Домбайхэм музей афашIыщт

Заповедникхэм я Мафэ зэрэдунаеу зыщыхагъэунэфыкIыгъэм ыуж мэфэ заулэ нахь темыкIыгъэу Кавказ био­сфернэ заповедникым ипащэу Сергей Шевелевым Адыгеим икъу­шъ­хьэхэм интерактивнэ музей зэрэща­гъэпсыщтыр къыIуагъ.

Заповедникыр зыщыIэр илъэси 100 зэрэхъурэм ипэгъокIэу ар къызэIуа­хыщт, агъэлъэпIэрэ псэу­шъхьэу зитеплъэ заповедникым итамыгъэу хахыгъэ домбаим фэгъэхьыгъэщт.

Мы лъэхъаным заповедникым домбай пчъа­гъэу хэсыр 1150-м нэ­сыгъ. ТапэкIэ я 19-рэ лIэшIэ­гъум къыщегъэжьагъэу я 20-м иящэкIырэ илъэсхэм анэс мэзхэм домбайхэр ахэсыжьыгъэхэп, ар зиIэшIэгъагъэр цIыфыр ­арыгъэ.

1940-рэ илъэсым, Хэгъэгу зэошхор къежьэщтмэ зыми ымышIэзэ, КIы­шъэ къыпыщылъ чIыгухэм къа­щэхи домбаиплI къыха­тIупщыхьэгъагъ, нэ­ужым домбай IыгъыпIэ ащ щагъэпсыгъагъ.

Хэгъэгу зэошхор окIофэкIэ нэмыцхэм ясамолетхэр бэрэ къашъхьарыбыбагъэх, ау зы псэу­шъхьи аукIын алъэкIыгъагъэп. Заор аухыфэкIэ дом­байхэм япчъагъэ 9 хъугъагъэ.

Интерактивнэ музееу агъэпсыщтыр тапэкIэ домбай паркыр зытетыгъэ чIыпIэм пэблэгъэщт. КъэбарыкIэр бэмэ агу ри­хьыгъ ыкIи ашIогъэшIэ­гъон. Сергей Шевелевым къыIотагъ:

— ЗыплъыхьакIохэмкIэ гупсэфынэу, машинэкIэ благъэу уекIолIэшъунэу паркыр зытетыщт чIыпIэр къыхэтхыгъ. ИтеплъэкIэ домбайхэр апэ зыщаIы­гъыгъэхэ паркым музеир фэдэщт. КъэшIыхьэгъэщт, псэушъхьэхэм арагъэшхыщтыгъэ Iусхэр зыщаIыгъы­гъэхэ къакъырхэр, домбайхэр зычIэтыщтыгъэхэ бгъагъэхэр дэтыщтых. Домбай щырхэр къызщы­хъущтыгъэхэ псэуалъэ­ри ахэм апэчыжьэщтэп.

Музеим зекIохэм экскурсие кIэкIхэр ащыфызэхащэщтых. Домбай паркыр зыфэдагъэм итеплъэ зэ­ра­рагъэлъэгъущтым фэ­шъхьафэу, ахэр мэзхэм зэращыхагъэкIодыкIыгъагъэхэр ыкIи икIэрыкIэу зэрэрагъэсэжьы­гъэхэр къа­фаIотэщтых. Домбайхэр заповедникым зэрэхэсхэм чIыопсым икъызэтегъэнэн­кIи мэхьанэшхо иI.