ны-тыхэр, фэхыгъэ­хэм яIахьылхэр, ныбджэгъухэр, кIэлэеджакIохэр хэлэжьэщтых, — къытиIуагъ АР-м лъэпкъ Iоф­хэмкIэ, IэкIыб къэралхэм ащы­псэурэ тилъэпкъэгъухэм адыряIэ зэпхыныгъэхэмкIэ ыкIи къэ­бар жъугъэм иамал­хэмкIэ и Комитет итхьаматэу Шъхьэ­лэхъо Аскэр. — Респуб­ликэм щыщхэр, хьакIэхэр Iоф­тхьабзэм къетэгъэблагъэх.

Зэхахьэр непэ, шэмбэтым, сыхьатыр 11-м аублэщт.

ЕмтIылъ Нурбый.