Ленинград блокадэм къызэрикIыжьыгъэр

Хэгъэгу зэошхом илъэхъан къалэу Ленинград ыщэчыгъэу, пэкIэкIыгъэр тарихъым инэкIубгъо анахь нэшхъэйхэм ащыщ.

Къалэр бгъу пстэумкIи пыи­дзэхэмкIэ — нэмыц, фин, испан (Голубой дивизиемкIэ) къэ­дзыхьэгъагъ, ахэм ежь яшIоигъоныгъэкIэ Темыр Африкэм, Европэм ыкIи Италием яхыдзэ кIуачIэхэр къадеIэщтыгъэх. Ленинград блокадэм мэфэ 872-рэ ыкъудыигъ, Iоныгъом и 8-м, 1941-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу щылэ мазэм и 27-м 1944-рэм нэс, къыхэгъэщыгъэн фае блокадэр апэрэу зыпхыратхъугъэр щылэ мазэм и 18-м 1943-рэ илъэсыр арэу зэрэщытыр, ащ джы илъэс 77-рэ те­шIэжьыгъэми, тихэгъэгушхощтыгъэу СССР-м ыкIи ащ икъэлэшхо анахь инэу, тарихъ лъэпсэшхо зиIэ Ленинград мы заом цIыф­хэм щащэчыгъэу, щапэ­кIэкIыгъэр тщыгъупшэ зэрэмы­хъущтыр.

Блокадэм икъежьэгъум къа­лэм ищыкIэгъэ-ифэныкъогъэ гъомылапхъэхэр ыкIи гъэстыныпхъэр икъоу пIэлъэ кIыхьэм рыщыIэнэу иIагъэхэп. Ленинград зэпхыпIэ гъогу закъоу къыфэнэгъагъэр Ладожскэ хыкъумымкIэ уикIыныр арыгъэ, ау а гъогуми пыим идзэхэр тетыгъэх. Къалэм фэныкъогъабэу иIэр мы гъогу закъоми фэукIочIыщтыгъэп. А зэкIэм япхыгъэу, Ленинград зэфэдэкIэ гъаблэм, мы зэо апэ­рэ илъэсыр зэрэщтыргъу­кIышхуагъэм къыхэкIэу, чъыIэм рагъэзыгъэу рафылIэгъагъ, лажьи-хьакъи зимыIэхэ къэлэ­дэсхэр нэбгырэ минишъэ пчъа­гъэу хьадэгъум ыхьыгъэх.

Щылэ мазэм 1943-рэ илъэсым, блокадэр зыпхыратхъугъэ ужыми, Ленинград пыидзэхэр дэтыгъэх, флотыри ахэм щылэ мазэм 1944-рэ илъэсым нэс зэлъаIыгъыгъ. Щылэ — мэзэе мазэхэм 1944-рэ илъэсым советскэ дзэхэм Ленинградскэ-Новгородскэ операциеу пхыращыгъэм ишIуагъэкIэ, пыидзэхэр къалэм икъыблэ лъэныкъокIэ километрэ 220 — 280-кIэ къыкIэрадзыгъагъэх. Щылэ мазэм и 27-р, 1944-рэ илъэсыр Ленинград зэрэщытэу нацист блокадэм къызыIэпахыжьыгъ, бло­кадэр къалэм тырахыжьыгъ.

Хэгъэгу зэошхом илъэхъан 1941 — 1945-рэ илъэсхэм Родинэм икъэухъумэнкIэ лIыхъужъ­ныгъэу ыкIи псэемыблэжьыныгъэу зэрахьагъэм, блокадэм Ленинград шъхьафит шIыжьыгъэнымкIэ зэрэзышъхьамысы­жьыгъэхэм апае, СССР-м и Апшъэрэ Совет и Президиум и Унашъоу ышIыгъагъэм диштэу, жъоныгъуакIэм и 8-м, 1965-рэ илъэсым, къалэм анахь щытхъу­цIэ шъхьаIэу — «Къэлэ-лIы­хъужъ» зыфиIорэр Ленинград фаусыгъ, мы илъэс дэдэм медалэу «Дышъэ жъуагъу» зыфи­Iорэри къыратыгъ. Ахэм алъапсэ хъугъэр, «Къэлэ-лIыхъужъ» зы­фиIорэ статусымкIэ Верховнэ Главнокомандующэм и Унашъоу 1.05. — 1945-рэ илъэсым къыдэкIыгъэу зиномер 20-р ары.

Дзэукъожь Нуриет.