Апэрэ сабый къызыфэхъугъэхэм аратыщт

Урысые Федерацием и Президентэу Владимир Путиным УФ-м и Федеральнэ ЗэIукIэ илъэс къэс фигъэхьырэ Джэпсалъэу къышIыгъэм ынаIэ зыщытыридзагъэхэм ащыщ демографиер.

Сабыеу къэхъухэрэм япчъагъэ хэхъоным тикъэралыгъо мэхьанэ щыраты. Сыда пIомэ Урысыем инеущырэ мафэ зыфэдэщтыр бэкIэ ащ епхыгъ. Мы лъэхъаным тикъэралыгъо нэбгырэ миллиони 147-рэ щэпсэу. Арэу щыт нахь мышIэми, демографием ылъэныкъокIэ непэ охътэ къин тиуцуагъ.

2019-рэ илъэсым изэфэхьысыжьхэм къызэрагъэлъэгъуа­гъэмкIэ, зы бзылъфыгъэм гурытымкIэ сабыеу къыфэхъурэм икоэффициент 1,5-м кIахьэ. ТикъэралыгъокIэ ар макIэ. Унагъом IэпыIэгъу фэхъугъэным телъытэгъэ политикэр къэралыгъом ыгъэпсы зыхъукIэ, унэгъо ныбжьыкIэхэр, сабыибэ зэ­рысхэр зэолIэрэ гумэкIыгъохэр къыдилъытэнхэ фае.

ЯтIонэрэ ыкIи ащ къыкIэлъы­кIорэ сабый къызэрыхъухьэрэ унагъохэм IэпыIэгъу афэхъугъэ­нымкIэ ны мылъкум ишIогъэшхо къызэрэкIуагъэр хагъэунэфыкIы. Унагъо зышIэгъэ ныбжьыкIэхэм IэпыIэгъу ящыкIагъ, арышъ, ны мылъкум ылъэныкъокIэ унэшъо тедзэхэр шIыгъэнхэр ыкIи 2020-рэ илъэсым ищылэ мазэ и 1-м къыщегъэжьагъэу ащ кIуачIэ иIэ хъуныр Президентым игъоу ылъытагъ.

Джы апэрэ кIэлэцIыкIу къызэрыхъухьэрэ унагъом непэ щыIэ ны мылъкур ратызэ ашIы­нэу рахъухьагъ. Мы илъэсым индексацие зашIыгъэ нэуж ар сомэ мин 466617-рэ мэхъу. Мыщ фэдэ IэпыIэгъум ишIуагъэ­кIэ унэгъо ныбжьыкIэм ятIонэрэ сабыир къыгъэхъуным зыфигъэ­хьазырын ылъэкIыщт. Ащ дакIоу ятIонэрэ сабый къызфэхъухэрэм аратырэ ны мылъкум джыри сомэ мини 150-рэ хагъэхъонэу, а пчъагъэр мин 616617-м нагъэсынэу къэралыгъом ипащэ къыIуагъ.

Ны мылъкум ипрограммэ 2021-рэ илъэсым тыгъэгъазэм и 31-м нэс телъытагъ. Ау къэралыгъом ипащэ къызэриIуагъэм­кIэ, анахь макIэмэ, 2026-рэ илъэсым нэс ар лъагъэкIотэщт. Джащ фэдэу ящэнэрэ сабый къызэрыхъухьэгъэ унагъом ипотекэу ыштагъэм щыщэу сомэ мин 450-р къэралыгъом фепщыныжьы. ЫпэкIэ зигугъу къэтшIыгъэ тынхэр къыхэплъы­тэхэмэ, кIэлэцIыкIуищ зэрыс унагъом зэкIэмкIи сомэ миллионым ехъу IэпыIэгъу ыгъотын ылъэкIыщт.

УнэшъуакIэм епхыгъэу мы илъэсым апэрэ сабый къызэрыхъухьэгъэ унагъохэм ащыщ гущыIэгъу тыфэхъугъ. Ахэр Мыекъуапэ щыпсэухэрэ Нэфышъ Рэмэзанрэ Николинэрэ. НыбжьыкIэхэм бэмышIэу апэрэ кIэлэцIыкIур къафэхъугъ, Дамир фаусыгъ.

— Джы апэрэ сабый къыз­фэхъухэрэми ны мылъкур зэраратыщтыр зэхэсхыгъэ, — еIо Николинэ. — Къэбарым тигъэгушIуагъ, ар унэгъо ныб­жьы­кIэхэмкIэ IэпыIэгъушIу хъущт. Тэ тиунагъокIэ псэупIэу тиIэм хэдгъахъо тшIоигъу.

Iэшъынэ Сусан.