МэфэкIым ехъулIэу къызэIуахыгъ

Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат муниципальнэ гъэпсыкIэ зиIэ «Тэхъутэмыкъое районым» тыгъуасэ щыIагъ. Муниципалитетым хэхьэрэ поселкэу Инэм щашIыгъэхэ социальнэ псэуалъэхэм якъызэIухын фэгъэхьыгъэ мэфэкI зэхахьэхэм ахэлэжьагъ, джащ фэдэу кIэлэегъаджэхэм ыкIи общественностым илIыкIохэм аIукIагъ.

Поселкэу Инэм щыпсэухэрэр зэрыгушхонхэ алъэкIыщт псэуа­лъэхэм джыри зы къахэхъуагъ. Нэбгырэ 1100-мэ ателъытэгъэ гурыт еджапIэу мыщ щагъэпсыгъэр шэпхъэшIухэм адиштэу щыт, ыкIоцIкIи, ищагукIи зэрифэшъуашэу зэтегъэпсыхьагъ. Советскэ Союзым и ЛIыхъужъэу, летчик-космонавтэу А. Березовоим гъэсэныгъэм иучреждениякIэ ыцIэ ехьы.

МэфэкI зэхахьэм хэлэжьа­гъэх АР-м и Парламент и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр, федеральнэ инспектор шъхьаIэу Сергей Дрокиныр, муниципалитетым иадминистрацие ипащэу Шъхьэ­лэхъо Азмэт, нэмыкIхэри.

Республикэм ипащэ мэфэкI зэхахьэм къыщыгущыIэзэ социальнэ мэхьанэшхо зиIэ еджапIэр къызэрэзэIуахырэмкIэ кIэлэегъаджэхэм, кIэлэеджакIохэм, ны-тыхэм, поселкэм дэсхэм игуапэу къафэгушIуагъ. Гъэсэныгъэм ылъэныкъокIэ шъолъырым пшъэрылъышхохэр зэшIуи­хынхэу къызэрэпыщылъыр, гурыт еджапIэхэр ыкIи кIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэр кIэу ашIынхэ гу­хэлъ тапэкIи зэрэщыIэр къыхи­гъэ­щыгъ.

— Къэралыгъом зэрэпсаоу фэдэу, Адыгеим хэхъоныгъэ­хэр ышIынхэм, пэрытныгъэ зыIыгъ экономикэ, кIочIэшхо зиIэ инфраструктурэ дгъэ­псынхэм фэшI шэпхъэшIухэм адиштэрэ гъэсэныгъэм исистемэ тиIэн фае. Мы гухэлъхэр щыIэныгъэми щыпхырыщыгъэнхэм амалэу тиIэр зэкIэ етэхьылIэ: еджэпIакIэхэр тэшIых, ахэм ящыкIэгъэ оборудованиер ятэгъэгъоты, инновационнэ технологиякIэхэр тэгъэфедэх, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.

Iофыгъохэу къэуцухэрэр зэшIохыгъэнхэмкIэ къэралыгъом ипащэхэу шъолъырым IэпыIэгъу къыфэхъухэрэм зэрафэразэр КъумпIыл Мурат къыхигъэщыгъ. Къоджэ чIыпIэхэм хэхъоныгъэ ашIыным фэгъэхьыгъэ зэхэсыгъо УФ-м и Президентэу Владимир Путиным мы еджэпIакIэм зэрэщызэхищагъэм мэхьанэшхо зэриIагъэр республикэм ипащэ хигъэунэфыкIыгъ.

Гъэсэныгъэм иучреждениякIэу нэбгырэ 1100-рэ зычIэфэщтым ишIуагъэкIэ поселкэр зыщыкIэрэ чIыпIэхэр дэгъэзыжьыгъэхэ зэрэхъущтыр, зы сменэкIэ еджэнхэ амал кIэлэ­еджакIохэм яIэ зэрэхъущтыр анахь шъхьаIэу щыт.

Шъугу къэдгъэкIыжьын, 2021-рэ илъэсым зыныбжь илъэси 100 хъущт гурыт еджапIэу N 2-р зыдэщыт чIыпIэм дэжь мы псэолъакIэр щашIыгъ. ПсэолъэшI IофшIэнхэр зыгъэцэкIагъэр пшъэдэкIыжьэу ыхьырэмкIэ гъунэпкъэ гъэнэфагъэ зиIэ обществэу «Форвард» зыфи­Iорэр ары. Проектым игъэцэкIэн сомэ миллион 719-м ехъу пэIуагъэхьагъ. ЗэкIэмкIи ащ квадратнэ метрэ мин 20-м ехъу илъ, къатищэу зэтет. Лъэпкъ проектэу «Гъэсэныгъ» зыфи­Iорэм къыдыхэлъытагъэу агъэ­псыгъ. ЕджапIэм спортзали 2, библиотекэр, актовэ зал цIыкIур ыкIи иныр, шхапIэр, кIэлэ­еджакIохэм апае кабинет 44-рэ, къулыкъушIэ псэолъэ 38-рэ къыдыхэлъытагъэх. Джащ фэдэу щагум дэтых футбол ешIапIэр, волейбол ыкIи баскетбол площадкэхэр, нэмыкIхэри.

Пшъэрылъхэр агъэнэфагъэх

Адыгеим и ЛIышъхьэ респуб­ликэм икIэлэегъэджэ общественность илIыкIохэм: гурыт еджапIэхэм ыкIи кIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэм япащэхэм, педагогическэ IофшIэным иветеранхэм, кIэлэ­егъэджэ ныбжьыкIэхэм аIукIагъ.

Республикэм ипащэ къэзэрэугъоигъэхэм закъыфигъазэзэ, блэкIыгъэ илъэсым шIуагъэ къызэрихьыгъэр изэфэхьысыжьхэм къащыхигъэщыгъ. Урысыем инэмыкI шъолъырхэм афэдэу тишъолъыри къэралыгъом и Президент къыгъэнэфэгъэ лъэпкъ проектхэм ягъэцэкIэн зэрэщырагъэжьагъэр къыIуагъ.

— Мыщ дэжьым анахь шъхьа­Iэхэм ащыщ гъэсэны­гъэр. Мы лъэныкъом хэхъоныгъэхэр ышIынхэм пэIу­хьащт мылъкур республикэм къы­IэкIахьэ. Ахъщэр щыI, федеральнэ гупчэм зэгурыIоныгъэ дытиI, IофшIэныр псынкIэу лъытэгъэкIуатэ, зэфэхьысыжь дэгъухэри тиIэх. КIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэр, еджа­пIэхэр тэшIых, шэпхъэшIухэм адиштэрэ оборудованиер ачIэтэгъэуцо. Непэрэ щыIа­кIэм диштэрэ гъэсэныгъэм исистемэ къалэми, къуаджэми ащыдгъэпсыныр ары пшъэ­рылъ шъхьаIэу тиIэр, — къы­Iуагъ КъумпIыл Мурат.

Илъэсэу блэкIыгъэм Адыгеим кIэлэцIыкIу IыгъыпIих кIэу щашIыгъэх, мыщ фэдэ учреждениеу щыIэхэм псэолъищ къапашIыхьажьыгъ. Къихьащт илъэсым нэбгырэ 250-мэ атегъэпсыхьэгъэ гурыт еджэпIакIэ станицэу Ханскэм ыкIи кIэлэеджэкIо 1100-мэ ателъытэгъэ учреждениякIэ Мыекъуапэ къа­щызэIуахынхэу агъэнафэ.

2021-рэ илъэсым Мыекъуапэ ирайон цIыкIоу «Восходым» гурыт еджэпIакIэм ишIын щырагъэжьэщт, мы илъэс блэгъи­тIум кIэлэцIыкIу IыгъыпIи 7 агъэпсыщт.

— Къихьащт илъэсым ищы­лэ мазэ кIэлэцIыкIу технопаркэу «Кванториум» зыфиIорэр Мыекъуапэ къыщызэIутхыщт, джащ фэдэу сэнаущыгъэ зы­хэлъ сабыйхэм IэпыIэгъу афэ­хъущт гупчэу «Полярис-Адыгеим» иIоф­шIэн ригъэ­жьэщт», — къы­Iуагъ КъумпIыл Мурат.

Гъэсэныгъэм иучреждениехэр Интернет псынкIэм епхыгъэнхэм иIоф­шIэн республикэм щы­лъагъэкIотэщт. Илъэ­сищым къы­кIоцI еджэпIи 124-мэ ыкIи гурыт сэнэхьат гъэсэныгъэ зыщарагъэгъотырэ уч­реж­дении 5-мэ аIэкIэлъ компьютерхэм ягъэкIэжьын сомэ миллион 290-рэ пэIуагъэхьащт.

Нэужым республикэм ипащэрэ кIэлэегъаджэхэмрэ шъхьэ­ихыгъэ зэдэгущыIэгъу зэдыря­Iагъ. Педагогхэр зыгъэгумэкIыхэрэ упчIэхэр АР-м и ЛIышъхьэ къыфагъэзагъэх, игъэкIотыгъэ джэуапхэри агъотыжьыгъэх. НахьыбэрэмкIэ ахэр зыфэгъэ­хьыгъагъэхэр къэралыгъо зэикI ушэтынхэм язэхэщэн, къоджэ еджапIэхэм япредметнэ кабинетхэм ягъэкIэжьын, ныдэлъфыб­зэхэм язэгъэшIэн, еджэпIэжъхэм игъэкIотыгъэ гъэцэкIэжьынхэр яшIылIэгъэнхэр, еджапIэхэм специалист ныбжьыкIэхэр къящэлIэгъэнхэр, нэмыкIхэри.

Ныдэлъфыбзэм изэгъэшIэн фытегъэпсыхьэгъэ тхылъыкIэхэр еджапIэхэм аIэкIэгъэхьэгъэнхэм мэхьанэшхо зэриIэр респуб­ликэм ипащэ къыхигъэщызэ, ащ епхыгъэу профильнэ Министерствэм пшъэрылъ гъэнэфагъэхэр фишIыгъэх.

ЛэжьапкIэм иIофыгъуи кIэлэ­егъаджэхэм къаIэтыгъ. Адыгеим и ЛIышъхьэ къызэриIуагъэмкIэ, УФ-м и Президент ижъоныгъокIэ унашъохэм къадыхэлъытагъ пе­дагогым илэжьапкIэ зыфэдизын фаер, шъолъырым щагъэнэфэгъэ гурыт лэжьапкIэм ар епхыгъ.

2020-рэ илъэсым щегъэжьагъэу программэу «Земскэ кIэлэегъадж» зыфиIорэм иIофшIэн ригъэжьэщт. Ащ къыдыхэлъытагъэу илъэсищым къыкIоцI респуб­ликэм икIэлэегъэджэ 39-мэ сомэ миллион зырыз къаратыщт.

Мы мэфэ дэдэм Адыгеим и ЛIышъхьэ поселкэу Инэм иобщественнэ активистхэм зэIукIэгъу адыриIагъ. ПсэупIэм тапэкIи хэхъоныгъэхэр ышIынхэм: гъогухэм яшIын, инфраструктурэм зегъэушъомбгъугъэным, нэмыкI Iофыгъохэми атегущыIагъэх.

Республикэм ипащэ зэдэгущыIэгъум зэфэхьысыжьхэр къыфишIыхэзэ, шъолъырым ичIыпIэхэм зэкIэми хэхъоныгъэ ашIыным, бизнесым зиушъомбгъуным, цIыфхэм ящыIэкIэ-псэукIэ нахьышIу шIыгъэным анаIэ зэратетыр къыхигъэщыгъ. Пшъэ­рылъхэр зэшIохыгъэнхэмкIэ цIыфхэм яIэпыIэгъу, IофшIэным екIолIакIэу фыряIэм мэхьанэ­шхо зэряIэри къыIуагъ.

Тхьаркъохъо Адам.