Зэдегъэштэныгъэ ищыкIагъ

Дунаир зыгъэдэхэн, нэмыкI шъуашэ езытын зиамалыр цIыфыр ары. ПIуныгъэм илъэгапIэхэм ащыщых шъыпкъэныгъэр, шъхьэкIэфэныгъэр, гукIэгъуныгъэр. Зигугъу къэтшIыгъэхэр ислъам диным щыщ шапхъэх.

Диным шIошъхъуныгъэ фызиIэхэм ащ итарихъ, ишэн-хабзэхэу, изекIокIэ-шIыкIэхэу цIыфым федэ къыфэзыхьын зы­лъэкIыщтхэр икъу фэдизэу зэрагъэшIэщт. Ащ пае сабыим ицIыкIугъом къыщегъэжьагъэу диным къыпкъырыкIырэ шап­хъэхэу пIуныгъэмкIэ дгъэфедэн тлъэкIыщтхэм ащыдгъэгъуазэмэ ишIуагъэ къэкIощт. Зыныбжь икъугъэхэми, нахь хэкIотагъэхэми ислъам диным итарихъ, ишапхъэхэм ащымыгъуазэхэр къытхэтых.

Адыгэ Республикэмрэ Краснодар краимрэ ащыпсэурэ быслъымэнхэм я ДиндэлэжьапIэ 2019-рэ илъэсым къыдигъэкIыгъэ тхылъэу «Джаназа» зыфиIорэм къин къызыкъокIыкIэ зекIокIэ-шIыкIэу зепхьанхэ фаехэм щыгъуазэ тафешIы. Ислъам диным фэгъэ­хьыгъэ тхылъым шIэныгъэ куу хэлъэу сэлъытэ.

Быслъымэн диным иIофыгъо­хэм афэгъэхьыгъэ зэхахьэу общественнэ движениеу «Адыгэ Хасэм» щыкIуагъэм зыщытегущыIагъэхэр ЕмтIылъ Нурбый истатьяу «ШIыкIэр щыIэныгъэм дерэшт» зыфиIоу гъэзетэу «Адыгэ макъэм» къыхиутыгъэм игъэ­кIотыгъэу къыщыриIотыкIыгъ.

Мы Iофым фэгъэхьыгъэу къуа­джэу Нэшъукъуае иефэндэу УдыкIэко Адам (Пэнэжьыкъое къоджэ коим ипащэу Кушъу Аслъан ишIэ хэлъэу) къоджэ­дэсхэм адэгущыIагъ. ЗэIукIэр зыфэгъэхьыгъагъэр тхылъэу «Джаназа» зыфиIорэм къыщыгъэнфэгъэ шапхъэхэм къоджэ­дэсхэр нэIуасэ афэшIыгъэнхэр ары. НэмыкI чIыпIэхэми мыщ щытегущыIэхэу зэхэтэхы.

Тхылъым къыщиIохэрэм ащыщ­хэр тымыгъэцакIэхэу щытэп, ау чIыпIэхэр къыхэфэх нахь куоу тызыщызэдегупшысэн фаехэр.

ГущыIэм пае, унагъом къин къыфыкъокIыгъ, ицIыфышъхьэ дунаим ехыжьыгъ. Ащ къыгъэзэжьыщтэп. Дунаир зыхъожьыгъэ цIыфыр зэрифэшъуашэу иаужырэ гъогу дгъэкIотэжьыныр ти­пшъэ­рылъ. Унагъоу къиныр къыз­фыкъокIыгъэм ушъыйкIи, кIуачIэкIи, мылъкукIи тыдеIэн фае. Пчэдыжьым къыщегъэжьагъэу пчыхьэм нэс къиным изе­хьан хэлажьэхэу къэкIогъэ Iа­хьыл-благъэхэм, хьакIэхэм, унэм исхэми мыхьамелэ ящыкIагъ. А лъэныкъор тэгъэцакIэ ыкIи ищыкIагъэу щыт.
Анахьэу шъхьэихыгъэу тызтегущыIэн фаер хьадэр чIым зырагъэкIурэ ужым къыкIэлъыкIохэрэ мэфи 7-р, мэфэ 40-р, илъэс Iанэр ары. Унагъоу къинышхо зытелъым джыри хэтэгъахъо. Зым икъоу мылъку Iэ­кIэлъ, адрэм изэшIокI макIэми, ежь иунагъокIэ цIыф зэхэщэныр ыгъэуцунэу ыдэрэп.

Унагъоу къин зиIэм гупсэф ищыкIагъ. Ау ащыщхэр арэущтэу а Iофым еплъыхэрэп. Мэфэ заулэ нахь темышIагъэу хьадэр зыгъэтIылъыгъэ унагъом дэжь кIонхэшъ, щышхэнхэ, гъомылэпхъэ IэшIухэр зэрылъхэ Iалъ­мэкъри къаратын фаеу къырагъэкIы. Ар зекIокIэ-шIыкIэ тэрэзэу пфэIощтэп.

Дунаим ехыжьыгъэм мылъку фэмыгъэкIодыжьынэу тIорэп. Унэгъо кIоцIымкIэ Iанэ шIыри, фэлъаIу. Мылъку уиIэмэ, ащ фэныкъохэм, сымаджэхэм аIугъакI. Къэхалъэм дэт унэм, джыназ зыщашIырэ чIыпIэм, ахэм якIурэ гъогум уимылъку ахалъхь. Ахэр зэкIэри сэдакъэ мэхъух.

Къин къызфэкIогъэ унагъом имылъку зыпэIухьанэу иIэр макIэп. Апэ дэдэ къиныр къыб­дэзыIэтырэмэ ащыщых ефэндыр, хьадэр зыгъэпскIыхэрэр, хьадэ пхъэмбгъур зыгъэхьазырырэр, бэныр зытIыхэрэр. Ахэм къинэу алъэгъурэр унагъом къыгурыIон ыкIи имылъку Iахь аIуигъэкIэн фаеу сеплъы.

МэфищыкIэ унагъом Iанэ ышIын фаеу зыхъукIэ, ахъщэу пэIухьэрэр макIэп: былымышъхьэу ыукIыщтым сомэ мин 30-м, нэмыкI гъомылапхъэу тырагъэуцохэрэм — мини 10-м, Iалъ­мэкъхэм аралъхьэрэм — мин 15-м къащежьэшъ, дэкIуае. Зэ­рэ­хъу­рэмкIэ, анахь макIэмэ сомэ мин 80 фэдиз унагъом зэу къызкъуи­хын фае. Къиныр къызы­щыкIощт уахътэр Алахьым нэмыкI зыми ышIэрэп. Адэ ащ фэдиз ахъщэ зэкIэми къаштэнэу яIа?

ЩыгъынIухыжь, мэфэ 40-р, илъэс Iанэр зышIынхэу нахьыбэрэмкIэ зыIохэрэр лIэкъошхо хъухэрэр ары. Адэ лIэкъо цIыкIухэу, унэгъо макIэ хъухэрэм сыда ашIэщтыр? Iахьыл-благъэ­хэр зимакIэхэр къытхэтых. Тигъунэгъухэм, тикъоджэгъухэм, къыдгот цIыфхэм гукIэгъу афэтшIызэ тыпсэумэ нахь тэрэзэу сэлъытэ.

Ахърэт мафэм дунаим ехы­жьыгъэм ыгъотыжьыщтыр щэIэфэ псапэу къылэжьыгъэр ары. Шъыпкъэныгъэр, шъхьэкIэфэныгъэр, шIулъэгъуныгъэр, гукIэгъу­ныгъэр тыгухэм арылъынхэ фае. УнэхэмкIэ умылъэгъугъэу, птхьа­кIумэхэмкIэ зэхэмыхыгъэм урымыгущыIэмэ нахь тэрэз. Ащ псэкIодышхо къыхэкIы.

Лъэпкъым иныдэлъфыбзэкIэ хьадагъэм епхыгъэ псалъэхэр къэшIыгъэнхэр, ау ислъам диным ыштэгъэ бзэмкIэ дыуахьыр къэ­Iуагъэмэ нахь тэрэзэу сеплъы.

ТхьэмкIэ шыкур, быслъымэн диным ишапхъэхэр зыщагъэцэкIэрэ мэщытхэр республикэм итхэ хъугъэх. Тикъуаджэу Нэшъу­къуае мэщыт дэт. Блэгъожъ Хьазрэт (Тхьэм игунахь фегъэгъу) ежь иунэе мылъкукIэ аригъэшIыгъ. Тикъуаджэ щыщэу, Краснодар щыпсэоу КIыкI Юрэ Iимамэу мэщытым щэлажьэ, бэрэскэшхо мафэм нэмаз арегъэшIы. Къуаджэм иефэндыр УдыкIэко Адам, пенсием окIофэкIэ егъэджэн-пIуныгъэм фэлэжьагъ.

Хъяри къини щыIэныгъэм хэтых. Къиным изехьанкIэ тхы­лъэу «Джаназа» зыфиIорэм къызэритхырэм тетэу ефэндхэр зекIонхэу лъэIу афысиI.
КIыкI Вячеслав.

Егъэджэн-пIуныгъэм иветеран.
Нэшъукъуай.